Uitgestorven quagga nu als imitatie teruggefokt

Wellicht galopperen er binnenkort weer quagga's over de Zuidafrikaanse steppen, ook al zijn deze kleine zebra-ezeltjes al meer dan een eeuw geleden uitgestorven.

De allerlaatste quagga stierf in 1883 in Artis. Maar onlangs werd in Fokcentrum Vrolijkheid in de Kaapprovinvie een veulentje geboren dat sprekend op de uitgestorven quagga lijkt, met een warmbruine vacht die alleen van voren als een zebra gestreept is. Het fokcentrum is in 1987 speciaal opgericht om, uitgaande van onduidelijk gestreepte steppenzebra's weer een soort quagga terug te fokken.

De mythe dat de quagga, die door overbejaging werd uitgeroeid, een eigen soort zou vormen werd begin jaren tachtig ontzenuwd door de Amerikaanse geneticus Russell Higuchi. Hij kloonde stukjes erfelijk materiaal (mitochondiaal DNA) uit bewaard gebleven quaggapreparaten en toonde aan dat het identiek was aan dat van de nog levende steppenzebra's (Equus quagga). De quagga wordt nu als een ondersoort (Equus quagga quagga) beschouwd.

Volgens de fokkers zijn de genen die de quagga zijn half-gestreepte jas bezorgden nog in de huidige populatie steppenzebra's aanwezig. Na enkele generaties doelgericht terugkruisen zou je weer een dier kunnen kweken dat je met recht quagga zou mogen noemen. Van de acht veulens die sinds oktober 1988 zijn sommige duidelijk meer quagga dan andere, het wachten is nu nog op het eerste witte pluimpje aan de staart.

Met behulp van kunstmatige inseminatie en embryo-transplantatie, waarbij ezels, paarden en andere zebra's als draagmoeders worden ingeschakeld, hoopt men het fokprogramma te versnellen.

In de eerste helft van de negentiende eeuw hoorden quagga's nog thuis in het straatbeeld in Londen, voor het ezelskarretje van de groenteman. Het laatste dier, dat in Artis gestorven is, pronkt nog steeds als opgezet museumstuk in de zaal voor grote vertebraten van het Zoölogisch Museum van de Universiteit van Amsterdam. Een enkele keer komt er nog wel eens een geleerde naar kijken.

Volgens dr. P.J.H. van Bree, die de laatste echte quagga onder zijn hoede heeft, kan het opnieuw fokken van een verschijningsvorm van een dier nooit meer zijn dan een zeer mager surrogaat voor het oorspronkelijke dier. ""Dat fokken gebeurt ook wel met andere dieren, maar het blijft Spielerei. En het is nog een dure grap ook, vergist u zich daar niet in.'' (New Scientist 30 november- Folia 13 december)