Bush overweegt verlaging van de belastingen tegen recessie

WASHINGTON, 19 DEC. Hoewel de meeste economen het hem afraden, overweegt president Bush een belastingverlaging van 300 dollar per persoon volgend jaar. Na maanden van optimisme heeft het Witte Huis afgelopen dinsdag voor het eerst erkend dat de recessie niet is geëindigd. “Praktisch gesproken duurt de recessie voort”, erkende de woordvoerder van het Witte Huis. “Er is geen sprake van herstel.”

Er is grote politieke druk op Bush om iets aan de recessie te doen. Het Witte Huis erkent dat de herverkiezingskansen van Bush erdoor worden geschaad. Volgens verscheidene peilingen is de tevredenheid over de president beneden de vijftig procent gedaald. Bijna driekwart van de Amerikanen vindt dat hij een slecht economisch beleid voert.

Door de belastingverlaging zou Amerika 30 miljard dollar dieper in de rode cijfers geraken. Volgens berekeningen van het Begrotingskantoor van het Congres bedraagt dat voor volgend jaar al 362 miljard dollar. Ook de Democraten hebben een plan voor belastingverlaging met ongeveer het zelfde bedrag maar het zou permanent zijn, vooral de middenklasse ten goede moeten komen en uit de defensiebegroting moeten worden gehaald.

De leider van de Republikeinse conservatieven in het Huis van Afgevaardigden, Newt Gingrich, vergeleek het door Bush overwogen plan al met een algemeen geridiculiseerde belastingverlaging van president Carter in 1977 met 50 dollar per persoon. Gingrich geeft de voorkeur aan een permanente belastingverlaging. Met zoveel Republikeinse kritiek is nog niet duidelijk of het plan van Bush ooit zal worden uitgevoerd.

Gisteren voegde de president van de centrale bank, Alan Greenspan, zich tijdens een hoorzitting voor het Huis van Afgevaardigden bij het spreekkoor tegen belastingverlaging. Stimulerende maatregelen zouden nu nog weinig zin hebben. “Veel van wat er de komende zes maanden gaat gebeuren, ligt al vast in het economische systeem”, zei hij. Hij was ertegen dat de overheid zich voor 30 miljard dollar dieper in de schuld zou steken. Veranderingen in belastingheffing zouden de nadruk moeten leggen op “de bevordering van economische groei op de lange termijn door prikkels voor sparen en investeren”. Greenspan was wel voor een verlaging van de belasting op vermogensaanwas, zodat de onderpanden van leningen voor financiële instellingen meer waard zouden worden. Schuld is een van de grote problemen van de huidige recessie.

Greenspan toonde zich net als bij eerdere hoorzittingen verbaasd over het pessimisme van Amerikaanse consumenten. “Er is een diep gevoel van zorg dat ik gedurende mijn leven niet heb gezien”, zei hij. Hij begreep ook niet hoe het kwam. De recessie is volgens hem minder diep dan het economische dal van 1982. De werkloosheid is met 6,8 procent aanzienlijk lager dan toen - daarbij zijn overigens niet inbegrepen de 1 miljoen werklozen die het zoeken naar een baan maar hebben opgegeven. Greenspan verwacht dat de economie zich in veel minder dan een jaar zal herstellen. “De vooruitzichten op de lange termijn verbeteren zich”, zei hij. De centrale bank overweegt het disconto verder te verlagen. Het staat nu op vier en een half procent.

Het verschil tussen deze recessie en de vorige is dat deze niet alleen produktiewerkers maar ook goed betaald kantoorpersoneel uit de dienstensector treft. Amerikaanse industriële giganten - mastodonten volgens critici - geven op spectaculaire wijze het voorbeeld. Gisteren kondigde de president-directeur van General Motors, Robert Stempels, de komende vier jaar de sluiting van 21 fabrieken in de VS en Canada en afvloeiingen van zo'n 70.000 man aan. IBM heeft begin deze maand 20.000 afvloeiingen aangekondigd (waarvan 7000 in Europa). Veel Amerikanen zijn dan ook bang om hun eigen baan te verliezen zonder dat hun economische val door een sociaal vangnet wordt gebroken. Het is een dagelijks gespreksonderwerp in Amerika. Uit een peiling in de deelstaat Californië bleek dat drie van de tien kiezers bang is dat hij zelf of een gezinslid wordt ontslagen.

Economen van uiteenlopende politieke richtingen zijn het over eens dat president Bush niet de “schuld” is van de huidige recessie. Hij zou misschien een beter economisch beleid kunnen voeren voor een krachtiger herstel door meer uitgaven voor infrastructuur en onderwijs.

Het einde van de recessie kan alleen worden bevorderd met monetaire instrumenten, waar president Bush geen gezag over heeft. “Monetair beleid moet het voornaamste middel zijn om een meer duurzaam herstel te bevorderen”, schreef de "wijze man' van Wall Street, Henry Kaufman, gisteren in de Washington Post. Hij denkt dat het herstel spoedig zal zijn. Hij ziet de huidige Amerikaanse frustraties “als gebruikelijk in een vroege fase van economisch herstel, wanneer weinigen er vertrouwen in hebben dat de recessie echt voorbij is”.