Lage koers Begemann ergert bestuurders

BREDA, 21 DEC. De gebroeders Joep en Jeroen van den Nieuwenhuyzen zijn verontwaardigd. De beurskoers van hun visitekaartje, conglomeraat Begemann, daalt in snel tempo, terwijl met de winstontwikkeling van het bedrijf niets aan de hand lijkt te zijn. Waarom is de koers van Begemann dan toch zo gezakt dat de gebroeders, die ruim veertig procent van de aandelen van het concern bezitten, zelf de resterende aandelen of een deel daarvan willen kopen?

De koers van Begemann steeg overwegend tot afgelopen zomer. De oorzaak lag voor de hand: een prachtige netto winststijging, jaar in, jaar uit. De beurs waardeerde Begemann eind 1988 op 150 miljoen gulden, eind 1989 op 510 miljoen en afgelopen zomer op 725 miljoen gulden. Daarna ging het snel bergafwaarts en de afgelopen dagen was Begemann op de beurs nog 511 miljoen gulden waard.

De president-commissaris van Begemann, mr. A.J.J.M. Takx, en bestuurslid Jeroen van den Nieuwenhuyzen wijzen onafhankelijk van elkaar naar "de affaire HCS' als hoofdoorzaak van de koersval, een affaire die Begemann-president Joep van den Nieuwenhuyzen afgelopen september met Justitie in aanraking bracht wegens vermeende handel met voorkennis in aandelen HCS.

Jeroen van den Nieuwenhuyzen wijst ook op de verslechterde economie in Amerika en het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, waardoor de opvallende overneming van Van den Nieuwenhuyzen afgelopen zomer in Rusland minder goed scoort bij beleggers.

De beleggers moeten echter meer redenen hebben om Begemann de rug toe te keren dan een emotioneel HCS-effect of ongunstige factoren in landen die voor Begemann van secundair belang zijn. De reden dat de beurs Begemann 210 miljoen gulden lager waardeert dan afgelopen zomer, is dat analisten steeds meer twijfelen aan de winstgroei, die niet alleen te danken was aan beter renderende dochterondernemingen. Begemann boekt veel winst op aan- en verkopen van bedrijven, de zogenoemde transactieresultaten. Vorig jaar was 52 miljoen gulden van de totale winst van 74 miljoen gulden afkomstig van transacties. Het is de vraag of Joep van den Nieuwenhuyzen in staat zal zijn elk jaar weer zulke resultaten op transacties te boeken, menen analisten.

Daarbij komt dat effectenbureaus betwijfelen of bij Begemann wel steeds sprake is van echte transactiewinst. Vorig jaar was de 52 miljoen gulden aan transactiewinst vooral te danken aan een poging van Joep van den Nieuwenhuyzen om beursfonds Cindu Key & Kramer (CKK) over te nemen.

Joep slaagde er niet in CKK over te nemen, maar profiteerde wel van een koersstijging van aandelen CKK. Toen hij moest afhaken, waren de aandelen veel meer waard geworden. Hoewel Joep van den Nieuwenhuyzen aanvankelijk zelf aandelen CKK had gekocht en pas later ook nog via Begemann, is volgens zijn broer Jeroen de gehele boekwinst van de transactie ten goede gekomen aan Begemann.

Dat lijkt genereus, want als de Van den Nieuwenhuyzens privé winst stoppen in een bedrijf waarvan ze ruim veertig procent van de aandelen bezitten, is het alsof ze ruim de helft van de winst aan andere aandeelhouders schenken.

Analisten zien deze schenking niet als filantropie. Zij redeneren dat als Joep van den Nieuwenhuyzen geld doorsluist naar Begemann, het effect op de koers zo groot zal zijn dat dit de donatie ruimschoots compenseert. Aandeelhouders laten zich namelijk vaak door de winst per aandeel leiden. Eind vorig jaar betaalden beleggers voor een aandeel Begemann negenmaal de winst. Stel dat zij negenmaal de 52 miljoen gulden transactiewinst voor Begemann overhebben, dan is het concern Begemann ineens 468 miljoen gulden meer waard.

De Van den Nieuwenhuyzens hebben ruim veertig procent van Begemann, dus op papier is ruim veertig procent van die 468 miljoen gulden waardestijging hun bezit en zien zij van de 52 miljoen gulden transactiewinst een ruime 190 miljoen gulden terug in de waardestijging van hun eigen aandelenpakket. Analisten vinden dat deze transacties met de verbetering van de winstgevendheid op termijn - de reden van een koersstijging - niets te maken heeft.

De onduidelijke transactiewinsten schaden het vertrouwen in Begemann. Die schade onderkent de Begemann-directie zelf ook en zij heeft gezegd dat het aandeel van het transactieresultaat in de totale winst zal teruglopen.

Wanneer de koers niet aantrekt, wil Jeroen van den Nieuwenhuyzen een bod doen op alle uitstaande aandelen. Hij repte zelfs van een bod van 175 à 180 gulden per aandeel. Zijn broer Joep, de bestuursvoorzitter, is zo ver nog niet. Hij faxte de beurs gisteren dat hij zijn aandeel wil vergroten, maar koste wat kost de beursnotering in stand wil houden.

Begemanns president-commissaris Takx: “Wij zitten met het probleem dat de directie niet zomaar kan kopen, anders denken mensen al snel dat je met voorkennis handelt.” Met een nieuw voorkennis-schandaal zouden de overgebleven aandeelhouders ook nog weg kunnen lopen en dan zouden de Van den Nieuwenhuyzens helemaal slecht af zijn.

Sommigen in het bestuur menen dat het goed zou zijn als er een nieuwe bijltjesdag volgt: Snijders eruit, Goslings aan banden leggen. Het is twijfelachtig of daarvoor een meerderheid is te vinden. Vooral de mensen die al langer meelopen, en de tijd van Van der Dussen nog hebben meegemaakt, voelen er weinig voor: “Dramatische wisselingen in de directie moet je niet te vaak uithalen.”