Medisch-ethische dilemma's in drama-produktie

Op leven en Dood: vier dramaprodukties over medisch-ethische dilemma's, VARA zaterdag 28 december, 4 en 11 januari, Ned. 2.

Buiten verknallen hun ouders het nieuwjaarsvuurwerk maar op zolder vrijen Willemijn en Pieter voor het eerst met elkaar. Ze hebben al zes maanden verkering en ervaren Willemijn keek er al een tijdje naar uit. Voor Pieter was het de eerste keer. Na het naspel leunt Willemijn tegen Pieters borst. Pieter bevestigt dat zijn hart voor haar klopt.

Laat die nacht brengt Pieter Willemijn achter op zijn fiets naar huis. Nog namijmerend fietst hij terug en een auto rijdt hem aan. Hij komt levend in het ziekenhuis maar raakt in coma. Zijn hersenen reageren niet meer - zijn hart wordt kloppende gehouden. De transplantatiecoördinatrice vraagt zijn ouders toestemming voor orgaandonatie. In twijfel stemmen ze toe. Willemijn komt in het ziekenhuis en ziet de transplantatieteams arriveren. Ze gaat naar Pieters ouders. Tot woede van de hartchirurg herroepen de ouders de toestemming om het hart uit te nemen. In een ander ziekenhuis wordt een al voorbereide harttransplantatie afgezegd.

Medici bieden ons steeds vaker de keuze tussen twee kwaden. “Wat heeft u liever: uw doodgereden zoon redelijk ongeschonden in zijn doodskist en nier-, hart-, long- en leverpatiënten die nog langer op een donor moeten wachten? Of uw zoon ontdaan van alle vitale organen in zijn kist en een aantal mensen die gelukkig worden gemaakt met zijn organen?” Of deze: “Gaat u liever langzaam maar zeker dood aan uw aids, of wilt u meedoen met een onderzoek naar een nieuw medicijn? Als u meedoet heeft u 50 procent kans dat u een nepmiddel krijgt. Want we moeten het effect van het nieuwe medicijn wel ergens tegen af kunnen zetten.”

Sommige vragen in de categorie keuzen tussen kwaden zijn al jaren oud. Bijvoorbeeld of een patiënt de zoveelste bestralings- of cytostaticakuur tegen zijn kanker nog wenst. Of de vraag over de wenselijkheid van nog een antibioticakuur voor een terminaal zieke patiënt. Maar als ze al hardop werden gesteld was dat binnenskamers. En de overwegingen en antwoorden bleven binnen dezelfde vier muren, of binnen het omslag van serieuze lectuur.

Daar komt verandering in. De jarenlang succesvolle soap-serie Medisch Centrum West heeft de doorbraak gerealiseerd. Was dat in de beginjaren vooral liefdesdrama in een ziekenhuis, tegenwoordig is alle handeling doortrokken van de medische problematiek. Afgelopen vrijdag werd in Medisch Centrum West de bruidegom op het hoogtepunt van het feest met spoed weggeroepen omdat hij illegaal een experimenteel aids-medicijn aan een patiente had toegediend die daar ogenschijnlijk niet goed op reageerde. En stierf.

Series als Medisch Centrum West, de televisiedokter, Rondom Tien, Over mijn Lijf, Het Leven Gaat Door, zijn niet meer van het scherm weg te denken en de medische dilemma's, ook de onmenselijke keuzen, worden er voluit in besproken.

De VARA komt nu met Op Leven en Dood maar voegt zich toch niet in de rij praatprogramma's en soaps. De cyclus van vier bestaat uit vier indrukwekkende en soms prachtige eigen dramaprodukties. De afleveringen staan los van elkaar en verschillen onderling sterk maar hebben gemeen dat in allevier een probleem redelijk waarheidsgetrouw wordt uitgespit. Geen zaterdagavondamusement dus. Afgelopen zaterdag was de eerste de beste. De komende drie zaterdagen volgen de andere, steeds even na negenen als normaal Sonja verschijnt. Die eersteling ging over orgaandonatie. Komende zaterdag in een iets stuggere opvoering de problemen rond een experimenteel geneesmiddel in een aids-kliniek. Op 4 januari de soms ongewenste kennis die ouders krijgen over hun eigen kansen op een erfelijke ziekte als ze vruchtwateronderzoek bij hun nog ongeboren kind laten doen. De laatste aflevering is meer filosofisch dan dramatisch en behandelt het beslisschema van iemand die door een slippertje seropositief is geworden en dat nu aan zijn vrouw zal moeten vertellen.