Kasparov is altijd uit op spanning en avontuur

Het toernooi in Reggio Emilia wordt door de organisatoren het sterkste uit de geschiedenis van het schaken genoemd. Pas op, hoogstens het sterkste sinds de invoering van de Elo-rating, zeggen voorzichtige historici dan altijd. Is Nottingham 1936, het toernooi met de vijf wereldkampioenen, dan vergeten? Of het AVRO-toernooi van 1938, of New York 1924 en 1927?

Die oude toernooien maken grotere indruk, niet omdat ze sterker zouden zijn dan de moderne, maar omdat het vroeger moeilijker was om de wereldtop bijeen te krijgen. De correspondentie tussen organisatoren en spelers van de Newyorkse toernooien begon jaren van tevoren. Het was voor de spelers een verre reis, waar men zich grondig op voorbereidde. Voor de organisatie was het veel moeilijker dan nu om het geld bijeen te krijgen. Nu zijn we verwend. Net hebben we vorig jaar in Linares het sterkste toernooi aller tijden gehad en dan is er in Reggio Emilia al weer een dat nog sterker is. Straks zal iemand alleen de tien hoogsten van de ranglijst uitnodigen en dan is een record gevestigd, dat alleen nog maar door de inflatie in de ratings gebroken kan worden.

Het neemt niet weg dat men in Reggio Emilia trots mag zijn op dit toernooi, dat van de nog nooit vertoonde categorie 18 is. Wijk aan Zee, Hastings en Reggio zijn de plaatsen waar de schaaktraditie met een jaarlijks toernooi gekoesterd wordt. Dat in Reggio, de jongste aanwinst, is het sterkste geworden. Klein begonnen aan het eind van de jaren vijftig, sinds een paar jaar een toptoernooi en nu, bij het 34ste nieuwjaarstoernooi, een evenement dat zoveel belangstelling trekt dat vele schaakliefhebbers de toegang ontzegd moest worden.

Ik schreef een tijdje geleden dat de formule - negen Russen en Anand - me niet zo aantrekkelijk leek. Het duidt niet op grote vindingrijkheid, een uitnodigingsbeleid dat geheel door de volgorde op de wereldranglijst wordt bepaald. Maar nu het begonnen is, is het toch een feest om de partijen na te spelen. Vooral die van Kasparov. Hij mag in het dagelijks leven een opgewonden standje zijn dat in zijn eentje de grootmeesterbond vrijwel heeft opgeblazen en er genoegen aan schijnt te beleven om steeds nieuwe vijanden te maken, als hij aan het schaakbord plaatsneemt past ons slechts eerbiedige bewondering. Bijna al zijn partijen zijn een schitterend avontuur, of hij nu wint, verliest of remise speelt.

Wit Kasparov-zwart Anand.

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-d2 c7-c5 4. e4xd5 Dd8xd5 5. d4xc5 Minder uitgeanalyseerd dan het vertrouwde 5. Pgf3 cxd4 5...Lf8xc5 6. Pg1-f3 Pg8-f6 7. Lf1-d3 0-0 8. Dd1-e2 Pb8-d7 9. Pd2-e4 b7-b6 10. Pe4xc5 Dd5xc5 11. Lc1-e3 Dc5-c7 12. Le3-d4 Lc8-b7 13. 0-0-0 Pd7-c5 14. Ld4-e5 Pc5xd3+ 15. Td1xd3 Dc7-c4 16. Pf3-d4 Wit staat klaar voor de aanval, die na 16...Dxa2 17. Lxf6 te sterk zou worden. 16...Lb7-e4 17. Td3-e3 Het is de vraag of wit hier het vervolg voorzien heeft. Veiliger was 17. Tg3 (of 17. Ta3), waarna zwart het eindspel moet spelen, omdat 17...Dxa2 te gevaarlijk zou zijn wegens 18. Txg7+ Kxg7 19. Dxe4 17...Dc4xa2 Dapper gespeeld en diep berekend.

Zie diagram 1

18. Le5xf6 Dit lijkt op het eerste gezicht beslissend, want na 18...Da1+ 19. Kd2 Dxh1 20. Txe4 gxf6 21. Dg4+ Kh8 22. Dh4 heeft wit een winnende aanval. 18...Le4-g6! 19. Te3-a3 Da2-d5 De pointe van zwarts verdediging. Hij wint zijn stuk terug. Na 20. Le5 komt 20...f6. Wit zou zijn pion nog wel terug kunnen winnen, maar zwart zou dan goed spel hebben. 20. h2-h4 Aanval tot iedere prijs. 20...g7xf6 21. h4-h5 Dd5xd4 22. h5xg6 h7xg6 23. Ta3-h3 Wits aanval lijkt inderdaad nog heel gevaarlijk, maar er komt net niets uit. 23...f6-f5 24. Th3-h4 f5-f4 25. De2-f3 Ta8-c8 26. Th4xf4 Op de Italiaanse teletekst (als u het kunt ontvangen: pagina 667) werd aangegeven dat wit remise had kunnen maken met 26. Dh3 Tfd8 27. Th8+ en eeuwig schaak. Zwart heeft echter veel sterker: 26...Dxf2. Dan dreigt mat op c2, dameruil door De3+ en de witte schaakjes hebben geen zin meer, want doordat zwart veld h4 bestrijkt kan de zwarte koning rustig naar f6 lopen. Wit moet daarom van de aanval afzien en met een pion minder doorspelen. Hij komt ook nog in erge tijdnood en het gaat snel van kwaad tot erger. 26...Dd4-c5 27. c2-c3 Kg8-g7 28. Th1-h4 Dc5-e5 29. g2-g3 De5-e1+ 30. Kc1-c2 Tc8-d8 31. Tf4-d4 De1-e5 32. Th4-f4 De5-c7 33. Df3-e3 e6-e5 34. Td4xd8 Tf8xd8 35. Tf4-e4 Td8-d5 36. g3-g4 b6-b5 37. g4-g5 Dc7-d6 38. f2-f3 a7-a5 39. De3-e2 Dd6-e6 40. De2-h2 De6-f5 41. Dh2-g3 Df5-d7 42. Dg3-e1 b5-b4 43. c3xb4 Dd7-a4+ 44. b2-b3 Da4-a2+ 45. Kc2-c3 a5-a4 46. b3xa4 Da2-a3+ 47. Kc3-c2 Da3xa4+ 48. Kc2-c3 Da4-a3+ 49. Kc3-c2 Td5-d3 Wit gaf op, tegen de dreiging 50...Db3+ is geen verdediging.

