"Krakersband' in de ban van jazzmusici; Popprijs voor The Ex is beloning voor avontuur

The Ex won dit weekeinde de Popprijs. Een interview met de leden van de groep die twaalf jaar geleden voortkwam uit de kraak- en punkbeweging, en nog steeds platen opneemt in Joke's Koeienverhuurbedrijf.

GRONINGEN, 6 JAN. De Popprijs, die in voorgaande jaren is toegekend aan Urban Dance Squad, Claw Boys Claw en Mathilde Santing, is afgelopen zaterdag uitgereikt aan The Ex tijdens het popfestival Noorderslag in Groningen. De Amsterdamse groep wordt hiermee beloond voor hun avontuurlijke manier van muziekmaken en voor de eigenzinnige houding die de groep aanneemt ten aanzien van de popindustrie.

Jos (zang), Terry (gitaar), Katrin (drums) en Luc (bas) - achternamen worden door de groepsleden die afkomstig zijn uit de kraak- en punkbeweging als "niet interessant' beschouwd- ontvingen de Popprijs, bestaande uit een plastiek en tienduizend gulden, uit handen van Jerney Kaagman, voorzitster van de BV POP (een afdeling van de Kunstenbond). Over de bestemming van dit bedrag zegt Terry: “Kunnen we eindelijk ook eens de apparatuur stuk slaan, net als Nirvana”. Naar later in het gesprek blijkt is het geld in gedachten al vier keer uitgegeven aan nieuwe projecten.

The Ex, die inmiddels twaalf jaar bestaat, heeft de autonomie van haar werkwijze altijd bewaakt. De groep sloot geen contract met een grote platenmaatschappij, maar financiert zelf de plaatopnamen, in een studio met de naam Joke's Koeienverhuurbedrijf en distribueert de produkten via de eigen distributiemaatschappij De Konkurrent. Dat van de laatste lp Scrabbling at the Lock tot nog toe achtduizend exemplaren zijn verkocht, kan worden beschouwd als een voorlopig hoogtepunt.

Scrabbling at the Lock was een samenwerkingsproject van The Ex met de Newyorkse cellist Tom Cora, bekend van de avant-garde jazzgroepen Skeleton Crewen Curlew. Het schrijnende geluid van The Ex wordt hier prachtig ondersteund door Cora's repeterende klanken. Het afgelopen jaar heeft The Ex met mensen uit allerlei muzikale hoeken gespeeld. Er werden singles gemaakt met de Koerdische zanger Brader en met Kamagurka en Herr Seele. Van de zomer trad The Ex op in het BIM-huis, een jazzcentrum in Amsterdam, met onder andere drummer Han Bennink.

Kat: “De laatste jaren zijn we meer naar jazz gaan luisteren: Ab Baars, Misha Mengelberg, Han Bennink”. Terry: “De spannendste dingen die ik het afgelopen jaar gehoord heb waren in het BIM-huis”. De stand van zaken in de popmuziek volgens The Ex werd met de titel van de vorige cd ook al aangegeven: Dead Fish.

De omgang met jazzmusici geeft hen de gelegenheid te experimenteren met een voor popmuziek ongewone speelwijze: improviseren. Kat: “Improvisatie is voor ons heel moeilijk omdat we gewend zijn aan structuur. De jazz die ik mooi vind gaat van de ene vorm over in de andere en dat blijft spannend. Dat proberen wij nu uit als we spelen met Han Bennink of Ab Baars.” Zanger Jos: “We improviseren in de oefenruimte ook; niemand van ons schrijft de nummers, we houden een jamsessie. Mijn teksten ontstaan in samenhang met de muziek.”

Op Scrabbling at the Lock zijn Jos' teksten poëtischer dan op eerdere platen, maar hij vindt het nog altijd belangrijk zijn woede kenbaar te maken. Wanneer een sociaal onderwerp de leden van The Ex aan het hart gaat, wordt er een tekst over geschreven. Zoals de RaRa-Rap, The Ex' reactie op de schijnheiligheid die Nederlanders aan de dag leggen als het om apartheid gaat: "Dan is het toch logies dat je de boel in de fik steekt' (1988). Voelt de groep zich verplicht om overal commentaar op te leveren? Jos: “We hadden al tien jaar over apartheid kunnen schrijven, maar we doen het als het op een bepaalde manier in ons dagelijks leven speelt.”

Terry: “We werden een keer genterviewd door een Zwitsers anarchistenblaadje en die vroegen waarom we nog geen nummer hadden geschreven over de anarchistische gevangenen op Cuba. Tja, daar wist ik niets van.”

De optredens van The Ex op benefietconcerten (voor onder andere Steunpunt Zetten, Onkruit en RaRa) dragen bij tot het image van "politieke band'. Luc: “Sommige mensen doen daarom onze teksten af als pamflettistisch, dat komt doordat ze "politiek' als iets heel beperkends opvatten.”

Terry: “Voor ons houdt het juist het tegenovergestelde in. Politiek betekent ook dat je je openstelt voor andere dingen, dat je niet bang bent. Een rare drumsolo van Han Bennink is voor mij net zo politiek als een actiegroep tegen weet ik veel wat!”.