Wereld prijst Gorbatsjov als een kampioen van de vrede

ROTTERDAM, 27 DEC. Met uitzondering van China hebben leiders in de hele wereld Michail Gorbatsjov na zijn aftreden op eerste kerstdag geprezen als een groot staatsman en een kampioen van de vrede. Een groot aantal landen heeft vervolgens Rusland, en in vele gevallen ook de andere nieuwe republieken, erkend.

De Amerikaanse president Bush onderbrak zijn verblijf in Camp David voor een televisietoespraak vanuit het Witte Huis naar aanleiding van Gorbatsjovs aftreden. “De Sovjet-Unie bestaat niet meer; dit is een overwinning voor democratie en vrijheid”, zei hij. Hij sprak namens het Amerikaanse volk zijn dank uit aan Gorbatsjov “voor jaren van volhardende toewijding aan wereldvrede en voor zijn intellect, visie en moed.” Hij had met Gorbatsjov aan de telefoon gesproken over diens grote wapenfeiten gedurende de laatste jaren. Hij had ook lof voor de “moedige” president Jeltsin.

De Verenigde Staten hebben gisteren volledige diplomatieke betrekkingen aangeknoopt met Rusland, de Oekraïne, Armenië, Kazachstan, Wit-Rusland en Kirgizië. De VS erkennen eveneens de andere zes nieuwe staten in het Gemenebest, maar alvorens diplomatieke banden aan te knopen wilen zij nog overleggen over kernwapens, mensenrechten en het door die staten over te nemen deel van de oude Sovjet-schuld.

De EG heeft gisteren Rusland, Armenië en de Oekraïne erkend. De regeringen van die drie republieken hebben snel en positief gereageerd op schriftelijke verzoeken om aanvaarding van de EG-regels waaraan moet worden voldaan voordat de EG tot erkenning overgaat. Die regels hebben betrekking op de mensenrechten, de rechten van nationale minderheden en aanvaarding van het principe dat grenzen alleen vreedzaam en na een dialoog kunnen worden gewijzigd. De EG verwacht van de andere republieken spoedig antwoord op haar verzoek.

Pag.5:

"De historie zal uw verdiensten een unieke plaats geven'

Duitsland was van alle EG-landen het snelst met de erkenning: het besloot woensdag al diplomatieke banden aan te knopen met de Oekraïne. Met de andere republieken gaat Duitsland betrekkingen aan zodra zij voldoen aan de EG-criteria, zo verklaarde Bonn. Duitsland heeft Gorbatsjov na diens aftreden vooral geprezen als de betrouwbare onderhandelingspartner die de Duitse eenwording heeft mogelijk gemaakt. De meeste politici nemen in dit opzicht wat Jeltsin betreft voorzichtigheid in acht. Een woordvoerder van de Beierse CSU waarschuwde tegen "Jeltsin-euforie'. Al twee dagen vóór zijn officiële aftreden hadden president Gorbatsjov en de Britse premier John Major afscheid van elkaar genomen. Dat gebeurde in een telefoongesprek van een half uur, op maandagavond. De toon daarvan was “warm en hartelijk” en Major verzekerde de scheidende president dat “u en Raisa zich een speciale plaats hebben verworven in de harten van het Britse volk”. Maar met politiek pragmatisme schreef de Britse premier ook meteen een brief aan Gorbatsjovs "opvolger' Boris Jeltsin, waarin hij hem uitnodigde voor een bezoek aan Londen.

VERVOLGVANPAGINAIn een afscheidsboodschap aan Gorbatsjov voegde Major hem gisteren toe dat diens aftreden “het einde markeert van een buitengemeen tijdvak in de geschiedenis waarin uzelf een respectabele bijdrage hebt geleverd.” “Wanneer de geschiedenis van deze tijd geschreven wordt, zullen uw verdiensten u een unieke plaats toekennen. Velen verlangen ernaar de wereld ten goede te veranderen. U bent onder de weinigen die dat met succes hebben gedaan.”

Oud-premier Thatcher, de eerste regeringsleider die in Gorbatsjov een man herkende met wie de westerse wereld “tot zaken” kon komen, voegde zich bij degenen die de gevallen leider “een groot man” noemden. Het lijkt niet uitgesloten dat er formele banden worden gelegd tussen de "Thatcher Foundation' en de Stichting voor sociaal en politiek onderzoek (in de wandeling de "Gorbatsjov-stichting'), waarvan Gorbatsjov directeur zou worden. Margaret Thatcher zelf zei in elk geval een persoonlijke band met Michail Gorbatsjov te zullen onderhouden. Het Nederlandse ministerie van buitenlandse zaken liet namens de EG weten dat Gorbatsjovs “moedige beleid een radicale en onomkeerbare breuk met het communistische verleden van zijn land mogelijk heeft gemaakt”.

De Italiaanse minister van buitenlandse zaken De Michelis zei “respect en bewondering” te hebben voor Gorbatsjov. Premier Andreotti, die het tijdens het bezoek van Jeltsin aan Rome vorige week “bijzonder spijtig” noemde dat er “geen plaats meer is voor Gorbatsjov”, vond een “grafrede niet op zijn plaats”. “We moeten voor hem juist juist onze hoed afnemen”, aldus Andreotti. Alleen de Republikeinse leider La Malfa tekende aan dat Gorbatsjov exponent is gebleven “van een communistische partij die probeerde in het centrum van het systeem te blijven”.

De paus heeft zich niet persoonlijk uitgelaten over het einde van de Sovjet-Unie. Radio Vaticaan wees er in een commentaar op dat deze in zijn rede de bevolking bewust heeft gemaakt van “de risico's van de nieuwe situatie” na de “bevrijding van het verschrikkelijkste totalitairisme uit de geschiedenis.” Landen als India, Japan, Australië en Canada zijn snel overgegaan tot erkenning van Rusland. Sommige landen, zoals Polen, gingen over tot de erkenning van alle elf lidstaten van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten. Onder de landen die Rusland erkenden bevond zich ook het communistische Cuba, dat meldde “de banden van vriendschap en samenwerking van de laatste drie decennia” te willen voortzetten.

Een dissonant kwam uit Peking, waar het officiële persbureau meldde dat Gorbatsjovs hervormingen “politieke chaos en economische crisis” hebben gebracht. Met bijdragen van onze correspondenten