Ook Kazachstan wil kernmogendheid blijven

MOSKOU, 18 DEC. Na de Oekraïne en Wit-Rusland heeft nu ook Kazachstan controle geëist over de kernwapens op zijn grondgebied. Na een gesprek met de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken James Baker heeft de Kazachstaanse president Noersoeltan Nazerbajev gisteren verklaard dat het beheer van de nucleaire wapens niet alleen aan Rusland moet worden toevertrouwd. Volgens Nazarbajev dient deze taak te rusten op de schouders van de vier republieken die nu al over atoomwapens beschikken.

Nazarbajev keerde zich hiermee tegen het voornemen van president Boris Jeltsin van Rusland die eergisteren uitzette dat alleen zijn Russische federatie in de toekomst nog over kernwapens zou beschikken. Via een defensieverdrag met de andere leden van het nieuwe Gemenebest van Soevereine Staten wil Jeltsin de drie kleinere nucleaire landen Unie dwingen afstand te doen van hun arsenalen. Zaterdag reist Jeltsin naar Kazachstan om dit de regeringsleiders van de vijf Centraal-Aziatische republieken voor te leggen.

Nazarbajev wil hiermee niet onvoorwaardelijk instemmen. Hij zei de komst van Jeltsin niet te beschouwen als een voldongen feit maar als het begin van onderhandelingen. “Als alles goed loopt, ben ik bereid een verdrag te tekenen waarbij de kernwapens op één plaats worden geconcentreerd”, gaf Nazarbajev toe. Maar in zo'n verdrag moet ook “een element van beheer en toezicht zijn verankerd”.

Binnen de Oekraïense leiding is inmiddels een conflict gerezen over de toekomst van het leger in deze republiek. President Leonid Kravtjsoek, die ook een vinger aan de atoomtrekker wil hebben, plaatste vorige week de daar gelegerde krijgsmacht onder zijn opperbevel. Volgens zijn minister van defensie Konstantin Morozov is dat echter onjuist. In een interview met de centrale legerkrant Rode Ster van vandaag zegt Morozov dat Unie-minister van defensie Sjasposjnikov “absoluut gelijk” had toen hij deze week vaststelde dat alle krijgsmacht-onderdelen onder één commando blijven resorteren. “De in de Oekraïne gestationeerde legeronderdelen blijven ondergeschikt aan de minister van de defensie van de Sovjet-Unie”, aldus Morozov. Het decreet dat Kravtsjoek vorige week uitvaardigde is volgens Morozov slechts een “voorbereidende etappe”, niet meer dan “een rechtsgrond voor de organisatie van de eigen strijdkrachten”.