Monopolie Hes beëindigt tarievenslag

ROTTERDAM, 2 JAN. Nu Hes Beheer voor 100 procent eigenaar is van stuwadoorsbedrijf Frans Swarttouw Holding en concurrent Interstevedoring (agribulk) heeft overgenomen, heeft deze onderneming alle overslag van kolen, ertsen en granen, het droge bulkgoed, in de Rotterdamse haven in handen. Volgens Hes Beheer zal deze monopoliepositie niet leiden tot een extreme verhoging van de tarieven, ze zullen weer op het niveau van 1990 komen. Wel betekent deze concentratie het einde van een tarievenoorlog die alle bedrijven in de massagoed de das om dreigde te doen, aldus Hes.

Hes Beheer had al 60 procent van Frans Swarttouw in bezit, maar heeft op de valreep van 1991 de overname van de overige 40 procent van het techniek-, handels-, transportconcern Internatio-Müller afgerond. Deze transactie was al eerder aangekondigd. De verkoop sluit aan bij het beleid van IM dat erop gericht is zich terug te trekken uit de transportactiviteiten en zich te concentreren op elektrotechniek en handel in gezondheidszorgartikelen.

De concentratie moet, volgens Hes, worden gezien als een versterking van de Rotterdamse haven in de concurrentiestrijd tegen andere Europese havens zoals Zeebrugge, Duinkerken, Le Havre, Antwerpen, Gent, Bremen en Hamburg. Het heeft geen zin elkaar in Rotterdam te kapot te concurreren. Dat gaat ten koste van de kwaliteit van de dienstverlening in de Rotterdamse haven, is de opinie van Hes Beheer. De concurrentiestrijd leidde tot lagere tarieven, terwijl het marktaandeel van de haven Rotterdam daalde de afgelopen tijd. Het marktaandeel van Rotterdam is nu zo'n twintig procent.

Hes Beheer is niet de enige die vindt dat de concentratie goed is voor Rotterdam, ook het Gemeentelijk Havenbedrijf ziet geen grote nadelen van de monopoliepositie van Hes.

Toch vallen er ook andere geluiden te vernemen in de Rotterdamse haven. Volgens J. Lagendijk, directeur van Wagenborg-Lagendijk (WaLa) in Rhoon, zijn klanten wel bereid hogere tarieven voor de overslag te betalen als daar ook een betere dienstverlening tegenover staat. WaLa is agent van producenten en consumenten in de kolenhandel en vertegenwoordigt 11 tot 15 miljoen ton lading. Bij betere dienstverlening moet vooral gedacht worden aan het binnen 24 of 48 uur lossen en laden van schepen. Lagendijk: “Nu Hes het monopolie in de droge massagoed heeft, verwacht ik dat het serviceniveau in de haven omlaag gaat. Het is voor de verladers niet zo simpel om naar een andere haven uit te wijken. Maar op de langere termijn, als de tarieven hier de pan uit stijgen, zullen de verladers toch voor andere havens kiezen.”

De Vervoersbond CNV heeft altijd gezegd dat het beter zou zijn wanneer de verschillende bedrijven afspraken zouden maken over tarieven en serviceverlening. Het is jammer dat J. Rijsdijk, de eigenaar van Interstevedoring weg is uit de Rotterdamse haven, volgens CNV-bestuurder C. van der Knaap. “Hij was een vernieuwer en zulke mensen moet je koesteren.” Rijsdijk was degene die drijvende kranen in de Rotterdamse haven introduceerde. Hiermee is het mogelijk lading over te laden op kleinere schepen zonder over kadefaciliteiten te beschikken. Deze drijvende kranen vormden een flinke bedreiging voor Hes.

Van der Knaap: “De markt voor graanprodukten en graanvervangers is de laatste jaren gedaald. Onder ander door het EG-beleid om de eigen markt te beschermen tegen de import van veevoederprodukten. Als de tarievenslag tussen Interstevedoring en Hes was doorgegaan, zou dat ten koste van beide bedrijven zijn gegaan.” Volgens Van der Knaap zijn de tarieven sinds de overname van Interstevedoring door Hes met zeker 10 procent gestegen.

De aandeelhouders van Hes zijn niet blij met de aankoop van het 40 procents aandeel in Frans Swarttouw. Op een speciale aandeelhoudersvergadering begin december lieten enkele aandeelhouders weten dat ze de overname van de aandelen van IM zinloos vonden. Immers, Hes controleerde Frans Swarttouw al door het 60 procents belang en kon het geld wel beter besteden. Hes Beheer, dat aan de parallelbeurs is genoteerd, verwacht 1991 af te sluiten met een verlies van circa 19 miljoen gulden en heeft onlangs een overbruggingskrediet van 100 miljoen gulden van een bankenconsortium gehad om de overname van Interstevedoring te kunnen financieren. Een aandeelhouder suggereerde dat de transactie 35 miljoen gulden zou kosten en dat vooral ABN Amro, de huisbankier van zowel Hes als IM, baat zou hebben bij de overname van het aandelenpakket. Bovendien werkt het verliesgevende Frans Swarttouw, volgens enkele aandeelhouders, met verouderd materieel.

Hes brengt Frans Swarttouw en Interstevedoring onder in een nieuw bedrijf: European Bulk Services (EBS). Onder EBS zullen ook de agribulkbedrijf Graan Elevator Maatschappij (GEM) en kolen- en ertsenoverslagbedrijf EMO gaan opereren. EBS beschikt over vier terminals en er werken in totaal 1115 mensen. De omzet bedroeg het afgelopen jaar 290 miljoen gulden. Hes verwacht dit jaar een omzet van 320 miljoen gulden en een bescheiden winst. Het jaar daarop moet de winst 10 procent bedragen. Die winst moet vooral komen van opslag en bewerking van mineralen en de overslag van mineralen die de komende jaren zal stijgen vanwege de groeiende vraag uit Duitsland.