Studeerkamerschaak Ivantsjoek

HILVERSUM, 23 DEC. De KRO-tweekamp tussen Vassili Ivantsjoek en Jan Timman is beslist. Na twee remises op zaterdag en zondag is de stand 3,5-1,5 voor Ivantsjoek. Hij kan niet meer ingehaald worden. Als het een kwalificatiewedstrijd om het wereldkampioenschap zou zijn, zou de strijd gestaakt worden, maar deze vriendschappelijke match wordt tot het eind gespeeld. Vandaag is de zesde en laatste partij.

De partij van zaterdag was mooi en ondoorgrondelijk ingewikkeld. Voor iemand die de zetten voor het eerst zou zien tenminste. Niet voor de spelers. Aan Ivantsjoek werd gevraagd tot hoever hij de partij thuis had voorbereid. Het antwoord was: tot de laatste zet. Hij wist alles. Een partij uit 1988 die verkeerd becommentariëerd was, een latere analyse van Magerramov, zijn eigen bevindingen, Ivantsjoek liet het vlot en gretig zien.

Timman had ook wel geweten dat hij op bekend terrein was, maar zijn voorbereidingen waren minder grondig geweest, ze waren blijven steken in het stadium dat hij dacht: interessant, dat moet ik nog eens goed nakijken. Het kan gebeuren in het moderne schaak, hoewel gelukkig nog niet zo vaak: een partij die in zijn geheel in de studeerkamer is voorbereid. Zowel Timman als Ivantsjoek zijn overtuigd dat het geen regel zal worden. Zij geloven in de onuitputtelijkheid van het schaakspel.

Bij hun gang langs de gebaande paden dachten ze nog heel lang na. Tot verbazing van veel toeschouwers, die in het boekenstalletje konden nagaan dat bijna alles al bekend was. Wisten de spelers dat dan niet, waar dachten ze eigenlijk over? Ivantsjoek en Timman kenden de gepubliceerde analyses, maar zoals Lenin al zei: "vertrouwen is goed, controle is beter'.

Zondag was de tweede zitting van de vierde partij, die vrijdag was afgebroken. Timman had toen bijna zonder nadenken zijn 62ste zet afgegeven. Ongerechtvaardigde nonchalance, veroorzaakt door de emoties van zes uur zware strijd. In feite had hij, zonder het te beseffen, voor een heel moeilijk probleem gestaan en zijn afgegeven zet was waarschijnlijk niet de beste. Aan het begin van de hervatting werd voor zijn leven gevreesd. Het viel mee. Meer dan vier uur lang zette Ivantsjoek nog allerlei strikken en klemmen, maar Timman gaf geen krimp. Na 103 zetten werd deze partij, die in totaal meer dan tien uur duurde, eindelijk remise.

Wit Timman-zwart Ivantsjoek, vijfde partij

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 d7-d5 4. Lc1-f4 Lf8-g7 5. e2-e3 c7-c5 6. d4xc5 Dd8-a5 7. Ta1-c1 d5xc4 8. Lf1xc4 0-0 9. Pg1-f3 Da5xc5 10. Lc4-b3 Pb8-c6 11. 0-0 Dc5-a5 12. h2-h3 Lc8-f5 13. Dd1-e2 Pf6-e4 14. Pc3-d5 e7-e5 15. Lf4-h2 Het kwaliteitsoffer 15. Txc6, dat Karpov in Londen 1986 tegen Kasparov bracht, heeft inmiddels zijn schrik verloren. 15...Lf5-e6 16. Tf1-d1 Tf8-d8 17. De2-c4 Pe4-f6 18. e3-e4 Ta8-c8 19. Pf3-g5 Over deze zet dacht hij een uur na. Hij wist dat het al eerder gespeeld was, maar de consequenties waren heel moeilijk te berekenen. 19...Pc6-d4 20. Pd5-e7+ En hier dacht hij over 20. Pxe6 Txc4 21. Pe7+ Kh8 22. Pg5, met de dreiging 23. Pf7 mat, wat er aantrekkelijk uitziet, maar waarschijnlijk net niet goed voor wit is. 20...Kg8-f8 Na 20...Kh8 verliest zwart op slag door 21. Dxe6 21. Pg5xe6+ Kf8xe7 22. Pe6xd8 Tc8xc4 23. Lb3xc4 Pf6xe4 23...Dxd8 is niet goed wegens 24. Lxe5 en 23...Kxd8 niet wegens 24. b4 Dc7 (anders 25. Lxe5) 25. Txd4+. In Huzman-Dorfman, Lvov 1988, werd 23...Lh6 gespeeld en zwart kwam in het voordeel, maar dit beviel Ivantsjoek niet wegens 24. Pxb7 Dc7 25. Tc3 Pxe4 26. Txd4 Pxc3 27. bxc3 Dxb7 28. Lxe5 24. Pd8xf7 Da5-b6 25. Pf7xe5 Lg7xe5 26. Lh2xe5 Pd4-f3+ 27. g2xf3 Db6xf2+ 28. Kg1-h1 Df2xf3+ 29. Kh1-h2 Df3-f2+ 30. Kh2-h1 Df2-f3+ Remise. (bedenktijd wit 1.45 zwart 1.36)

