Chriet Titulaer: Een kantoor zonder ‘netwerk’ bestaat straks niet meer. Afwezigheid op kantoor wordt troef

In het kantoor van de toekomst zijn de werknemers de helft van hun werktijd afwezig. Zij werken thuis op hun “tele-werkplek”, die via een glasvezelkabel in verbinding staat met het ‘netwerk’ in het kantoor.

Foto ANP

“Doordat ze niet meer permanent op kantoor hoeven te zijn, kun je volstaan met veel minder werkplekken. Bij de entree-balie worden de werkplekken uitgegeven. Wie daar aankomt schuift even zijn persoonlijke archiefje in het systeem en kan aan de slag”, zegt C(hriet) Titulaer, directeur van het vanmorgen in Den Bosch geopende “Kantoor van de Toekomst’.

Titulaer heeft met hulp van een groot aantal bedrijven, onder aanvoering van IBM, in een splinternieuw kantoorgebouw een hele verdieping ingericht die geldt als een soort proeftuin. “Als ik een half jaar geleden onder de trein was gekomen, was dit project niet van de grond gekomen. Inmiddels heeft het zoveel momentum gekregen, dat het ook zonder mij wel zal slagen”, zegt Titulaer over het kantoor, waarvan hij de helft van de aandelen bezit. De participanten hebben in totaal dertig werkplekken ingericht, waar zij hun beste kunnen tonen. “Alle technische mogelijkheden die tussen nu en vijf jaar operationeel worden, kun je hier in werking zien”, claimt de initiatiefnemer.

In tegenstelling tot het nabijgelegen “Huis van de Toekomst’ - eveneens een initiatief van Titulaer en medio 1989 geopend - is het “Kantoor van de Toekomst’ niet bedoeld als toeristische attractie. Het mikt op de zakelijke markt. “Een bedrijf dat gaat verhuizen en wil kijken welk netwerk het moet aanleggen, opdat alle computers met elkaar kunnen communiceren, kan hier terecht voor informatie en advies op maat.”

‘Netwerk’ is het toverwoord in het futurologische jargon van Titulaer. Een kantoor-zonder-netwerk bestaat volgens hem straks niet meer. Voor de meeste gewone kantoren begon de automatisering met de introductie van de personal computer, nog geen tien jaar geleden. Bezwaar werd al gauw dat iedereen die met zo’n computer werd uitgerust er zijn eigen archiefjes (“bestanden’) op na ging houden. Mede daardoor ging de opmars van de PC gepaard met een wildgroei aan software.

Het “netwerk’ moet daaraan een eind maken. Het staat voor integratie van automatisering en telecommunicatie, en betekent in feite dat alle werkplekken onderling met elkaar zijn verbonden, zodat ze gebruik kunnen maken van dezelfde databanken, de centraal aanwezige software en de (tele)communicatiefaciliteiten. Het geheim van het toekomstige kantoor zit dan ook niet zozeer in het uiterlijk - al zijn de bureaus verstelbaar en de stoelen ergonomisch nog verantwoorder - maar veeleer in de “stopcontacten’ waarmee elke werkplek is uitgerust. Wie daar de juiste stekkers “inplugt’, heeft de werkplek verbonden met alles wat het kantoor op dit moment te bieden heeft.

Een paar voorbeelden: desk top publishing in kleur, beeldtelefoon, het aanmaken van dia’s op de computer en multi media-toepassingen (waarin beeld, geluid, tekst en data worden gecombineerd). Ook is er een demonstratie van een vertaalcomputer, een apparaat dat Titulaer in combinatie met “automatische spraakherkenning en spraaksynthese” een fraaie toekomst voorspelt. “Je hebt het dan in feite over de vertaaltelefoon, waarmee mensen die elkaars taal niet spreken toch met elkaar kunnen bellen.”

Op de verdieping van Titulaer is verder een zaaltje ingericht voor video-conferenties, een ruimte voor fitness-training en een werkplek voor demonstraties met virtual reality. Wie daar plaatsneemt en een helm opzet waarin twee schermpjes met vloeibare kristallen zitten, kan bijvoorbeeld alvast een door de computer ontworpen huis dat nog niet is gebouwd bekijken en binnengaan en desgewenst veranderingen aanbrengen in exterieur en interieur.

Wat nu nog een verdieping is, moet in enkele jaren uitgroeien tot een compleet zogenoemd intelligent kantoorgebouw, dat op het belendende perceel moet verrijzen. De bedoeling is in dit “intelligente kantoor’ verschillende functies (energiedistributie, telecommunicatie, verlichting, klimaatbeheer, beveiliging, branddetectie, toegangscontrole, aanwezigheidsmelders) in één beheersysteem te integreren. Daar wordt op vele plaatsen al druk mee geëxperimenteerd, maar er is nog geen standaard vastgesteld om de apperatuur van de verschillende leveranciers te combineren. De industrie kan volgens Titulaer echter niet langer wachten om alvast wat hoogstandjes te demonstreren. Daarbij is gekozen voor het netwerk van BatiBUS en het gebouwbeheersysteem Isis van Merlin Gerin.

De PTT heeft tussen het ruim acht kilometer verderop gelegen “Huis van de Toekomst’ en het “Kantoor van de Toekomst’ een zesaderige glasvezelkabel gelegd, waardoor het telewerken in de praktijk kan worden gebracht. “Nu is telewerken nog een vrij primitieve aangelegenheid, omdat de communicatie via de gewone telefoonverbinding loopt. Wij laten zien wat telewerken in de 20ste eeuw kan zijn, met kleurenverbindingen, beeldverbindingen en dergelijke, op een externe werkplek die volledig op het netwerk is aangesloten”, zegt Titulaer. De inrichting van deze beide telewerkplekken is verzorgd door de Vakcentrale voor middelbaar en hoger personeel (MHP), die informatie verstrekt over de arbeidsomstandigheden en de organisatorische en arbeidsrechtelijke implicaties van telewerken.