Hanengeschrei

In het interview met Kees Stip (NRC Handelsblad, 23 december) noemt Ivo de Wijs “een inmiddels verdwenen Utrechtse steeg met een wel zeer evocatieve naam: Het Hanengeschrei.”

Deze naam is niet zo doorzichtig als hij lijkt: het is een volksetymologische vervorming van hanenschree = hanenschrede, "hanetred', dus korte afstand (zie C.G.N. de Voogs, Verzamelde werken II, p. 164). Op een gegeven moment zag men het verband met schrijden niet meer, maar legde men verband met het schreeuwen van de haan en paste men de naam daaraan aan. Volksetymologie vinden we ook in woorden als hondsdraf (Middelnederlands gond-rave, waarvan het eerste lid "etter, wond' en het tweede "rank' betekende), jakhals (uit Frans chacal) en scheurbuik (uit middeleeuws Latijn scorbutus).

Overigens ligt in de buurt van de Dom nog steeds een steeg Hanengeschrei. Of dit dezelfde steeg is, weet ik niet. Het WNT vermeldt dat er vroeger in Utrecht twee stegen van die naam waren.