Conflict Rusland en de Oekraïne

MOSKOU, 27 DEC. De Sovjet-Unie was gisteren nauwelijks ontbonden, of de eerste grote problemen binnen het nieuwe Gemenebest van Onafhankelijke Staten dienden zich aan: er tekent zich een conflict af tussen de twee grootste lidstaten van het Gemenebest, Rusland en de Oekraïne.

Het conflict betreft de voorgenomen invoering, door Rusland, van een volledige prijsliberalisering op 2 januari. In eerste instantie had Rusland de prijzen al eerder volledig willen vrijgeven. Op verzoek van Wit-Rusland en de Oekraïne werd begin december, toen de slavische statenbond werd gesticht, besloten die invoering tot 2 januari uit te stellen.

De Oekraïne heeft echter een nieuw uitstel geëist, een verzoek dat volgens de Oekraïense televisie door de Russische regering is afgewezen. Dat bericht is inmiddels in Rusland bevestigd. Volgens het Izvestia is het Oekraïense verzoek om nieuw uitstel ingegeven door de afwijkende uitgangspositie waarin de Oekraïne zich bevindt.

Het conflict is volgens het onafhankelijke persbureau Interfax ernstig genoeg om de Oekraïense premier Vitold Fokin ertoe te brengen een speciale kabinetszitting te beleggen. Een Oekraïense minister zei op de televisie dat Rusland niet bereid is haar financiële, monetaire en prijsbeleid met de Oekraïne te coördineren. Rusland, dat de controle heeft over de bankbiljettenpers, zou weigeren de andere republieken van het gemenebest geld te geven waarmee ze na de invoering van de prijsliberalisatie de loonsverhogingen kunnen betalen.

In Moskou heeft het Russische parlement president Jeltsin op de vingers getikt: het decreet, waarmee hij de inlichtingendienst (de voormalige KGB) en de ministeries van binnenlandse zaken van Rusland en de Sovjet-Unie heeft samengevoegd tot één “superministerie”, is volgens het parlement in strijd met de Russische grondwet.

Pag.5:

Jeltsin moet decreet intrekken

De fusie van de drie instanties heeft bij velen in Rusland herinneringen gewekt aan Stalins NKVD (Volkscomité voor binnenlandse zaken), een soortgelijke concentratie van officiële instanties met onbeperkte en ongecontroleerde macht.

Het Russische parlement ging nog niet over tot annulering van het decreet van Jeltsin, maar vroeg de president daar zelf wel toe over te gaan.

Een ander urgent probleem dat zich de afgelopen dagen heeft aangediend, is dat van de strijdkrachten en de controle over de kernwapens. De ministers van defensie van de elf lidstaten van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten besloten gisteren in Moskou om maandag in Minsk concrete plannen over de toekomst van de strijdkrachten te bespreken. Vooral in de kring van adviseurs van de afgetreden president Gorbatsjov bestaat nogal wat zorg over de veiligheid van het nucleaire arsenaal.

In Kazan heeft het parlement van Tatarstan, de autonome republiek in Rusland die eerder haar volledige onafhankelijkheid heeft uitgeroepen, gisteren gevraagd tot het Gemenebest van Onafhankelijke Staten te mogen toetreden. Tot dusverre hebben zich bij dat Gemenebest alleen voormalige Sovjet-republieken aangesloten; autonome republieken die hun onafhankelijkheid hebben uitgeroepen zijn geen lid; voor zover bekend voorzien de regels ook niet in de toetreding van autonome republieken.

De parlementen van Toerkmenistan en Armenië hebben gisteren het oprichtingsakkoord van het Gemenebest geratificeerd. Het Armeense parlement eiste wel een aantal amendementen, met name op het gebied van de “erfenis” van militair materiaal. In Jerevan wordt gevreesd dat die erfenis proportioneel zal zijn en dat als gevolg daarvan Azerbajdzjan, het veel grotere buurland, meer militair materieel uit het voormalige Sovjet-leger krijgt dan Armenië. Armenië en Azerbajdzjan zijn al enkele jaren in een zeer verbitterd conflict gewikkeld om de door een meerderheid van Armeniërs bewoonde enclave Nagorny-Karabach. In het gebied zijn honderden doden gevallen in een strijd die nog elke dag nieuwe slachtoffers eist. (Reuter, AFP)