"Grootste boekenbeurs' in Aalsmeer; Vijftienhonderd woorden voor 1 cent

Het portaal van de voormalige coöperatieve veilingsvereniging Bloemenlust in Aalsmeer is vergeefs opgevrolijkt met groen crêpepapier. Het blijft er kil. De wind waait dwars door de bakstenen heen. In de veilinghal zelf is het warmer. Tussen pallets vol boeken, gescheurde kartonnen dozen en plastic verpakkingen lopen wat mensen, meer dan je gewoonlijk in een boekhandel aantreft.

Een enkeling is door de advertentie in verschillende landelijke kranten helemaal vanuit Sittard naar deze "Grootste boekenbeurs' gelokt. Maar de meesten komen per fiets uit Aalsmeer zelf.

“Da's wat voor jou: de nieuwste breimode.” Gnuivend wendt een van de bezoekers van de beurs zich tot zijn vriend. Later staan ze veel serieuzer stil bij een boek over exotische auto's.

Een berg van de complete, ondersteboven ingebonden Winkler Prins-encyclopedie in tien delen ligt in de hal, evenals de Gulden Serie van Reaal met daarin de Kunst van Thrillers, de Kunst van Dagbladjournalistiek, de Kunst van Boekverbranding. Ze worden verkocht tegen uiterst lage prijzen: de encyclopedie kost vijftig gulden, de meeste boeken drie of vier gulden. Honderdvijfendertig ton, zo deelt W. Kerkmeer, een van de organisatoren, de boeken in een gewichtsklasse in.

Steven Sterk, eigenaar van drie antiquariaten en ramsjwinkels die zijn naam dragen, weet dat opkopers van grote boekenrestanten (grossiers, noemt Sterk ze) in de boekenwereld een beetje met de nek worden aangekeken. “Uitgevers doen niet graag zaken met ze. Het zijn mensen die boeken zien als getallen. Ze rekenen in gewicht en aantal bladzijden.”

Sterk heeft deze beurs georganiseerd om voor het eind van het jaar van zijn voorraad af te komen. De voorraad uit zijn eigen winkel was niet genoeg om de bloemenveilinghal te vullen, dus nodigde hij enkele grossiers uit om met hem de hal te huren. Hij loopt tussen de boeken met een soort prijspistool. Over een prijsje van 9,90 plakt hij een nieuwe van 6,90. Verkopen ze niet goed? Jawel, zo goed zelfs dat de beurs ook volgende week vrijdag en zaterdag opengaat.

Kerkmeer klopt hem even op de schouder: “Dat puzzelwoordenboek, Anderhalf miljoen puzzelwoorden, is dat 19,90 gulden per deel of per twee?” Per twee, zegt Sterk. Kerkmeer is onder de indruk: “Drie miljoen woorden voor 19,90 gulden. Dat zijn vijftienhonderd woorden voor één cent.”

Sterks eigen assortiment valt een beetje uit de toon in de veilinghal. Op de twee kraampjes die hij voor zijn opruiming nodig heeft, liggen niet Make-up voor roodharigen of Fataal verraad (“Een huurmoordenaar jaagt meedogenloos op een nietsvermoedend gezin”), maar kwalitatief goede kunstboeken en "erkende' literatuur.

De ramsj-handel heeft een ontwikkeling doorgemaakt, denkt hij. “Het is uitgegroeid tot een volwassen deel van de branche. Vrijwel iedere boekhandel en uitgever verramsjt zijn voorraad.” Er blijven immers altijd onverkoopbare boeken over. Toen de managers van de jaren tachtig ook in de boekenwereld hun intrede deden, was hun eerste daad het verkopen van de voorraden, aldus Sterk. Vroeger was de omlooptijd van een boek (dat wil zeggen de duur dat het in de gewone boekwinkel verkrijgbaar is) gemiddeld vijf jaar, nu is dat vaak maar twee jaar. Daarna zijn de prijzen vrij en slaan de opkopers hun slag.

Rijk geïllustreerde, populair-wetenschappelijke verhalen vormen kennelijk het grootste bestanddeel van de boekenberg op de uitgeverszolders: de geschiedenis van fossielen, allerhande hulpboeken, van Praktisch tennissen voor beginners tot De natuur als dokter, en Hengelen in het aquarium. Daarnaast zijn er romans van schrijvers die je zelden in kranten of tijdschriften tegenkomt. Zoals Louis l'Amour, die volgens de achterflap van zijn boek Kid Rodela “algemeen wordt beschouwd als Amerika's beste western-schrijver”.

Een bezoeker van de beurs leest onbewogen in Free Lans' Groot handboek kantoorhumor (een paperclip zegt: “Ik lach me krom”). Een stapel handboeken voor karate ligt klaar om doorgeslagen te worden. Bij Hitlers Handlangers treuzelt een echtpaar. De vrouw: “Dat is toch interessant. Tweeëntwintig vijftig. Dan heb je het hele Duitse Rijk, al die medespelers.” Haar man bromt: “Nou neem maar mee”.

Met armen vol boeken bereiken de lezers de kassa. Een hele stapel kost veertig, vijftig, soms zestig gulden. “Daar heb je in de winkel misschien twee gebonden boeken voor”, zegt een tevreden klant uit Aalsmeer terwijl hij een tas vol op zijn bagagedrager bindt.