1991: vrede, en de strijd om 't behoud

Een betrouwbaar jaaroverzicht in foto's bestaat niet. Iedere selectie is een nog grotere versimpeling dan de krant van alledag. Desondanks, een keuze door Marc Chavannes.

De grootste nieuwsfeiten van dit jaar beginnen met een G: de Golf en Gorbatsjov. Daarna komen: de eindeloze oorlog in Joegoslavië, het politiek afbrokkelen van president Bush in eigen land, de moeizame weg naar nauwere politieke en militaire samenwerking in Europa, en op grote afstand Nederland zelf - verdeeld over de verdeling van het minder meer, bezorgd over het behoud van wat was.

1991 was eigenlijk het jaar van de verwarrende vrede. Daar is geen foto van. Geen Vukovar zonder Gorbatsjov. De Golfoorlog kon alleen zonder vrees voor een wereldoorlog worden gevoerd dank zij de nieuwe verstandhouding tussen de supermachten - niet anders vast te leggen dan met handschuddende mannen onder aan vliegtuigtrappen. De oorlog bracht de bevrijding van Koeweit en de afgang van Saddam Husseins manschappen (1); de man zelf regeert nog.

Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie was ongetwijfeld de meest verstrekkende ontwikkeling van het jaar. Niet alleen voor cartoonisten, die het moeilijk krijgen zonder de staatsman met het hamer en sikkel-motief op het voorhoofd.

De dramatische junta-dagen in augustus brachten het "Gemenebest van onafhankelijke staten' dichterbij. Eerst moest de bevolking van Moskou de straat op (6) om de Russische leider Boris Jeltsin te beschermen tegen de vuurkracht van de reactie. Diens winst van toen versnelden Gorbatsjovs VUT van vorige week. Voor de meeste Russen domineert de etens-vraag. Op het land (2) groeit genoeg, maar bereikt het de mensen nu de chaos voorlopig toeneemt?

De wereld heeft het niet geweten, maar ook Nederland was dit jaar twee keer dicht bij het vertrek van zijn leiders. Premier en vice-premier (3) konden in februari met moeite een lang verwacht bezuinigingspakket presenteren. Dat was zo onbevredigend dat een interne crisis eind augustus nodig bleek. De arbeidsongeschiktheid wordt aangepakt. "De ploeg' voelde zich nadien versterkt.

Het land worstelt met de gevolgen van het wereldnieuws: met hoe veel vreemdelingen wordt de welvaartsstaat gedeeld (5)? En hoe krijgen degenen die hier al zijn een plaats: met een beetje inschikken naast elkaar (4) of met argumenten als hongerstaking of geweld (7)? De weelde van West-Europa tenslotte: tobben over de reparatie van een modern schilderij met effen kleurvlakken(8).

fotocredits:

1 Foto Reuter

2 Foto Chris de Jongh

3 Foto Roel Rozenburg

4 Foto Rien Zilvold

5 Foto Chris de Jongh

6 Foto Oleg Klimov

7 Foto Maurice Boyer

8 Tekening Frits Müller