"Schaatsbond is grote verliezer na NK afstanden in Thialf'; "De bond zou eens een marketing-specialist moeten aantrekken'

HEERENVEEN, 6 JAN. Aan de Nederlandse afstandskampioenschappen nam afgelopen donderdag, vrijdag en zaterdag de totale nationale schaatstop deel. Toch passeerden er in drie dagen slechts achtduizend toeschouwers de kassa's van de Thialf-tempel in Heerenveen. De geringe belangstelling voor het evenement had enerzijds te maken met de op z'n minst merkwaardige aanvangstijden en anderzijds met het karakter van het toernooi.

De afstandskampioenschappen, een paar jaar geleden in het leven geroepen om specialisten als stayer Robert Vunderink ook een kans te geven op een titel, fungeerden dit jaar als een soort selectiedrempel voor de Olympische Winterspelen. De Nederlandse schaatstop weet vijftig procent van het seizoen te vullen met schiften en selecteren. De tweede garnituur krijgt voortdurend de kans om de dan vogelvrij verklaarde kernploegleden naar de kroon te steken. Dat het toch schaatsgekke Nederlandse publiek niet zit te wachten op rijders die zich de longen uit het lijf rijden om een limiet te halen, bleek de afgelopen dagen in Heerenveen. Terwijl de crême de la crême voor lege tribunes zijn rondjes draaide, stond elders in het stadion de telefoon roodgloeiend. Mensen die informatie vroegen over de EK. Deze worden 17, 18, en 19 januari ook in Heerenveen gehouden. Hiervoor zijn overigens nog enkele honderden staanplaatsen verkrijgbaar.

De KNSB heeft er weinig aangedaan om de NK afstanden klantvriendelijk te maken en zodoende met een goed produkt te komen voor het publiek. De aanvangstijden van tien uur 's ochtends op vrijdag en zaterdag waren niet bepaald aantrekkelijk. De keuze van de dagen, terwijl er ook op zondag gereden had kunnen worden, stond ook al niet garant voor een bomvolle hal. Diverse organisatorische factoren (en fouten) hebben ten grondslag gelegen aan de onlogische tijdstippen waarop het evenement werd afgewerkt. Aangezien het typerend is voor het onvolwassen karakter van de schaatswereld toch maar even een uitleg.

Aanvankelijk zouden de NK afstanden tussen Kerst en Nieuwjaar op de Uithof in Den Haag worden afgewerkt. Het gewest Zuid-Holland gaf in het najaar de organisatie terug uit protest tegen het feit dat Den Haag de EK van volgend jaar niet krijgt toegewezen. "Zuid-Holland' bestaat dan honderd jaar, maar de bond heeft als onderdeel van een reddingsplan een afspraak met Thialf BV en het ministerie van WVC dat alle internationale toernooien die Nederland krijgt toegewezen tot en met 1997 in Heerenveen worden gehouden. De bond waakt voor precedenten, maar een als bemiddelaar optredend Amsterdams accountantskantoor praat deze week met Thialf over een financiële genoegdoening die "Zuid-Holland' bereid is aan Heerenveen te betalen.

De Friezen wilden voor wat betreft de NK afstanden de bond niet in de kou laten staan en stelden het afgelopen weekeinde hun baan beschikbaar. Dat doorkruiste enigszins de plannen van kernploegcoach Ab Krook. Hij wilde persé zijn rijders zaterdag om vijf uur op het vliegtuig hebben om gisteren reeds te kunnen trainen in Davos. Vandaar dat er de laatste dag om tien uur werd begonnen. En zo gebeurde het dat Falko Zandstra, winnaar van de duizend meter, in trainingspak en met de bloemen nog in zijn hand zich na de huldiging moest haasten naar Schiphol om het vliegtuig te halen. Waarom het aanvangsuur vrijdag ook op tien uur was bepaald, wist bijna niemand. Alleen coördinator Egbert van 't Oever, zo bleek na veel zoekwerk. “Aanvankelijk zou op de tweede dag niet alleen de 1500, maar ook de 1000 meter worden verreden”, legt hij uit. “Het is allemaal een samenloop van omstandigheden geweest, dat het hier is misgelopen. Maar waar praten we over? De KNSB heeft zichzelf in de vingers gesneden en is als enige de grote verliezer.”

Dat laatste blijkt te kloppen. De organiserende koninklijke ijsvereniging Thialf becijferde aan het einde van de driedaagse een tekort van vijftigduizend gulden. De schaatsbond verdient ieder jaar uitsluitend aan een groot internationaal toernooi, de nationale evenementen kosten alleen maar geld. Dat is toch merkwaardig voor een populaire sport. Bij Thialf BV vraagt men zich af of de bond niet met de tijd moet meegaan en toe is aan commercieel beleid. Jan Wagenaar, directeur van het ijsstadion: “Deze wedstrijden hebben natuurlijk iets gemist, namelijk publieke belangstelling. Het had ons niet uitgemaakt wanneer er was geschaatst. De aanvangstijden zijn de verantwoordelijkheid van de bond geweest. Je staat er soms versteld van vanuit welke hoek binnen de KNSB de beslissingen komen. Ik mis elke vorm van coördinatie. De bond zou eens een man in dienst moeten nemen die commercieel en marketing gericht bezig is. De kalender voor Heerenveen is nu te vol. Er zou wat meer spreiding van wedstrijden kunnen komen. Al was het alleen maar voor de recreanten en de gewestelijke trainingsgroepen.”

