Honderd jaar dribbelen onder de mand

Het was een koude winterdag, die 21-ste december 1891. En de achttien studenten van het Young Men's Christian Association College in Springfield, Massacusetts, die op weg waren naar het gymnastieklokaal, hadden eigenlijk helemaal geen zin om te sporten.

Niet dat ze niet van sport hielden. Integendeel zelfs! Ze waren gek op sport, vooral op rugby, hockey en football. Maar ja, die sporten kon je alleen maar buiten beoefenen en daarvoor was het nu te koud. Al weer een paar weken hadden ze binnen les en dat was saai, zo saai! Vandaag zou het ook weer saai worden, wisten de jongens met grote stelligheid. Marcheren en een paar gym- en toesteloefeningen zouden ze van James Naismith, de gymnastiekleraar, moeten doen. Net als altijd. Alleen de volgorde verschilde nog wel eens, maar wat de volgorde ook was, ze konden er niet enthousiast van worden.

Maar wat een verrassing stond de studenten, die een secretarissen-opleiding volgden, te wachten toen ze het gymnastieklokaal binnen kwamen. James Naismith, naast sportleraar ook dominee, had twee van een conciërge geleende perzikmanden onder het balkon van het lokaal bevestigd. Hij vertelde zijn studenten dat hij een nieuw spel had bedacht, basket ball (pas vanaf 1922 werd het aan elkaar geschreven), en dat hij het graag met hen wilde proberen.

De jongens vonden het prima, alles was tenslotte beter dan marcheren of rekstokoefeningen. Naismith had dertien spelregels bedacht. Een van die regels verbood lichamelijk contact, want de nieuwe sport moest tot minder blessures lijden dan de populaire buitensporten football en rugby.

De studenten van Naismith waren laaiend enthousiast over het spel. Eindelijk was er een binnensport waarbij gehold mocht worden en ze al hun energie kwijt konden. Na een aantal aanpassingen (zo bedacht een slimmerd een jaar na die eerste "wedstrijd' om de bodem uit de mand te halen, waardoor een goed gemikte bal er vanzelf weer uit zou rollen en niet langer een ladder de vloer op gedragen moest worden om de bal uit de basket te halen die, zoals nog steeds, op 3.05 meter hing) en spelregelwijzigingen groeide de sport al gauw uit tot een van de populairste in de Verenigde Staten.

Aan het honderdjarig bestaan van basketbal werd in het land van herkomst de afgelopen week veel aandacht besteed. In kranten en weekbladen, op radio en televisie werd de geschiedenis van de sport verteld en keken sterren van toen en nu terug op hun bijdrage aan de ontwikkeling van het spel. In Springfield, in de "gym' waar honderd jaar geleden de eerste wedstrijd werd gespeeld, werden een week lang recepties en gala-bijeenkomsten gehouden. In de "Basketball Hall of Fame' was een speciale tentoonstelling ingericht, waar ook aandacht werd besteed aan de ontwikkeling van de sport elders in de wereld. En de internationale basketbalbond hield haar jaarlijkse congres in de geboortestad van de sport.

Tussen de feesten en partijen door besloten de officials onder andere dat het hoog tijd wordt de spelregels wereldwijd te standaardiseren. Zo duurt een wedstrijd in Amerika twee keer 24 minuten, tegen in Europa twee keer twintig minuten. En de balgrootte is op beide continenten ook verschillend. Tot besluiten omtrent standaardisering kwamen de bestuurders nog niet. Dat hadden ze ook niet verwacht: er stonden tenslotte wel erg veel ceremoniële verplichtingen op het programma.

De Nederlands Basketbalbond vierde het honderdjarig bestaan van de sport eerder dit jaar al, in mei. Toen werden op een speciaal gebouwde vloer op de markt in Den Bosch een dag lang allerlei activiteiten gehouden: onder andere dribbelwedstrijden voor de jeugd en een demonstratie-wedstrijd van oud-internationals. Tot de viering in mei werd besloten na overleg met andere bonden in Europa. De betere weersomstandigheden in die tijd van het jaar waren de voornaamste reden voor de vervroegde viering van het jubileum. Het was namelijk de bedoeling dat vanuit een stad in een land (voor Nederland Den Bosch) naar een stad in een aangrenzend land zou worden gedribbeld. Niet alleen een leuk idee, dachten de deelnemende bonden, maar misschien zorgt het ook voor wat extra publiciteit. Vanuit Londen werd een bal naar Schiphol gevlogen. “Dus toen werd er van Schiphol naar Den Bosch gedribbeld?” “Nou nee”, zegt een medewekster van de bond. “Dat is zo'n gedoe. We hebben de bal in de kofferbak gegooid en zijn naar Den Bosch gereden.,.”