SGP-er Van der Vlies kritiseert begroting van WVC; "Te veel kunst, te weinig welzijn'

Ir. B.J. van der Vlies (49) is sinds 10 juni 1981 lid van de Tweede Kamer voor de Staatkundig Gereformeerde Partij. Voor die tijd was hij lid van de Provinciale Staten van Utrecht. Behalve fractievoorzitter van de SGP is hij onder meer ouderling in de Nederlandse Hervormde Kerk. In de serie alternatieven voor de rijksbegroting vandaag het laatste deel: het welzijn volgens Van der Vlies.

DEN HAAG, 20 DEC. Hoe geëngageerd minister d'Ancona deze week haar begroting van Welzijn ook verdedigde, ze is volgens B.J. van der Vlies meer een minister voor kunst dan voor welzijn. Hij beaamde dat, gistermiddag kort na de laatste begrotingsbehandeling, zonder enige aarzeling.

“Zij heeft zich heel sterk geprofileerd in haar steun aan de kunstsector. Ik vind dat bezwaarlijk. Zeker als je ziet dat zich in de maatschappij zoveel noden aftekenen, als er zoveel dak- en thuislozen zijn. Onlangs was ik in Rotterdam in een opvangcentrum en kreeg te horen dat er zo een verschrikkelijke hulpvraag is dat ze daar niet eens een begin van een bevredigend antwoord op hebben. Ik zeg niet dat er honderden miljoenen guldens naar dat werk moeten, maar ik kan het niet vatten dat juist daarop bezuinigd moet worden. Anderzijds wil ik de aandacht voor kunst en cultuur niet elimineren. Kunst is prima, mits bijbelse normen worden gehanteerd. Maar geld weghalen bij de maatschappelijke opvang en de uitgaven voor de po diumkunsten intact laten, dat heb ik ook in het debat onverteerbaar genoemd.”

Van der Vlies wil daarmee niet zeggen dat het mes in de kunstbegroting moet. Het profijtbeginsel zou wat hem betreft ruimer mogen worden toegepast. Voor sportevenementen zou een gulden meer kunnen worden gevraagd, de prijzen voor theatervoorstellingen (die toch vooral door mensen uit midden- en hogere inkomensgroepen worden bezocht) kunnen omhoog, ouders kunnen meer bijdragen aan kinderopvang en per geleend bibliotheekboek zou een bijdrage van een kwartje kunnen worden gevraagd. “Dat levert geen miljarden guldens op, maar wel genoeg geld om besparingen op bijvoorbeeld opvangvoorzieningen te voorkomen. Mensen in achterstandsituaties, dak- en thuislozen, ontheemden: ze schreeuwen om hulp. Daar ligt een roeping voor de overheid, die een schild voor zwakken moet zijn, om een hand te reiken.”

Kortom, de minister heeft volgens Van der Vlies niet op alle fronten verantwoorde keuzen gemaakt. En dat bevreemdt hem gezien de politieke kleur van d'Ancona. “Als ik kijk naar de sociaal-democratie, zou ik zeggen dat het hart daar wat dichter bij dak- en thuislozen hoort te liggen dan bij mensen die naar voorstellingen gaan.”

Binnen de SGP is voor vrouwen geen rol van betekenis weggelegd: een SGP-politica is even ondenkbaar als een Kamer zonder leden. Hoe vindt Van der Vlies het om een vrouw als minister tegenover zich te hebben? Glim lachend: “Dat is de werkelijkheid waarin we optreden. Daarin ontmoeten we ook vrouwelijke bewindslieden en die treden we op dezelfde wijze tegemoet als mannelijke bewindslieden. Zij is benoemd door Hare Majesteit.”

