Mug maakt van Mann een modderige soep

Voorstelling: M. versus M. Plaatsbepaling 3 door Mug met de Gouden Tand. Tekst en regie: Jose Alders; toneelbeeld Hans Klasema; spel: Yolanda Entius, Esgo Heil, Marcel Musters, Joan Nederlof, Maureen Teeuwen. Gezien: 19-12 Toneelschuur Haarlem. Nog te zien aldaar t-m 21- 12, daarna elders t-m 14-3.

Drie vrouwen en twee mannen in wonderlijke uitdossingen komen binnen en nemen plaats achter een rij tafels die zijn bezaaid met paperassen, boeken en microfoons. Wie niet met elkaar over van alles en nog wat redetwist, bladert door een krant, slaat eens een boek open of beantwoordt vragen van bellers via een microfoon. Is dit een crisiscentrum voor mensen in nood of een inderhaast georganiseerd discussieforum? Nee, dit is de hemel en achter de tafels wachten Maria en de aartsengelen met ongeduld op de komst van Klaus Mann. Eén van hen houdt via de microfoon contact met Cannes waarvandaan Mann ieder moment kan vertrekken, totdat eindelijk het verlossende bericht arriveert dat Mann inderdaad onderweg is na een overdosis slaaptabletten te hebben ingenomen. We schrijven 1949.

Leven en werk van Klaus Mann is het uitgangspunt voor M. versus M., de laatste "plaatsbepaling" in de trilogie die Mug met de Gouden Tand vorig jaar begon met Variety. Met de drie voorstellingen wilde de groep haar betrokkenheid bij de wereld buiten het toneel onderzoeken en haar relatie tot de werkelijkheid onder woorden brengen. Voor elke plaatsbepaling kozen de spelers met regisseur Jose Alders een politiek, maatschappelijk of cultureel keerpunt in deze eeuw tot onderwerp. Plaatsbepaling drie is opgedragen aan Klaus Mann en gaat over zijn stellingname tegen het fascisme, schijnt het.

In afwachting van Manns komst wordt inderdaad gepraat over zijn politieke betrokkenheid, waarbij de acteurs vrijelijk uit zijn werk citeren en passages in scène zetten. Enige lijn in deze handelingen valt daarbij niet te ontdekken. De voorstelling is een chaotisch samenraapsel van fictie, verwijzingen naar authentieke gebeurtenissen en eigen vondsten. Toegegeven, er zijn momenten dat je even in de lach schiet om een dialoog, een opmerking, maar dat zijn korte oplevingen tijdens een lange avond. Meer dan met de eerdere plaatsbepalingen doet Mug met de Gouden Tand met deze voorstelling een vergeefs beroep op de welwillendheid van de toeschouwer om zelf maar uit te zoeken wat de essentie is van al hun warhoofderij.

Wie de inhoud van M. versus M. laat voor wat hij is - een modderige soep - kan altijd nog kijken naar de vorm en die is, zoals gebruikelijk bij dit gezelschap, speels en bizar. De acteurs geven allen blijk van hun affiniteit met de komedie, vooral Maureen Teeuwen en Joan Nederlof hebben met hun uiterst precieze mimiek en timing een speciale gave voor het genre. Het spel van de groep als geheel is dynamisch en vol onverwachte wendingen en kleine verrassingen. Maar meer dan een stijl is het niet en zeker niet voldoende om hun onvrede met de a-politieke houding in het fin de siècle kracht bij te zetten. De vorm is nu slechts een gemakzuchtige poging om bij het publiek succes te oogsten en soms lukt dat nog ook.