Montagnier: aids-vaccin komt, maar is niet geschikt voor Afrika

DAKAR, 19 DEC. Binnen vijf jaar zal waarschijnlijk een vaccin tegen aids zijn ontwikkeld, maar dat zal in Afrika niet bruikbaar zijn, omdat het virus daar van land tot land verschilt. Dat heeft de ontdekker van het aids-virus (HIV), de Franse hoogleraar Luc Montagnier van het Pasteur-instituut in Parijs, gisteren gezegd op de zesde internationale conferentie over aids in Afrika, die deze week in Dakar, Senegal wordt gehouden.

In het westen van Afrika is de bevolking sinds het begin van de epidemie vooral met HIV-2 geïnfecteerd, zo werd in 1985 ontdekt. Dit aids-virus verschilt genetisch niet veel van HIV-1, maar is beduidend minder virulent. Overigens verwisselen beide virussen voortdurend van gedaante, net als het influenza-virus.

Verschillende bedrijven in Europa en de Verenigde Staten doen nu onderzoek naar twaalf HIV-1-rassen. In deze "eerste fase' wordt de veiligheid van vaccins bestudeerd en wordt bezien of deze vaccins het immuunsysteem zodanig kunnen activeren, dat dat inderdaad het aids-virus aanpakt.

In principe ontwikkelt men drie soorten vaccins. De eerste is de "klassieke' vaccinatie die bescherming moet bieden tegen de infectie. Een tweede moet beschermen na infectie, zoals hepatitis-B-vaccins doen. Een derde vaccin wordt gebruikt bij zieke mensen als therapie: een regelmatige onderhoudsdosis zou het afweerapparaat weer voor enige tijd moeten oppeppen. De laatste methode kan vergeleken worden met het gebruik van insuline door suikerpatiënten. Vaccins van de derde categorie moeten dus levenslang worden toegediend.

Deze studies worden gedaan in Noord-Amerika en Europa, maar de virusrassen worden verzameld in vijftien landen over de gehele wereld, waaronder Afrika.

“Dat neemt niet weg dat er nauwelijks onderzoek wordt gedaan aan HIV-2”, aldus professor Essex van de Amerikaanse Harvard School of Public Health in Boston. “Het is duidelijk waarom: HIV-2 komt buiten West-Afrika nauwelijks voor. Daarom heeft de rest van de wereld er nauwelijks interesse in.”

Volgens de Senegalese professor Souleymane Mboup komt HIV-2 het meest voor in dezelfde risicogroepen als HIV-1, zoals prostituées en patiënten met geslachtsziekten. In deze groep ligt de infectiegraad tien maal hoger dan in de rest van de bevolking. In Centraal- en Oost-Afrika komt HIV-2 praktisch niet voor maar wel weer in Mozambique en Angola.

In Guinee Bissau, Ivoorkust en Burkina Faso komt HIV-2 het meest voor. Maar in deze landen heerst HIV-1 in ongeveer dezelfde mate. Uit onderzoek naar oude bloedmonsters blijkt dat HIV-2 al ettelijke decennia voorkomt in dit gebied, met name bij oudere mensen. HIV-2 wordt net als HIV-1 overgebracht door seksueel verkeer en bij de geboorte van moeder op kind, maar die besmetting is in het algemeen minder gemakkelijk dan bij HIV-2.