Niemand zal Van der Vlies ooit horen klagen over de invloed van een kleine fractie (drie zetels) als de zijne. “We moeten bescheiden zijn. Uiteraard hoop je dat er gehandeld wordt naar de heilzame geboden des Heeren. Dat klinkt archaïsch, maar het is goed bedoeld. De praktijk is dat je de Kamer kunt overtuigen als je met goede voorstellen komt.” De op handen zijnde wetgeving over medisch-ethische vraagstukken is daarvan een voorbeeld. “In 1986 stelden we vast dat er een tekort aan normering was op dat gebied. Nu, vijf jaar later, bespreekt het kabinet het wetsvoorstel medische experimenten. Het duurt even, maar het komt wel. Zo blijf je geïnspireerd en bemoedigd bezig.”

Een ritueel tijdens de stemming over een begroting is het opsommen van begrotingsposten die niet de goedkeuring van de SGP kunnen wegdragen. “Dat zijn er mede als gevolg van de veranderde indeling van de begroting niet erg veel meer. Maar ook vanavond zullen we, bij leven en welzijn, weer tegen een aantal posten stemmen.” De SGP-fractie wil niet de verantwoordelijkheid dragen voor steun aan activiteiten die "godslasterlijk', "zeden kwetsend' of "gezagsondermijnend' zijn. De kwalificatie "niet volgens bijbelse normen, dus tegen' krijgen uitgaven voor podiumkunsten, sport op zondag en financiering van abortusklinieken. “We willen niet alles met een schaartje knippen, maar wel signalen uitzenden: dit zijn onze normen, bepaalde uitgaven voldoen daar niet aan en daarom stemmen we tegen.”

Intussen neemt in Nederland de verloedering toe, stelt Van der Vlies vast. Winkels zijn op zondag open, straks mag er op de Dag des Heeren reclame op radio en tv worden gemaakt, op straat wordt het steeds onveiliger, “dieren worden omgebouwd en wat bij dieren mogelijk is kan ook bij de mens worden toegepast”. Het zijn ontwikkelingen in het welzijn van Nederland “waar we verontrust en bedroefd over zijn”, zegt Van der Vlies. “Je vraagt je af waar het ons allemaal zal brengen.” Maar een medaille heeft twee kanten. “Het is natuurlijk niet allemaal slecht wat er gebeurt. We hebben de vrijheid naar onze overtuiging te leven, vrije schoolkeuze, bejaardencentra voor verschillende gezindten en onlangs heeft de overheid nog een erkenning afgegeven voor een gereformeerde instelling voor ambulante geestelijke gezondheidszorg. Maar het zou een wending ten goede zijn als we zouden wederkeren tot het onderhouden van Gods woord en Gods wet.”

Gisteren ging de Tweede Kamer voor het laatst in het huidige gebouw het Kerstreces in. De komende maanden verhuizen de gebruikers naar het belendende nieuwe gebouw. Sinds kort geven straatmakers het plein vorm, waar geen beeld van Kounellis komt. De Kamer wilde het kunstwerk niet, vooral omdat de interpretatie die de minister aan het ontwerp gaf veel Kamerleden, met name Van der Vlies, allerminst beviel. In relatie tot het kunstwerk liet d'Ancona zich ontvallen dat democratie mensenwerk is. Daarmee oogstte zij de toorn van het gelovige deel van het parlement. Samen met de Kamerleden die "de kolenkit' gewoon een lelijk ding vonden, verhinderden zij dat de minister aan de Kamer een echte Kounellis cadeau zou kunnen geven. Voor het beschikbare bedrag van 500.000 gulden wordt nu het plein vóór het nieuwe gebouw verfraaid. Na de sabotage-actie van de Kamer had de minister volgens Lankhorst (Groen Links) geen nieuw aanbod ("architectonische oplossing straatmeubilair') moeten doen. Dat geld had volgens hem beter gebruikt kunnen worden om pijnlijke bezuinigingsvoorstellen te verzachten. Van der Vlies is dat niet met Lankhorst eens. “Ik heb er begrip voor dat bij een gebouw voor de Tweede Kamer, waar het hart van onze democratie klopt, een verfraaiing wordt aangebracht.”