Revanche in "klassieker' levert Ajax niet veel op

AMSTERDAM, 23 DEC. De vreugde over de fortuinlijke revanche op Feyenoord (3-1) werd bij Ajax al gauw getemperd door het nieuws dat PSV flink had huisgehouden in Enschede. De 107de editie van de zogeheten klassieker ging dus achteraf slechts om een voorlopige tweede plaats in de competitie. Ajax kwam in het Olympisch Stadion geen stap verder in de strijd om de landstitel, het wist hoogstens de averij van de eerste seizoenshelft te beperken. Feyenoord heeft ondanks de nederlaag zelfs nog een verliespunt minder dan de Amsterdammers.

Trainer Louis van Gaal van Ajax moest bekennen dat hij gistermiddag ook op FC Twente had gerekend. Maar volgens hem is er ondanks een gapend gat van vijf punten nog geen man overboord. “We hebben weleens acht wedstrijden voor het einde vijf punten achtergestaan en die toch nog ingelopen”, verwees hij optimistisch naar het verleden. “We zijn pas halverwege, de competitie is nog lang.” Ajax zal de topper tegen PSV, op 19 januari ook in het Olympisch Stadion, in zijn voordeel moeten beslissen om de kloof te verkleinen. De eredivisie is dit seizoen zo kwaliteitsarm dat de Eindhovenaren zonder interne twisten en mét Romario nauwelijks punten hoeven te verspelen aan de concurrentie.

PSV moet ook in Amsterdam kansen worden toegedicht. Feyenoord bewees hoe kwetsbaar de Ajax-defensie is geworden zonder Jan Wouters. Zijn opvolger Wim Jonk heeft een gouden pass in de benen en zoals gisteren bleek ook een genadeloos schot, maar onder druk manifesteert de Volendammer zich nog niet als een organisatietalent of een rustgevende persoonlijkheid. Het is niet voor niets dat Danny Blind na de thuiswedstrijd tegen Sparta aan trainer Louis van Gaal heeft gevraagd of Jonk niet wat vaker achter zijn verdediging kan spelen in plaats van ervoor.

Dat Ajax tegen Feyenoord niettemin uitliep naar een 3-0-voorsprong en zelfs na de rode kaart van John van 't Schip geen moment in gevaar kwam, had vooral te maken met drie factoren: het heroïsche optreden van doelman Stanley Menzo, geluk en het feit dat Feyenoord een groot aantal kansen op een knullige wijze verspeelde. Wat dat laatste aangaat leek de wedstrijd verdacht veel op de confrontatie in De Kuip, alleen waren de rollen omgedraaid. Nu stond Ajax vaak met de rug tegen de muur en vergat Feyenoord het overwicht in doelpunten uit te drukken. Louis van Gaal kon dat achteraf wel verklaren. “Nadat we al in de zevende minuut op voorsprong waren gekomen (een pegel van Wim Jonk vanaf 25 meter in de kruising, red.), wilden wij niet al te veel risico's nemen. Daardoor kon Feyenoord iets meer initiatief nemen. Maar ik vond dat niet alarmerend.”

De realiteit was dat Regi Blinker twintig minuten na de openingstreffer de twee ploegen weer in evenwicht had moeten brengen. Voor een vrijwel leeg doel schoot hij met een slap schot naast. Even later mikte Peter Bosz vanuit een dergelijke positie op de lat. Fnuikend voor Feyenoord was de strafschop na rust. John de Wolf bracht met een sliding Dennis Bergkamp uit balans en de omstreden arbiter Hans Reygwart kon in een flits niets anders doen dan naar de stip wijzen. De voor snelle spitsen te trage De Wolf klaagde er achteraf over dat Bergkamp de strafschop versierd zou hebben. De tv-beelden wezen uit dat De Wolf een sliding maakte terwijl hij onmogelijk nog bij de bal kon. Het incident luidde een groot aantal onvriendelijkheden in. Zeker nadat Pettersson de strafschop had verzilverd en Ajax tegen de verhouding in op een 2-0 voorsprong had gebracht.

