Nederlandse kantorenmarkt naar nieuw evenwicht

Uit een door Zadelhoff Makelaars ingesteld onderzoek naar de kantorenmarkt in Nederland blijkt onder meer dat op de vrije markt - dus zonder rekening te houden met bedrijven die zelf hun huisvesting realiseren - in 1991 1,15 miljoen vierkante meter kantoorruimte is opgenomen, tegen 1,35 miljoen vierkante meter in het recordjaar 1990.

Zadelhoff concludeert dat hoewel sprake is van een teruggang van 15 procent, in historisch perspectief gezien het in 1991 behaalde cijfer nog altijd een zeer hoog opnameniveau vertegenwoordigt. Het afgelopen jaar is door projectontwikkelaars en beleggers ongeveer 550.000 m² kantoorruimte in aanbouw genomen. In vergelijking met het jaar ervoor, toen ongeveer 1 miljoen m² de bouwfase inging, is dit een produktiedaling van 45 procent.

Bijna alle regio's in ons land werden in 1991 met een afnemende vraag geconfronteerd. In de agglomeratie Amsterdam (inclusief Amstelveen en Diemen), werd 187.000 m² opgenomen tegen 213.000 m² het jaar ervoor. De agglomeratie Den Haag (inclusief Leidschendam, Rijswijk en Voorburg) zag de vraag teruglopen van 134.000 m² naar 106.000 m². Een grotere teruggang gaf de agglomeratie Utrecht (inclusief Maarssen) te zien, waar het opnameniveau van 172.000 m² naar 118.000 m² zakte. Alleen de agglomeratie Rotterdam (inclusief Capelle a-d IJssel en Schiedam) slaagde erin om de opname op hetzelfde niveau van 110.000 m² te houden. In de regio Hoofddorp-Schiphol liep de vraag zelfs iets op tot 50.000 m² tegen 45.000 m² een jaar eerder. Buiten de Randstad deden alleen Groningen, Arnhem-Nijmegen en Heerlen deden het beter dan in 1990. In Eindhoven, de vijfde kantorenstad van Nederland, daalde de vraag van 50.000 m² tot 40.000 m².