Aftreden Gorbatsjov nabij

MOSKOU, 24 DEC. President Michail Gorbatsjov treedt waarschijnlijk vandaag af. Vanochtend werd in Moskou gemeld dat de Opperste Sovjet nog vandaag door Gorbatsjov wordt toegesproken.

Radio-Moskou meldde vanochtend dat Gorbatsjov nog staande de bijeenkomst van de Opperste Sovjet - naar verwachting de laatste zitting van het Unieparlement - zijn aftreden zal aankondigen.

Gisteren liet Gorbatsjov weten nog tijdens de kerstdagen te zullen aftreden. Volgens het onafhankelijke persbureau Interfax heeft de president van de voormalige Sovjet-Unie dat gisteren in een telefoongesprek toevertrouwd aan de Britse premier John Major.

Gorbatsjov onderbrak voor het gesprek het zes uur durende beraad dat hij gisteren met president Boris Jeltsin van Rusland had. In die besprekingen stonden de details van zijn aftreden centraal. Gorbatsjov heeft zijn verzet tegen het zaterdag opgerichte Gemenebest van Onafhankelijke Staten opgegeven, hoewel hij in een vraaggesprek met de Komsomolskaja Pravda vanmorgen wederom heeft uiteengezet dat hij “geen vertrouwen” heeft in deze staatkundige constructie.

Gorbatsjov stelde de Britse premier Major tijdens het telefoongesprek van gisteravond gerust over de controle op de kernwapens in de voormalige Sovjet-Unie. Major zelf meldde dat de Sovjet-leider hem “in hoge mate” had gerustgesteld dat de kernwapens zich op het ogenblik onder een rigide centrale leiding bevinden en dat dat in de toekomst zo zal blijven. In Alma-Ata hebben de elf lidstaten van het nieuwe Gemenebest afgesproken nog voor het eind van dit jaar een beslissing te nemen over de kwestie van de opdeling van de strijdkrachten.

In de besprekingen met Jeltsin heeft Gorbatsjov gisteren opnieuw gevraagd om een zitting van de Opperste Sovjet van de voormalige Unie. Volgens de scheidende president kan alleen dit orgaan de overgang constitutioneel voltooien. Het centrale parlement is tot nu toe geboycot door het merendeel van de afgevaardigden uit Rusland, de Oekraïne en Wit-Rusland. Of deze afgevaardigden aan de zitting van vandaag deelnemen, was vanochtend nog onduidelijk.

Gorbatsjov maakte gisteren al duidelijk in de Opperste Sovjet in het Kremlin, dat inmiddels door de Russische regering is geconfisqueerd, zijn formele aftreden te willen aankondigen. Mocht de zitting er niet zijn gekomen, dan had hij zendtijd op alle televisiekanalen geëist.

Het tweede thema dat in de onderhandelingen tussen Gorbatsjov en Jeltsin aan de orde was, had betrekking op de presidentiële staf. Het staatshoofd van de Unie wil niet alleen financiële garanties voor zichzelf maar ook voor zijn medewerkers. Zijn loyaalste bondgenoot, Aleksandr Jakovlev, ooit tweede man in het politburo van de partij, was uren bij het gesprek aanwezig.

Gorbatsjov zelf heeft overigens reeds concrete toekomstplannen. Hij gaat een politiek-cultureel fonds leiden dat zijn eigen naam draagt en onderdak heeft gevonden in de voormalige partijschool voor de opleiding van buitenlandse communisten. Het initiatief tot deze stichting nam hij toen hij tussen 18 en 21 augustus door de junta van vice-president Gennadi Janajev in zijn datsja op de Krim van de buitenwereld was afgesloten. Volgens de Izvestia van gisteren zal ex-premier Margaret Thatcher van Groot-Brittannië een van de bestuursleden van het fonds zijn.