Wit Karpov-zwart Kasparov, hun 160ste als ik het goed heb.

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. f2-f3 0-0 6. Lc1-e3 e7-e5 7. d4-d5 c7-c6 8. Lf1-d3 c6xd5 9. c4xd5 Pf6-h5 10. Pg1-e2 f7-f5 11. e4xf5 g6xf5 12. 0-0 Pb8-d7 13. Ta1-c1 Pd7-c5 14. Ld3-c4 a7-a6 15. b2-b4 Pc5-d7 16. a2-a4 Dd8-h4 In het snelschaaktoernooi in Parijs speelde Kasparov tegen Timman 16...De8. Wit kreeg toen goed spel. 17. f3-f4 Kg8-h8 18. Dd1-d2 Tf8-g8 19. g2-g3 Lg7-h6 20. Tf1-f2 Dh4-h3 21. Tf2-g2 Ph5-f6 22. Kg1-h1 Pf6-g4 23. Pe2-g1 Dh3-h5 24. Lc4-e2 Pd7-f6 Zwart balanceert boven een afgrond, want hier en in het vervolg kan wit steeds proberen hem materiaal af te pakken. Bijvoorbeeld door 25. h3, met de bedoeling 26. Th2. Wit vreest daarop kennelijk het dameoffer 25...Pxe3 26. Lxh5 Pxg2 25. Le3-b6 Lc8-d7 26. h2-h3 Ta8-e8

Zie diagram 2

Nu kan wit met 27. Th2 zijn tegenstander weer dwingen materiaal op te geven. Na 27...exf4 28. gxf4 (niet 28. hxg4 Dxh2+ 29. Kxh2 fxg3+) lijkt het dameoffer 28...Pxh2 29. Lxh5 Pxh5 na 30. Pce2 niet voldoende. Waarschijnlijk moet zwart de aanval dan met het kwaliteitsoffer 28...Txe2 29. Txe2 Pe5 voortzetten. 27. Tc1-f1 Tg8-g7 28. b4-b5 28. Th2 is van de baan, omdat dan het dameoffer 28...Pxh2 29. Lxh5 Pxf1 wel goed zou zijn. 28...a6xb5 29. a4xb5 Tg7-e7 30. Dd2-b2 e5xf4 31. g3xf4 Dh5-h4 32. Pc3-d1 Lh6-g7 33. Lb6-d4 Pf6-e4 34. Tf1-f3 Te8-g8 35. Le2-f1 Lg7xd4 36. Db2xd4+ Te7-g7 37. Pd1-c3 Dh4-f6 38. Pg1-e2 Df6xd4 39. Pe2xd4 Pg4-f6 40. Tg2xg7 Tg8xg7 Zwart heeft een voordelig eindspel bereikt. Met zijn volgende zet neemt Karpov een kloek besluit. Hij offert twee pionnen en hoopt dat zijn stukkenactiviteit voldoende zal zijn voor remise. 41. b5-b6 Pe4xc3 42. Tf3xc3 Pf6xd5 43. Tc3-b3 Pd5xf4 44. Kh1-h2 Tg7-g6 45. Le2-b5 Ld7xb5 46. Tb3xb5 Tg6-g2+ 47. Kh2-h1 Tg2-d2 48. Pd4xf5 Kh8-g8 49. Tb5-b4 Pf4xh3 50. Tb4-c4 Ph3-f2+ 51. Kh1-g1 Pf2-h3+ 52. Kg1-h1 Kg8-f7 53. Tc4-c7+ Kf7-e6 54. Pf5-e3 Ph3-g5 55. Tc7xb7 h7-h5 Of 55...Pf3 56. Pf1 Tf2 57. Txh7 56. Tb7-g7 Pg5-f3 57. Tg7-g2 Ke6-d7 58. Tg2xd2 Pf3xd2 59. Kh1-g2 Kd7-c6 60. Pe3-f5 Pd2-e4 61. Kg2-h3 Remise. Het was weer een episch gevecht tussen de heren K.