Grotere financiële onafhankelijkheid voor gemeenten bepleit

DEN HAAG, 20 DEC. Lokale belastingen zouden kunnen worden verhoogd om gemeenten financieel onafhankelijker te maken van het Rijk. Dat is een van de aanbevelingen van een groep vooraanstaande bestuurders, hoogleraren en topambtenaren die zich bezighouden met stedelijke vernieuwing.

Gemeenten moeten zelf voor een groter deel van hun inkomsten zorgen, zo luidt de boodschap, omdat zij weinig direct belang hebben bij een gezond economisch klimaat in hun gebied. Als zij een grotere eigen verantwoordelijkheid nemen, meer risico en de financiële banden met het Rijk losser maken, krijgen de gemeenten een direct belang bij de groei van de economie en dat komt uiteindelijk de nationale economie ten goede.

Vanmiddag namen de ministers Kok (financiën), Dales (binnenlandse zaken) en de staatssecretarissen De Graaff-Nauta (binnenlandse zaken) en Van Amelsvoort (financiën) het advies in ontvangst uit handen van burgemeester Brokx van Tilburg. Brokx is voorzitter van het Forum voor Stedelijke Vernieuwing dat in september een bijeenkomst organiseerde met enkele tientallen vooraanstaande Nederlanders. Onder hen prof.dr. A. van der Zwan (The World Software Group), prof.mr. L.A. Geelhoed (secretaris-generaal ministerie van economische zaken), dr. A.H.G. Rinnooy Kan (voorzitter VNO), drs. M. Vos-van Gortel (burgemeester van Utrecht), mr.drs. M.A.K. Snijders (hoofddirecteur ABP) en prof.dr. A.M.J. Kreukels (lid WRR).

In de notitie "Financiële prikkels voor actieve steden' wordt ervoor gepleit gemeenten directer te confronteren met de lasten en de lusten van hun activiteiten. De bijdrage die gemeente zelf aan hun inkomsten leveren, ongeveer tien procent, zou moeten worden opgevoerd. Tegelijkertijd moeten de uitkeringen van het Rijk worden verminderd. Doeluitkeringen van het Rijk, die bedoeld zijn om specifieke activiteiten te stimuleren, dienen volgens het forum prikkels te bevatten voor de gewenste uitkomsten van beleid in plaats van gedetailleerde gedragsvoorschriften.

Om de financiële verantwoordelijkheid van gemeenten te vergroten adviseert het forum onder meer de onroerend-goedbelasting te verhogen en bestaande belastingen zoals de overdrachtsbelasting over te dragen aan gemeenten. Van de BTW zou een deel rechtstreeks ten goede moeten komen aan de gemeente waar deze wordt geïnd, in plaats van zoals nu indirect, via het Gemeentefonds. In gemeenten dient ook het profijtbeginsel (de gebruiker betaalt) op ruimere schaal te worden toegepast. Ook zou meer met bedrijven kunnen worden samengewerkt, aldus het forum.