HAVO-leerlingen en hun "stomme leraren'

4 HAVO, een klas apart, zondag, Ned. 2, 20.42-21.45u.

Nadat Maaike er voor de zoveelste keer uit is gestuurd waagt de lerares Engels zich aan een gesprek over haar gedrag. Al snel is alle redelijkheid zoek. “U stuurt mij eruit omdat u mij niet aardig vindt”, zegt Maaike. Ze is het “voor geen meter eens” met de stelling van de lerares dat ze zich anders zou moeten gedragen. “Wie bent u voor mij dat ik mij moet bewijzen, ik heb er geen zin in om zo'n strijd aan te gaan.”

De makers van 4 HAVO, een klas apart hebben na ruim drie maanden filmen op de Openbare Scholengemeenschap West-Friesland in Hoorn een duidelijke mening over 4 HAVO-leerlingen: het zijn lieverdjes, allemaal. Wie de vier delen tellende serie volgt kan niet anders dan het beamen. Want hij ziet hoe Maaike op haar kamer de interviewer toevertrouwt: “Ik kom niet goed over, vijandig of zo. Ik weet het niet, ik doe m'n best hoor, maar het klikt soms gewoon niet”. En hij ziet ook dat de eigengereide Hanneke - die volgens de lerares Frans “altijd zit te ja-maren” - op paardrijles wél weet wat je moet doen om iets te leren.

4 HAVO, een klas apart laat de laatste drie schoolmaanden zien van wat bekend staat als een van de meest onhandelbare klassen in het voortgezet onderwijs: in 4 HAVO zitten gesjeesde atheneum-leerlingen, HAVO-leerlingen die de stap naar de examenklas vorig jaar net niet hebben gehaald en ex-MAVO-leerlingen die proberen verder te komen. De leeftijd varieert van 15 tot 18 jaar en dat niet alleen: het gaat in 4 HAVO om halve volwassenen, jonge mensen die al met één been in de maatschappij staan.

Het brengt een leraar er toe te zeggen dat aan de “latente sabotage, het verzet door traagheid” van de gemiddelde 4 HAVO-er niets valt te doen: “Het zijn volwassenen, het is te laat”. Maar leraren zien slechts één kant van het leven van hun leerlingen, de kant die onder de titel "De confrontatie' in de eerste aflevering wordt belicht. Hun gemengde gevoelens, hun gedachten en belevingswereld kennen zij niet. Toen 4 HAVO, een klas apart op de Openbare Scholengemeenschap West-Friesland werd voorvertoond zaten veel leraren stil en beduusd in de zaal.

Daarmee is 4 HAVO, een klas apart niet alleen een bijzonder authentiek, maar ook een zeer herkenbaar portret van een generatie geworden. In de loop van de serie wordt steeds duidelijker dat deze leerlingen misschien iets mondiger zijn dan hun ouders indertijd, maar dat er in feite weinig is veranderd: de meeste leerlingen werken niet voor hoge cijfers, dat hebben ze nog nooit gedaan en dat zullen ze ook nooit doen. Ze willen het diploma halen, wat de meesten hoe dan ook wel lukt. Daarna begint het echte leven. Tot die tijd concentreren ze zich liever dan op de eisen van “stomme leraren” op hun vriendschappen, hun prille liefdes, hun sporten en hun hobbies. Waardoor ze misschien in de ogen van hun leraren niet aan de toekomst denken, maar intussen wel degelijk werken aan hun aanstaande positie in het maatschappelijk en sociaal leven.