De voordeurdelers

EEN PARTIJ in nood maakt vreemde sprongen. De twee kansrijkste kandidaten voor het voorzitterschap van de PvdA, Felix Rottenberg en Ruud Vreeman, kwamen gisteren met het plan om van het voorzitterschap een duo-baan te maken.

In de opzet van het tweetal krijgt de PvdA, een partij die rekening moet houden met stevige electorale klappen, een "tweehoofdige leiding'. De partij is kennelijk zo ziek dat zij een strijd om het voorzitterschap niet overleeft, en het open debat in de afdelingen niet durft aan te gaan. Dit is typerend voor het gebrek aan zelfvertrouwen bij de socialisten, dat schril afsteekt tegen het zelfvertrouwen van hun coalitiepartner, de christendemocraten. De twee kandidaten zien in de duo-baan een noodgreep: hoe meer stromingen in de PvdA, hoe meer voorzitters.

Er kunnen toch wel enige kanttekeningen worden gemaakt bij het democratische gehalte van deze constructie. Twee kandidaten sluiten vlak na het einde van de kandidaatstelling een verbond en stellen daarmee het partijbestuur voor het blok. Zaterdag moeten de partijbestuurders stikken of slikken. Kiezen zij voor de constructie dan is het pleit beslecht, en zal de penningmeester een extra greep in de kas moeten doen om de tweede voorzitter te betalen. Spreekt het zich uit tegen deze "duo-baan', dan zijn de twee "onlosmakelijk verbonden' kandidaten van het toneel.

En er zijn ook vragen bij het merkwaardige schouwspel dat het duo gisteren in Amsterdam opvoerde. Als Vreeman Rottenberg de rol van eerste voorzitter geeft, waarom heeft hij zich dan kandidaat gesteld voor het voorzitterschap? Als zij het met elkaar volledig eens zijn, waarom trekt een van de twee zich dan niet terug? Ooit was de PvdA "de partij in actie', nu is zij de "partij in nood' en laat zij logische vragen onbeantwoord.

DE COMMISSIE Van Kemenade heeft een rapport opgesteld voor vernieuwing van de PvdA onder de titel: een partij om te kiezen. Maar de PvdA durft niet te kiezen. Consensus wordt voorgesteld als beleid, en verschillen worden bedekt met de mantel der liefde. Soms lijkt het alsof het voorzitterschap van de PvdA het belang heeft van het presidentschap in de VS. Een les in relevantie leert dat de eerste functie niet de inhoud heeft die het aureool doet vermoeden. In diverse Westeuropese landen is het partijvoorzitterschap een functie die de partijleider "erbij doet'. Zou dat in Nederland niet mogelijk zijn? Kok als leider en voorzitter van de PvdA. Het zou de PvdA veel coördinatie-perikelen besparen, en de partijkas een flinke duit.