Oekraïne komt op valreep met nieuwe eisen

MOSKOU, 21 DEC. Aan de vooravond van de beslissende onderhandelingen over het te vormen Gemenebest van Onafhankelijke Staten, dat de Sovjet-Unie moet vervangen, heeft de Oekraïne haar eisen opgeschroefd. De Oekraïne is alleen bereid deel te nemen aan het gemenebest als ze een eigen munt mag invoeren en de op haar grondgebied gestationeerde kernwapens tijdelijk mag houden.

Met deze eisen, die het Oekraïnse parlement gisteren in een resolutie heeft vastgelegd, heeft de tweede deelstaat uit de voormalige Unie de besprekingen die vandaag en morgen in de Kazachstaanse hoofdstad Alma-Ata worden gehouden onder druk gezet. Een gemeenschappelijk economisch beleid en het beheer van de nuclaire arsenalen zijn daarbij de belangrijkste twistpunten. Minister van defensie Jevgeni Sjaposjnikov, die in Alma-Ata aanwezig zal zijn, heeft gisteravond gezegd dat de meningsverschillen over de toekomst “gecompliceerd” zijn doch wel “oplosbaar”. De economische thema's zijn niet minder ingewikkeld omdat de vijf Centraal-Aziatische republieken, die zich in principe bij het gemenebest willen aansluiten, garanties willen dat zijn niet het slachtoffer zullen worden van de prijsliberalisatie en andere hervormingen in Rusland en de andere Europese Sovjet-republieken.

Volgens het Oekraïense parlement mag president Kravtsjoek geen concessies doen aan de interpretatie die het parlement vorige week heeft gegeven aan het akkoord van Brest dat de drie slavische republieken vorige week zondag hebben gesloten. Volgens het parlement moet de Oekraïne een zelfstandig monetair beleid kunnen voeren en heeft ze daarvoor een eigen banksysteem nodig. Die eis spoort niet met het akkoord van Brest waarin is vastgelegd dat de roebel de overkoepelende munt zal blijven. Het parlement heeft tevens vastgelegd dat er op korte termijn geen sprake kan zijn van overdracht van haar kernwapens aan Rusland. De Oekraïne wenst zich bovendien het recht voor te behouden om haar lidmaatschap van het nieuwe gemenebest te allen tijde “op te schorten of te beëindigen”.

Deze voorwaarden zijn “verplichtend” voor Kravtsjoek, zo voegde ze er in de speciale resolutie aan toe. Het parlement gaf daarmee uiting aan haar vrees dat Kravtsjoek dit weekeinde wellicht onaanvaardbare concessies zou doen. Tot vanmorgen was overigens nog niet duidelijk of de Oekraïense president deel zou nemen aan de onderhandelingen in Alma-Ata. President Nazarbajev van Kazachstan verklaarde gisteravond echter dat hij rekent op de komst van Kravtsjoek.

De Russische regering van president Jeltsin heeft laten weten behoedzaam om te zullen gaan met de belangrijkste Sovjet-functionarissen. President Gorbatsjovzal een “eervol” afscheid bereid worden, zo liet Jeltsin in Rome weten. Zijn voormalige premier Ivan Silajev, die sinds de augustus-coup fungeerde als interim-premier van de gehele Sovjet-Unie, werd gisteren benoemd als Ruslands permanente vertegenwoordiger bij de Europese Gemeenschap in Brussel.