Levensgevaarlijke taferelen in Rally Parijs-Kaapstad

BOUAR, 4 JAN. Jan van Tuyl en Bert Winkler vinden de rally Parijs-Kaapstad de laatste dagen te gevaarlijk.

Niet voor zichzelf, maar voor de kinderen in donker Afrika. “Het is niet meer zo leuk”, verzuchtte Van Tuyl na de etappe van Sarh naar Bouar, in de Centraal Afrikaanse Republiek. “Ik rijd liever door de woestijn.” Hij en navigator Winkler besturen de tweede auto van het team Tijsterman, die moet zorgen voor snelle assistentie. “We rijden door allerlei dorpjes. Die mensen zijn helemaal geen verkeer gewend. Zeker geen auto's en motoren, die met meer dan honderd kilometer per uur scheuren. Wij kiezen zelf voor de risico's, maar ik zou niet graag verantwoordelijkheid dragen voor de dood van een paar Afrikanen. Ook allerlei vee steekt de straat over. Koeien, ezels.”

Bovendien is inhalen op de smalle wegen nauwelijks mogelijk. “We rijden in de file”, viel Kees Tijsterman in. “De race is gelopen. Eén van de Mitsubishi's wint.” Wat het gevaar betreft, geven de feiten Van Tuyl gelijk. Tijdens de etappe over 663 kilometer, waarvan bijna een kwart als klassementsproef, raakten twee kinderen gewond doordat ze werden aangereden. Het ene kind was licht gewond, het andere ernstig. Zij zijn voor hun herstel afhankelijk van de behandeling in een ziekenhuis in Tsjaad. Ritwinnaar Ari Vatanen vertelde, alsof het niets bijzonders was, dat hij het eerste gedeelte gemiddeld 153 kon rijden. Een aantal jaren geleden nam de organisatie zich echter voor de bewoonde wereld zoveel mogelijk te mijden.

Gisteren passeerde de karavaan de grens met de Centraal Afrikaanse Republiek, waar president Jean-Bedel Bokassa in het recente verleden uitgroeide tot een morbide en ongekend wrede dictator. Bokassa is verdreven. Een berooid land is gebleven, dat ondanks de papieren onafhankelijkheid niet zonder Frankrijk kan. Bouar getuigt duidelijk van de Franse aanwezigheid, in het dorpje is de grootste Franse militaire basis van het Afrikaanse land.

Voor Van Tuyl is de tocht door donker Afrika de enige reden voor deelneming. De wedstrijd naar Dakar had hij na zeven edities wel gezien. Als handelaar doet hij nogal wat zaken in Afrika. Als grapje beloofde hij een collega in Zuid-Afrika, een aantal brochures persoonlijk te komen brengen. Bij aankomst te Sahr, donderdagnacht, had het Nederlandse duo ruim vier uur op de koploper verloren. Na dertig kilometer ging de radiateur stuk, alle auto's passeerden de gele Toyota. Van Tuyl en Winkler repareerden en startten een dwaze inhaalrace. Op de smalle wegen lieten zij nog een stuk of veertig vrachtwagens achter zich. Jan van Tuyl, Brusselaar met een Nederlands paspoort, coureur-monteur, 50 jaar, zeven keer Parijs - Dakar en Bert Winkler, in Laren geboren Haarlemmer, 28 jaar, navigator, finishten na twaalven.

Vanwaar die haast van pakweg de nummer vijftig in het klassement? “Als we een kwartier later waren binnengekomen, hadden we tien uur straftijd gekregen. We willen een beetje voorin het klassement blijven, anders hebben de Tijstermannen niets meer aan ons”, aldus Winkler. De deelnemers starten namelijk beurtelings, de besten in het klassement als eersten. De chauffeur nam voor de gelegenheid alle risico's, ramde een paar bomen, week af van de weg en kwam redelijk gehavend aan. Met een hoge drukspuit ontdeed hij de auto de volgende morgen van stof.