De vierde partij werd vrijdag afgebroken in de volgende stelling:

$schaak

+++++++L

+++++++p

+++p+K++

++++P+++

P+s+p+++

+++l+++t

++++k+++

D+++++++

x

Wit Ivantsjoek-zwart Timman. Zondag ging het als volgt verder:

62...Da1-d4 De afgegeven zet. In de krant van zaterdag schreef ik dat deze zet gedwongen leek. Dat was niet juist. Een andere en misschien veiliger mogelijkheid was 62...Kg6 63. Th3-h6+ Toen ik 63. Tg3 aanbeval had ik in de haast niet gezien dat daarop 63...Da7 mogelijk was. 63...Kf6-g7 64. Th6-e6 Kg7xh7 65. Te6-e7+ Kh7-g6 66. d6-d7 Lh8-f6 67. Te7-e6 a4-a3 68. Pc4-d6 Dd4-b6 69. Ld3-c4 a3-a2 70. Lc4xa2 Db6-b2+ 71. Ke2-f3 Kg6-h5 72. Te6xf6 Db2-c3+ 73. Kf3-g2 Dc3-d2+ 74. Tf6-f2 Dd2xd6 Zwart heeft zich heel nauwkeurig moeten verdedigen en heeft het ergste nu achter de rug. In het vervolg probeert wit nog wel zijn pion naar promotie te leiden, maar zwart blijkt zich steeds te kunnen verdedigen met eeuwig-schaakdreigingen. 75. La2-e6 Kh5-g6 76. Kg2-h2 Kg6-g7 77. Tf2-f7+ Kg7-g6 78. Le6-d5 Dd6-c7 79. Kh2-g3 Dc7-d8 80. Kg3-g4 Dd8-g5+ 81. Kg4-f3 Dg5-d8 82. Kf3-f2 Dd8-c7 83. Kf2-g3 Dc7-b6 84. Kg3-h4 Db6-a5 85. Kh4-g4 Da5-d8 86. Kg4-f3 Dd8-a5 87. Tf7-f5 Da5-a3+ 88. Kf3-g4 Da3-d6 89. Tf5-f7 Dd6-b6 90. Tf7-f3 Db6-d6 91. Ld5-c6 Kg6-g7 92. Kg4-g3 Dd6-d2 93. Lc6-b5 Dd2-g5+ 94. Kg3-h3 Dg5-h6+ 95. Kh3-g2 Dh6-d2+ 96. Tf3-f2 Dd2-g5+ 97. Kg2-f1 Dg5-c1+ 98. Kf1-g2 Dc1-g5+ 99. Kg2-f1 Dg5-c1+ 100. Kf1-e2 Dc1-c2+ 101. Ke2-f3 Dc2-d1+ 102. Kf2-g3 Dd1-g1+ 103. Kg3-f3 Remise. (bedenktijd wit 5.11, zwart 4.59)