De wereld heeft er nieuwe messias bij: Sai Baba

God woont in India, Ned. 3, 20.53-21.47u.

Zo moeten Jezus Christus, de profeet Mohammed en Bhagwan ook ooit zijn begonnen: bedenk een eigen geloof, leer wat kunstjes en ga de boer op als prediker en maar hopen dat de mensen er in trappen. De wereld heeft een nieuwe god. Hij woont in India en zijn naam is Sri Sathya Sai Baba, een 65-jarige hippie met het uiterlijk van Jimi Hendrix onder 220 volt. Vanuit zijn ashram - verblijfplaats van de volmaakte vrede - in het Zuidindiase Puttaparthi predikt Sai Baba al weer enige tijd over, hoe kan het ook anders, de liefde, de waarheid en het onbaatzuchtige leven. En hij heeft succes, wereldwijd zijn er, volgens zijn eigen opgave, nu 50 miljoen volgelingen. In Nederland zijn dertig Sai Baba-centra, geen kerken of tempels, maar “multi-religieuze dienstbaarheidsorganisaties”. De nieuwe swami pretendeert een belichaming van Jezus te zijn en in verbinding te staan met Mohammed. Hij verbindt alle godsdiensten met elkaar onder de leus: “Bij mij word je een betere christen, moslim of boeddhist.”

Een Nederlandse ploeg van Fuga Film Produkties was in de gelegenheid Sai Baba in zijn ashram te volgen. Het portret, gemaakt in samenwerking met de Stichting Sri Sathya Sai Baba Nederland is, hoewel het lijkt op een promotiefilmpje, onthullend. Puttaparthi komt in beeld als een waar paradijs: feeëriek verlichte tempels, fraai aangelegde parken, scholen, een nieuw ziekenhuis (kosten 80 miljoen dollar) met gratis behandelingen, spotgoedkoop eten en het belangrijkste: een avatar, een door God gezondene, die het geestelijk en lichamelijk welzijn bewaakt. Sai Baba kan zieken genezen, de doden tot leven wekken (waarom dan een ziekenhuis gebouwd?) en voedsel vermenigvuldigen. Hij beheerst het klimaat en maakt materie uit het niets. Wie zou niet in een dergelijk Disneyland willen wonen, al was het maar voor een tijdje. Wel, in India leven enige honderden miljoenen mensen onder het bestaansminimum. Zonder aarzeling zou een meerderheid van hen Sai Baba volgen indien ze van zijn materiële diensten gebruik zouden mogen maken. Helaas, voor arme gelovigen is er geen plek in het nieuwe heiland. In de film is duidelijk voor wie wel: gegoede, hoogopgeleide burgers uit het Westen, die zo met het rijke leven overhoop lagen dat ze op zoek gingen naar het licht en huis en haard opgaven om bij Sai Baba te zijn.

Filmer Jan Dorresteijn haalt in een cruciale passage het hele geloof van de swami onderuit. Hij volgt een aantal malen het enige "wonder' dat Sai Baba demonstreert: het maken van heilige as, vibuthi, uit lucht. Nuchter commentaar bij de film: “We hebben niet kunnen vaststellen dat het om een wonder gaat, het is gewoon een ritueel.” Echte wonderen zijn niet waargenomen, geen levenden uit het hiernamaals of beelden van vier broden die tot honderd worden vermenigvuldigd.

God woont in India geeft in feite aan hoe een religie in zijn algemeenheid ontstaat. Sai Baba heeft dan het nadeel dat zijn leer genadeloos onderuit kan worden gehaald door het moderne medium film. Dat was precies het voordeel voor de man van Nazareth, toen waren er nog geen camera's.