Rottende restanten van ons inwendig genot

De komende dagen worden de hoogtepunten van de Nederlandse kookkunst op feestelijk gedekte tafels opgediend. De restanten van al die zorgvuldig gescheiden geserveerde voor-, tussen-, hoofd- en nagerechten komen vervolgens als één brij in de afvalbak. In de groene container, die dank zij het groeiende milieubewustzijn in steeds meer gemeenten wordt ingevoerd, ontstaat een lustoord voor de voedselarcheologie.

De theebladeren vermengen zich met de vermicelli, er steken half afgekloven hazeboutjes in, groenteresten, aardappelen, een verrot karbonaatje, slagroomtaart, vissekoppen, kasaardbeien, gehaktresten en koffiedik. Dat mengsel kan volgens de gebruiksaanwijzing van de groene container nog worden aangevuld met de uitwerpselen van huisdieren en de verdorde bladeren van het kerstboeket.

Dat onsmakelijke overblijfsel van culinair plezier van mens en dier wordt doelbewust apart gehouden van ander huishoudelijk afval. De inhoud van de groene container kan worden verwerkt tot compost. Dat betekent dat deze stinkende troep niet aan de boven onze hoofden groeiende afvalberg wordt toegevoegd. "Een schoner milieu door het scheiden van afval', is de enthousiaste kreet waarmee veel gemeenten de groene containers nu al hebben geïntroduceerd, ruim voordat de gescheiden inzameling van afval per 1 januari 1994 in heel het land verplicht is.

De zaak van de rottende restanten van Nederlands inwendige genot is tot zover weliswaar onsmakelijk, maar wel nuttig. Er is echter een probleem. De smeerboel wordt niet snel weggehaald. Als in een ander land vuilnismannen staken, kijken we met afgrijzen naar de foto's van vuilnis dat zich als gevolg van een gebrek aan arbeidsdiscipline langs de straten opstapelt. Hier staken vuilnismannen zelden. Hier komen ze gewoon het vuil zo weinig mogelijk ophalen.

Er zijn landen waar huisvuil om redenen van hygiëne dagelijks wordt opgehaald. Volgens de afvalstoffenwet is in Nederland een gemeente verplicht ervoor te zorgen dat het afval ten minste één keer per week wordt weggehaald. Bij de behandeling van deze wet dachten de PvdA-Kamerleden indertijd dat de enige milieuhygiënische reden om de vuilniswagen iedere week langs de huizen te laten gaan, de stank was. Maar ze kregen van de minister van VROM te horen dat er andere argumenten waren, die met volksgezondheid en woonhygiëne van doen hebben. “Dat geldt in het bijzonder voor dicht bebouwde woongebieden, waarbij er geen mogelijkheid is afvalstoffen voor enige tijd buiten de woning op verantwoorde wijze op te slaan, dat wil zeggen, beveiligd tegen ongedierte - waardoor ziekten overgebracht kunnen worden - en zodanig dat geen stankoverlast wordt ondervonden en geen bodemverontreiniging kan optreden”.

Toch wordt het afval anders dan de wet en de miniseriële toelichting doet vermoeden op veel plaatsen niet wekelijks opgehaald. Gemeenten die vrijwillig zijn overgegaan tot het apart inzamelen van het afval dat kan worden verwerkt tot compost, GFT genaamd, ofwel groente-, fruit- en tuinafval, krijgen allemaal toestemming om dit om de week bij de huizen weg te halen. De andere week haalt de vuilniswagen dan het andere huisvuil op: het blik, het plastic en de kattebakkorrels die de schrik van de groene container zijn.

In veel plaatsen staan zo etensresten twee weken lang bij de woningen te rotten. Minister Alders van VROM heeft onlangs in een memorie van toelichting bij de nieuwe afvalstoffenwet bepaald dat alle gemeenten na 1 januari 1994 de ene week de groene en de andere week de gewone zwarte container met afval mogen ophalen.

In deze wintertijd vallen de gevolgen van dit langdurig bij huis bewaren van etensresten nog mee. Maar tegen de tijd dat de resten van de wekelijkse barbecue in de groene container gaan, wordt het anders.

In de Betuwe heeft Afvalverwijdering Rivierenland bij de uitreiking van groene containers aan de bewoners tevens tips verstrekt om de kans op stank en maden te verkleinen. “Helemaal te voorkomen is het echter niet”, meldt de folder.

Aangeraden wordt de container, om stank te voorkomen, zoveel mogelijk “op een winderige plek” te zetten. Of dat mogelijk is, hangt dus van het weer af. De groei van maden bij vleesrestanten kan worden bestreden door ervoor te zorgen dat één van de levensvoorwaarden van maden - vocht, warmte en goede voedingsbodem - in de container ontbreken. Het vocht zit in veel etensresten, die ook de voedingsbodem zijn en de warmte komt van de zon, dus hoe dat moet, is een raadsel.

De gescheiden inzameling van afval om milieuhygiënische redenen wordt op deze manier een onhygiënische troep. Etensresten en tuinafval apart inzamelen is prachtig, als het ophalen niet wordt uitgesteld. Verschillende soorten afval iedere week ophalen is natuurlijk duur. De oude vuilnisdienst haalde wekelijks alles door elkaar op. De nieuwe kiepert wekelijks één soort conatiners leeg in de vuilnisauto's.

Verschillende containers met uiteenlopend afval dat gescheiden moet worden behandeld wekelijks ophalen, is een dure zaak. Deze kosten vermijden door het vuil twee weken bij de huizen te laten staan is echter smerig en daarom strijdig met de milieuidealen die tot de groene container hebben geleid.

Hoe goed het eten de komende dagen ook smaakt, er is geen reden om twee weken bij huis te blijven genieten van wat er zich in de brij van voedselresten afspeelt.

Foto: Huisvuil (Foto NRC Handelsblad- Vincent Mentzel)