Baskische geleerde Barandiarán overleden

MADRID, 23 DEC. In het Baskische dorp Ataun is zaterdag de priester en geleerde José Miguel Barandiarán overleden. Hij wordt beschouwd als een van de grondleggers van het wetenschappelijk onderzoek naar de eigen cultuur van de Basken en genoot groot aanzien onder zowel antropologen, etnografen en archeologen als de bevolking van Baskenland. Barandiarán zou volgende week 102 jaar oud worden. Hij schreef meer dan tweehonderd boeken.

Barandiarán werd geboren in het zuiden van de provincie Vizcaya en leerde pas na zijn twaalfde jaar, bij het begin van zijn priesteropleiding, behoorlijk Spaans spreken en schrijven. Hij studeerde in Leipzig bij de antropoloog Wundt, richtte in 1921 een vereniging voor Baskische Folklore op en nam in de jaren twintig het initiatief voor talrijke opgravingen samen met onder anderen de eveneens uit Baskenland afkomstige filosoof Unamuno. Hij nam afstand van de tot dan toe heersende romantische en patriottische benadering van de geschiedenis van zijn land, maar legde er in zijn werk wel steeds de nadruk op dat het Baskische volk een geschiedenis en een cultuur heeft die het radicaal onderscheidt van de andere bewoners van het Iberisch schiereiland. Die verschillen zijn tot vandaag de dag duidelijk waarneembaar, zo bleek uit zijn onderzoek naar bijvoorbeeld de eetgewoonten van zijn landgenoten.

Na de overwinning van de nationalisten van generaal Franco, die fel gekant waren tegen alles wat de eenheid van Spanje zou kunnen bedreigen, verbleef Barandiarán zeventien jaar in ballingschap in Zuid-Frankrijk. In 1953 keerde hij terug en nam zijn werk weer op, zonder zich echter rechtstreeks met de politiek in te laten. Hij veroordeelde het geweld van de ETA. Hij vond de Basken niet opstandig of gewelddadig van aard, maar slechts “non-conformistisch"'.

Barandiarán is gisteren onder grote belangstelling en in aanwezigheid van vrijwel alle belangrijke politici, geleerden en kunstenaars van Baskenland op het kerkhof van zijn dorp begraven.