Nog 11 dagen; Na periode van openheid nu tijd van sluitingen

MOSKOU, 21 DEC. De adjunct-chef van het persbureau TASS hangt aan de telefoon. Of deze krant misschien nog een baantje voor hem heeft. Hij staat op straat. “Ideologische meningsverschillen” met directeur Vitali Ignatenko, zo verklaart hij zich nader.

Daar kun je je iets bij voorstellen. Hij is na de negentiende augustus net op tijd omgegaan maar heeft zijn loopbaan uiteraard te danken aan het ancien régime. Net als Ignatenko overigens. Maar Vitali beschikt over de handige eigenschap dat hij altijd meer belangstelling heeft kunnen opbrengen voor vrouwen dan voor journalistiek. Daarom valt het bij hem minder op. Maar de baas van TASS zal er straks wellicht ook zelf aan moeten geloven.

De rest van de pers gaat hem nu al voor. Zoals vaker tijdens revoluties liggen de media ook in Rusland namelijk als eerste in de frontlinie. Gaat alles zoals de Russische regering van Boris Jeltsin voor ogen heeft, dan zullen er binnenkort meer dan 480 kranten over de kop gaan en zal vervolgens bijna vijftig procent van de journalisten naar een andere werkkring moeten omzien. Het tijdschrift voor blinde kinderen is al opgeheven.

Ideologische motieven zijn niet in het geding. Het is de markt die zijn werk moet doen, aldus minister Vladimir Boelgak die over de posterijen en dus de krantenjongens gaat. Vanaf 1 januari zullen er van overheidswege daarom geen subsidies meer worden verstrekt. Hoe de radicaal-democratische Komsomolskaja Pravda of kwaliteitskrant Izvestia dan hun voorspelde verlies van 960.000 miljoen roebel en 110.000 miljoen roebel moeten opvangen (gevolg van de vrije papierprijzen) is niet zijn zorg.

Negen dagen geleden heeft Boelgak de kranten daarom een laatste ultimatum gestuurd: sluiten of aanpassen. Dat laatste betekent tariefverhoging. En niet zo'n beetje ook. Een los nummer kost nu nog twintig kopeken, dat moet 6 a 7 roebel worden. Ter vergelijking: de kinderarts Slava die ik ken verdient momenteel 350 roebel per maand.

Maar daarover niet gezeurd: markt is markt. Ware het niet dat er een adder onder het gras zit. Jeltsins regering heeft namelij besloten om de exclusief Russische kranten voor een 'overgangsperiode' wel van extra steun te voorzien. Dat wil zeggen: kassa voor Jeltsins Rossiskaja Gazeta en al die andere bladen die nu onder auspicien van parlementen, provinciale sovjets en gemeenteraden worden uitgegeven. Een voorstel van de Journalistenbond om deze 'privileges' ongedaan te maken, is donderdag door de Russische volksvertegenwoordiging van de hand gewezen. Adjunct- hoofdredacteur Viktor Lasjak van Moskovskij Novosti, het beste weekblad van de Unie: 'Voila. Zo worden wij, die Jeltsin steeds hebben gesteund, de oppositie in gedreven'.