Historisch gebouw bezet voor behoud; Reddingspoging voor Woeste Hoeve

Drie jaar geleden werden de pannen voor het laatst van het fornuis gehaald.

Sindsdien hebben wind, regen en zwervers vrij spel gehad in de donkere keuken van de Woeste Hoeve. De oude herberg op de Veluwe, sinds de late Middeleeuwen een vaste pleisterplaats voor kooplieden, reizigers en - later - voor liefhebbers van wild, ziet er van een afstandje uit als een weliswaar vervallen, maar toch charmante jachtherberg. De witte muren, de groene kozijnen, het rieten dak; er komt zelfs rook uit de schoorsteen. Voor de afgebladderde stalmuur, met de vervagende afbeelding van een diligence, staan een auto en een woonbusje. De vijf krakers die ruim een week geleden hun matrassen in de Woeste Hoeve lieten neerploffen, hebben visite.

Het is een spannende dag, want het regent al urenlang onafgebroken. Het riet boven hun hoofd leunt zwaar en nat op de donkere balken. Binnen is het vochtig en kil. Op sommige plekken is de houten vloer natgedruppeld, maar gezien de erbarmelijke staat waarin het dak lijkt te verkeren, valt de schade mee. Een kacheltje in een van de kleinste kamertjes op de benedenverdieping zorgt ervoor dat het iets warmer is dan de acht graden buiten. Deuren en ruiten zijn in de loop der jaren vernield of gestolen. Elektriciteit is er niet, laat staan telefoon of warm water. De drie deuren in het kleine woonvertrek zijn vervangen door dekens en zware vloerkleden, zodat de windvlagen in de keuken worden gesmoord of via het trappehuis naar boven worden geleid. Daar liggen ook de matrassen waarmee de kraak vlak voor de jaarwisseling werd bezegeld. Niemand voelt zich geroepen het vertrek waarin Napoleon honderdtachtig jaar geleden even de ogen sloot tot slaapkamer te benoemen.

De nieuwe bewoners willen het “historische” gebouw aan de Oude Arnhemseweg van de ondergang redden. De eigenaar van de Woeste Hoeve en het aangrenzende landgoed Deelerwoud, jonkheer V.G.F. Repelaer, doet naar hun mening te weinig om dat te voorkomen. “Het gebouw zal niet direct instorten”, zegt een meisje dat een rondleiding geeft. Namen en leeftijden geven ze nog niet prijs, want het gaat om de Woeste Hoeve, niet om hen. “Iedereen die hier binnenkomt vindt het schande dat het zo verwaarloosd is.”

Toen de Woeste Hoeve twee zomers geleden werd gekraakt, zei jonkheer Repelaer in onderhandeling te zijn met een potentiële exploitant. Nadat de krakers op last van justitie hun biezen hadden gepakt, bleek de gegadigde zich te hebben teruggetrokken. Inmiddels heeft Repelaer opnieuw laten weten met iemand in gesprek te zijn over de opening van een nieuw restaurant. “Maar hij klinkt niet meer zo geloofwaardig”, vinden de krakers. Zij willen de Woeste Hoeve zelf opknappen en wellicht een jeugdherberg beginnen. Ze hopen “iets met Repelaer te kunnen regelen”, zonder tussenkomst van de rechter. Vooralsnog menen ze alleen een glimp te hebben opgevangen van de auto van de eigenaar. Deze week krijgen ze duidelijkheid over hun positie, als justitie in Zutphen meer inzicht heeft in de plannen van de jonkheer.

Al in de Middeleeuwen stond op ongeveer dezelfde plaats een herberg, in een landschap van woeste gronden, zandverstuivingen en heidevelden. De Woeste Hoeve werd gebouwd aan de kruising van twee drukke handelswegen, die om de dorpen heen werden geleid om de onverharde wegen binnen de bebouwing te ontzien. Bij de herberg wisselden de voerlui de paarden en betaalden hun tol, terwijl de passagiers een uur de tijd kregen om uit te rusten. Het pand dat er nu nog staat werd in 1771 gebouwd, al stamt er na verschillende branden niet veel meer rechtstreeks uit de achttiende eeuw.

Het restaurant werd in 1989 definitief gesloten, omdat het te weinig bezoekers trok. Een van de belangrijkste oorzaken daarvan was de aanleg van de rijksweg A 50 tussen Arnhem en Apeldoorn. Daarmee werd de levensader van de Woeste Hoeve doorgesneden. Het gebied rondom het dorp Beekbergen, waartoe ook de hoeve behoort, is tussen de rijksschietterreinen door inmiddels bezaaid met hotels, herbergen en luxe conferentie-oorden. De vraag blijft dus of de Woeste Hoeve, de laatste jaren vooral onder automobilisten bekend wegens de files en het naar de hoeve genoemde "wildviaduct' over de rijksweg, na de verbouwing voldoende overlevingskansen heeft als restaurant of herberg.