De vlam sloeg in de pan en de overijverige Van 't Schip, die zich uiteraard wilde bewijzen op de door hem zo fel begeerde rechter middenveldpositie, verloor even zijn hoofd. Zijn onbesuisde aanslag op de benen van Bosz werd bestraft met een rode kaart. Op zich was dit terecht als alle charges van dit kaliber zo worden gehonoreerd. Bosz vond de ultieme straf dan ook wat overtrokken. Te meer daar hij zelf voor een dergelijk vergrijp tegen Groenendijk slechts geel kreeg. Louis van Gaal was zo verstandig om de arbitrage aanvankelijk niet ter discussie stellen. Pas toen hij werd uitgedaagd rekende hij voor dat Feyenoord in drie andere situaties ook rood had moeten krijgen. Zijn collega Wim Jansen was veel furieuzer op de arbitrale leiding, ook tijdens de wedstrijd, en daarmee liet de "redder van Feyenoord' zich bij zijn laatste wedstrijd als trainer een beetje kennen. Jansen vond dat Feyenoord ook een penalty had verdiend toen Rob Witschge in het zestien metergebied onderuit werd gehaald. “Dat moment schoot toch even door mijn hoofd toen ik de scheidsrechter Ajax een strafschop zag geven. Reygwart voelde de wedstrijd niet aan. Zo'n overtreding als van Van 't Schip hoeft helemaal niet te gebeuren, als hij consequent fluit. We hebben in Nederland goede scheidsrechters als Van der Ende en Blankenstein. Waarom is een van hen niet voor deze wedstrijd aangewezen?”

Reygwart kan nog problemen krijgen met de elleboogstoot van Van Gobbel tegen Van Loen in de slotfase van het duel. Deze werd totaal niet bestraft. Maar gezegd moet worden dat de Ajax-spits, die kort daarvoor nog een pass van Bergkamp perfect had afgerond (3-0), wel aanstellerig reageerde. Overigens had Van Gobbel in de eerste helft er met zijn ellebogen ook al voor gezorgd dat Winter met een gekneusde rib tijdens de rust in de kleedkamer moest blijven. De Ajacied botste tegen de Feyenoorder op. Hierbij leek geen opzet in het spel.

Aangezien Danny Blind door een griepje ook niet verder kon, moest Van Gaal halverwege toch een aantal drastische omzettingen plegen. Silooy werd van de linker naar de rechtervleugel overgeheveld en ontmoette daar Blinker die in de eerste helft de anders zo degelijke Blind op punten royaal had verslagen. Kreek moest op links een stapje terug doen en nam Sabau over van Silooy. Maar het centrum van Ajax bleef toch de achilleshiel, ook omdat De Boer geen vat had op Taument. Op cruciale momenten redde Menzo zijn ploeg echter nadrukkelijk. Halverwege de tweede helft zorgde hij bij schoten van Sabau, Blinker en Witschge voor drie schijnbaar onmogelijke reddingen.

Na dit opvallende optreden moet Menzo in aanzien zijn gestegen bij bondscoach Rinus Michels die op de tribune zat en op zoek is naar een nieuwe reserve-doelman. Joop Hiele was vorige week zo verstandig de eer aan zichzelf te houden. Michels en zijn assistent Advocaat waren voor de wedstrijd tegen Portugal al van plan Menzo op te roepen. Zij wilden in de kwalificatiereeks echter geen onrust zaaien binnen de selectie en besloten te wachten tot de plaatsing voor het EK een feit was. Hiele, die bij de spelers op de training al een trage indruk maakte, is dit kennelijk ter ore gekomen. Zonder gezichtsverlies te lijden heeft hij zijn smetteloze Oranje-shirt in de kast geborgen. Er is dus weer hoop voor Menzo, voor wie na het EK, als ook Van Breukelen een punt zet achter zijn interlandcarrière, plotseling een jarenlange droom werkelijkheid kan worden: doelman van het Nederlands elftal.