Crisis in Hongkong over vertrek gouverneur

PEKING, 3 JAN. Hongkong beleeft een nieuwe mini-crisis, die ditmaal niet het toedoen is van Peking, maar van Londen. Op oudejaarsdag maakte Whitehall bekend dat de gouverneur van Hongkong, Sir David Wilson, tot niet-erfelijk Lord zou worden verheven en dit jaar zou aftreden. Over tijdstip en opvolging werd gezwegen.

De afgelopen jaren is vaak gesuggereerd dat Sir David, een 56-jarige China-specialist uit de buitenlandse dienst, te aardig is om Hongkongs belangen te bepleiten tegenover de heersers in Peking en dat hij vervangen diende te worden door een politieke zwaargewicht. De grootste crisis van de in 1987 begonnen ambtsperiode van Sir David was echter juist het resultaat van zijn trotsering van China. Najaar 1989 kondigde hij zonder ruggespraak met China aan dat Hongkong een nieuw supervliegveld van ruim 30 miljard gulden zou bouwen. Het 20-jarenplan was bedoeld als een psychologische oppepper voor de diepe depressie waarin Hongkong was geraakt als gevolg van Pekings gewelddadige onderdrukking van de democratische beweging in China. Het negeren van China leidde echter tot een krachtmeting die pas eindigde met de ongewilde reis van premier Major naar Peking in september.

Over de opvolging van Sir David bestaan vele speculaties. Favorieten zouden de ex-ministers van buitenlandse zaken Sir Geoffrey Howe en dr. David Owen, de sociaal-democratische voorman, zijn. De verwachting is dat de benoeming van de opvolger, die in 1997 de Union Jack boven deze veelgeprezen "parel aan de Britse Kroon' moet neerhalen, pas na de Britse verkiezingen zal worden bekendgemaakt. De Labour-schaduwminister George Foulkes heeft gisteren gezegd dat als zijn partij de verkiezingen wint zij een ervaren politicus in Hongkong zal installeren.

Peking heeft nog niet op het nieuws gereageerd. Pro-Chinese figuren in Hongkong vroegen zich af of het een “doelbewuste poging tot het creëren van instabiliteit” is. Het communistische blad Wen Wei Po schreef gisteren in een commentaar dat de manier van aankondigen die Londen had gekozen “een ongewone politieke manoeuvre” was, die een “lame duck-imago” van Sir David zou creëren. Zo'n imago zou een plan van Londen moeten helpen om meer macht over te dragen aan de Wetgevende Raad. China erkent de Wetgevende Raad niet en is daar sinds de eerste directe verkiezingen van september nog feller tegen gekant omdat er geen enkele pro-China kandidaat in werd gekozen. Van de 18 rechtstreeks gekozen kandidaten behoorden er twaalf tot de "Verenigde Liberale Democraten' die ijveren voor volledige democratisering van Hongkong voor 1997 en tevens actieve steun aan dissidenten in China geven. De overige zes zijn gematigde liberalen. Het Wen Wei Po-commentaar zei verder dat “het vroegtijdige ontslag van Sir David het resultaat was van een dump-the-governor-campaign van de Liberale Democraten”. Sir David waakte er immers voor om het democratiseringstij binnen voor China aanvaardbare grenzen te houden. Vele kringen in Hongkong vrezen dat als een Britse ras-politicus zonder China-expertise gouverneur wordt de risico's van confrontatie met Peking groter worden.