Expeditie naar de pool strandt in Almere; Expeditie naar Noordpool uitgesteld wegens geldgebrek

ALMERE, 21 DEC. De eerste Nederlandse expeditie naar de geografische Noordpool is gestrand in Almere. In vergadering bijeen heeft het bestuur van de Stichting Nederlandse Noordpool Expeditie deze week besloten de voor het voorjaar 1992 geplande tocht naar de noordelijkste plek op aarde voorlopig een jaar uit te stellen wegens gebrek aan financiële middelen.

Het kost zo'n 650.000 gulden om een groep van drie Nederlanders, twee Canadese begeleiders, 22 honden en twee houten sledes vanuit Cape Columbia op Ellesmere Island - het uiterste noorden van Canada - de laatste 800 kilometer te laten afleggen naar de Noordpool. Ruim twee ton is dankzij sponsoring en schenkingen al binnen en ongeveer 1,5 ton is door bedrijven toegezegd als de expeditie definitief doorgaat. Maar de Stichting is er niet in geslaagd om bijtijds het resterende bedrag te vergaren.

Al vier jaar lang is expeditieleider J. Vincken (45), in het dagelijkse leven elektrotechnicus, bezig met het op touw zetten van de unieke tocht. Maar het Nederlandse bedrijfsleven is vooralsnog niet bereid voldoende geld bij te dragen. “Ondernemingen zeggen geen risicovolle sporten te willen sponsoren. Ze geven liever aan een tenniswedstrijd, want daar is ten minste altijd een winnaar”, constateert Vincken enigszins mismoedig op het hoofdkwartier van de expeditie, een bovenkamer van zijn nieuwbouwwoning in Almere.

Natuurlijk kan er altijd wat misgaan. Misschien verschalkt een ijsbeer of walrus wel een Nederlandse poolganger. Toch schat Vincken de kans op tachtig procent dat een Nederlandse Noordpool-expeditie succesvol zal eindigen. Per slot van rekening hebben de poolreizigers al menig training achter de rug. Ze trainden met honden in sub-arctisch gebied in Canada, beklommen met honden bijna succesvol de 4.805 meter hoge Mont Blanc en bereikten vorig jaar de 1.600 kilometer zuidelijker gelegen magnetische Noordpool. Al werd die laatste tocht afgelegd in sneeuwscooters omdat het weer te slecht was om honden te gebruiken.

Triathlon-atleet Vincken noemt sportieve motieven als belangrijkste drijfveer voor de expeditie. Vele honderden kilometers ploeteren bij gemiddelde temperaturen van min 25 graden Celsius, je een weg banen door vaak vijftien meter hoge ijsheuvels en dat waarschijnlijk acht weken aan één stuk, wat wil je nog meer. “Ik heb altijd graag in sneeuw en ijs gezeten”, verklaart Vincken.

Toch moet de expeditie niet alleen een spectaculaire tocht worden. De drie Nederlanders zullen om de vijftien kilometer ijsmonsters nemen om de mate van vervuiling in het Noordpoolgebied te kunnen vaststellen. Het onderzoek wordt uitgevoerd door de universiteit van Groningen.

Tevens wordt meegewerkt aan een onderzoeksproject van de afdeling neurofysiologie van de universiteit van Leiden waarvoor de poolreizigers worden voorzien van onderhuidse elektroden en een draagbare recorder die de invloeden registreert van licht en donker op het slaap-waak ritme van de mens.

Jammer is dat ook uit wetenschappelijke hoek geen geld beschikbaar is voor de stichting. De universiteiten stellen alleen het onderzoeksmateriaal gratis ter beschikking. Er is in Nederland sprake van merkwaardige pooldiscriminatie, constateert Vincken. “Alleen de Zuidpool spreekt hier tot de verbeelding”, zegt hij.

Een jaar geleden is een Nederlandse expeditie van zo'n twintig wetenschappers twee maanden naar Antarctica geweest om de aanspraken van Nederland op een lidmaatschap met stemrecht bij het Zuidpoolverdrag te rechtvaardigen. Vincken wijst erop dat Nederland ook sinds een jaar is toegelaten tot het International Arctic Science Committee (IASC), een wetenschappelijk platform voor Noordpool-onderzoek. Nederlands onderzoek ter plekke zou goed zijn om die toelating tot de IASC te rechtvaardigen. Al geeft hij toe dat bij zijn expeditie vooral het sportieve element belangrijk is.

Wat betreft een expeditie in 1993 is de hoop nu gevestigd op een sinds twee maanden lopende succesvolle actie om zogeheten mini-sponsors te werven. Na aanmelding van Ed Nijpels, voorzitter van de Nederlandse afdeling van het Wereldnatuurfonds, hebben zich inmiddels ruim 350 mensen gemeld die bereid zijn een bedrag van honderd gulden te betalen in ruil voor een boek en badge van de tocht die door Vincken wordt beschreven als “meer dan tien Elfstedentochten achter elkaar”.