De directeur van de KNSB, Jurjen Osinga, voelde zich zaterdag persoonlijk aangesproken door Wagenaar. Hij is van huis uit een marketingman en via hem lopen de meeste contacten met de organisaties van wedstrijden. Osinga: “Laat ik voorop stellen dat de KNSB geen bedrijf is dat winst moet maken. Wij zijn er voor de sportpromotie. Meneer Wagenaar vergeet dat zijn BV erg afhankelijk is van vrijwilligers die weer voortkomen uit de bond. Het organiseren van een evenement als de NK afstanden is een kwestie van compromissen sluiten. Een zeer complexe aangelegenheid. Je hebt te maken met de belangen van de ijshal, de rijders en de organisatoren. De coaches hebben geen boodschap aan het publiek. Toch hebben we ons gevoelig getoond voor hun argumenten. Als de rijders straks goed voor de dag komen op de EK en de Spelen, verdien je het nu geleden verlies vanzelf weer terug.”

Osinga doelt dan kennelijk alleen op de mannen allrounders van Ab Krook, want vrouwencoach Arie Koops en zijn collega van de sprinters Wopke de Vegt klaagden steen en been. Zij voelden zich het slachtoffer van de invloed van Krook binnen de bond. Want niet de mannen, maar wel de vrouwen en de sprinters moesten op een onchristelijk tijdstip op de baan verschijnen. Koops: “We hebben twee keer om zes uur 's ochtends moeten opstaan. We praten over Olympische trials en daar hoort ook een goede voorbereiding bij. Als je donderdagmiddag nog een wedstrijd schaatst kun je niet de volgende dag al weer zo vroeg op. Verder hebben we op onze knietjes moeten liggen om in plaats van negen uur al om half negen op het ijs te kunnen. Daarnaast was de kwaliteit van de baan niet al te best. De flexabiliteit om met topsport om te gaan ontbreekt.”

Koops mag dan 28 zijn en nog studeren, hij heeft een interessante visie op het vrouwenschaatsen, dat nationaal en internationaal het stiefkind is. De Fries begrijpt niet dat de afstanden op het gecombineerde EK zo zijn ingedeeld dat de vrouwen op de tweede dag een 1500 meter en een drie kilometer moeten rijden. “Dat is vanuit het karakter van de sport gezien heel zwaar. Ik zou de eerste dag alleen de vrouwen aan de start laten komen voor de 500 meter en de drie kilometer. De tweede dag laat je ons de 1500 meter rijden en de vijf kilometer, die gezien de duurbelasting beter te combineren is met de mijl dan de drie kilometer. De mannen kunnen dan hun gewone vierkamp afwerken. Ik ben niet bang voor de publieke belangstelling op die eerste dag. De mensen kopen een kaart voor drie dagen en komen heus wel.” Koops vindt trouwens dat vrouwen ten onrechte nog geen tien kilometer rijden. “Vrouwen lopen ook marathons. In het tafeltennis zie je dat Vriesekoop tegen mannen staat te spelen. Ik zie fysiek geen belemmeringen meer om vrouwen een tien kilometer te laten schaatsen.”

Zaterdag beperkte de kernploeg van Koops zich op de lange afstanden echter nog tot de vijf kilometer die voor Lia van Schie (7.49,31) en Yvonne van Gennip (7.49,78) toch te ver was om de excellerende Carla Zijlstra te kloppen. Zij brak haar persoonlijke record met ruim zeven seconden (7.39,11). Op de duizend meter was het opmerkelijk dat Sandra Voetelink dank zij haar 1.22,85 voldeed aan de limiet voor de Spelen. De kilometer werd overigens niet door haar gewonnen, maar door de onaantastbare sprintster Christine Aaftink (1.22,73).

Bij de mannen bleven Falko Zandstra (1.15,30) en Leo Visser (1.16,21) alle specialisten voor. En op de tien kilometer liet Robert Vunderink er geen twijfel over bestaan dat hij moet worden uitgezonden naar de Spelen. Met 14.06,83 bleef hij in het spoor van winnaar Bart Veldkamp (14.06,16). Uiteindelijk is de vermoeiende driedaagse in Heerenveen alleen zinvol geweest voor Vunderink, de stayer uit Raalte die als enige de gevestigde orde met succes wist aan te vallen.