Vredesplan van VN loopt gevaar

LJUBLJANA, 6 JAN. Servische leiders in de Kroatische regio Krajina dreigen het VN-vredesplan te torpederen. Zaterdag wees Milan Babic, de president van de republiek "Servische Krajina" die de Serviërs vorige maand in deze regio uitriepen, het aanvankelijk geaccepteerde VN-plan alsnog af.

Die afwijzing kan volgens waarnemers de komst van een VN-vredesmacht naar Kroatië ernstig bemoeilijken. Babic beschuldigde het door Servië gecontroleerde staatspresidium er van een gesprek tussen hem en VN-afgevaardigde Cyrus Vance te hebben verhinderd. “Joegoslavische en Servische leiders hebben niet het recht op eigen gezag over onze toekomst te beslissen”, vond Babic. Babic gold sinds hij de Serviërs in Krajina oktober 1990 leidde in de opstand tegen Zagreb als een bondgenoot van de Servische president, Slobodan Milosevic.

De leiders van Servië, Kroatië en het federale leger stemden vorige week in met Vance's vredesplan, dat voorziet in het vertrek van het Kroatische en het federale leger uit de crisisgebieden, de ontwapening van de Servische milities en de stationering van een VN-vredesmacht in de crisisgebieden in Kroatië. Babic zei dat Krajina geen blauwhelmen op haar grondgebied zal toelaten. “Plaats ze aan de grenzen van Krajina met Kroatië zodat ze ons kunnen beschermen tegen de Kroatische fascisten”, zo adviseerde hij. Hij zei dat Servische milities niet van plan zijn hun wapens bij de blauwhelmen in te leveren en vroeg het federale leger in Krajina te blijven.

Borisav Jovic, namens Servië lid van het staatspresidium, beschuldigde Babic van woordbreuk. “Zij kennen de inhoud van het vredesplan en hebben er mee ingestemd”, aldus Jovic. Waarnemers menen dat Babic met zijn afwijzing van het VN-vredesplan de Servische leiders in verlegenheid brengt. Milosevic en Jovic hadden Vance vorige week de garantie gegeven dat de Servische leiders in Kroatië instemden met het vredesplan. Vance eist dat alle partijen, dus ook de Servische leiders in Kroatië, instemmen met het vredesplan voordat er een VN-vredesmacht naar Kroatië komt.

Het vijftiende staakt-het-vuren, dat vrijdagavond van kracht werd, heeft geleid tot een beëindiging van de gevechten in Kroatië. Er waren echter nog talrijke incidenten. Een Kroatische woordvoerder beschuldigde het federale leger en Servische milities ervan het bestand 84 keer te hebben geschonden. Een woordvoerder van het federale leger gaf de Kroaten echter de schuld.

Ook vanochtend is het bestand in Kroatië een aantal keren geschonden. Volgens de Kroatische radio waren de schendingen echter niet ernstig van aard, waren opnieuw het federale leger en Servische milities de schuldige partijen en hadden de Kroaten niet op beschietingen gereageerd. Van schendingen was vooral sprake in deomgeving van de havenstad Zadar en in de buurt van Vinkovci.