Hopeloze achterstand Timman

HILVERSUM, 18 DEC. Aan de vooravond van de tiende en laatste KRO-tweekamp spraken de organisatoren de hoop uit dat Jan Timman het ene punt achterstand zou goedmaken dat hij in negen jaar vriendschappelijke matches tegen "de rest van de wereld' had opgelopen. Een begrijpelijke wens, maar na de tweede nederlaag die Vassily Ivantsjoek hem toebracht is zelfs een gelijkspel een onmetelijke opgave geworden. Ivantsjoek verliest maar hoogst zelden. Afgezien van het fatale beslissingsvluggertje afgelopen zomer in zijn kandidatenmatch tegen Joesoepov hoefde hij dit jaar pas één keer de koning om te leggen.

Het houvast dat Timman voorlopig nog heeft is dat hijzelf dan wel beneden de maat speelt, maar dat ook Ivantsjoek in de tweede partij enkele opmerkelijke steekjes liet vallen. Aanvankelijk kon Ivantsjoek tevreden zijn over het openingsverloop. Tegen Timmans brede openingsrepertoire is het moeilijk voorbereiden, maar Ivantsjoeks begeleider Nekrasov liet weten dat zij maandagavond zonder een spoor van twijfel de variant die op het bord kwam onder de loep hadden genomen. Toch kon wit op weinig voordeel bogen. Het werd pas wat toen Timman een streep trok door zijn eigen plannen met een ongefundeerde paardmanoeuvre. In het vervolg gaf Ivantsjoek hem nog enkele goede kansen om terug te vechten, maar volgens Timman was hij dermate geïrriteerd door zijn blunder dat deze mogelijkheden niet meer aan hem besteed waren.

Eén keer eerder begon Timman in Hilversum met een 2-0 achterstand. Dat was in 1985 toen de kersverse wereldkampioen Kasparov uiteindelijk won met 4-2. Toen revancheerde Timman zich met een fraaie aanvalswinst in de derde partij. Om uitzicht te houden op een eervol resultaat zal het dit keer niet veel minder moeten zijn.

Wit: Timman, zwart: Ivantsjoek

1.d2-d4 Pg8-f6 2.c2-c4 e7-e6 3.Pb1-c3 Lf8-b4 4.e2-e3 b7-b6 5.Pg1-e2 Lc8-a6 6.Pe2-g3 Het alternatief is 6.a3 Lxc3 7.Pxc3 d5. De gekozen zet leidt vrij geforceerd tot de volgende afwikkelingen. 6...Lb4xc3 7.b2xc3 d7-d5 8.Lc1-a3 La6xc4 9.Lf1xc4 d5xc4 10.Dd1-a4+ Dd8-d7 11.Da4xc4 Dd7-c6 12.Dc4xc6+ Pb8xc6 Een bekende stelling die als lichtelijk beter vor wit geldt. 13.c3-c4 0-0-0 14.Ta1-c1 Kc8-b7 15.Ke1-e2 h7-h5 Zwart moet ruimte creëren om tegenspel te krijgen. 16.f2-f3 Menigeen zou zonder nadenken 16.h4 gespeeld hebben. Ivantsjoek verwachtte daarop 16...Td7, gevolgd door Pe7 en Pg6 met goed spel voor zwart. 16...h5-h4 17.Pg3-f1 Th8-h5! 18.La3-b2 Pc6-a5? Om onverklaarbare reden wijkt Timman af van zijn plan. Naar eigen zeggen had hij totaal overzien dat wit 19.e4 kon spelen. Met het logische vervolg 18...Ta5 zou zwart uitstekend spel hebben verkregen. Bijv.:19.a3 Ta4 20.Pd2 Pe8 21.Thd1 Pd6. 19.e3-e4 b6-b5 20.Pf1-e3 b5xc4?! Timman had weinig vertrouwen in 20...Pxc4, maar na 21.Pxc4 bxc4 22.Txc4 Tb5 23.Lc3 Pd7 is het witte voordeel bescheiden. 21.d4-d5? Ziet er energieker uit dan het is. Met 21.Lc3 of 21.Thd1 had wit zijn overwicht kunnen vergroten. 21...e6xd5 22.Lb2xf6 g7xf6 23.Pe3xd5

23...c7-c6? Een dure fout. Na 23...Td6 had wit nog heel wat te bewijzen gehad. Het was Timman ontgaan dat hij na 24.Tb1, de dreiging Tb5 en Pe7+ kon ontkrachten met 24...kc6. 24.Pd5xf6 Th5-b5 25.Tc1-c2 Td8-d6?! Zwarts laatste kans op tegenspel was 25...c3. Bijv.:26.Txc3 Tb2+ 27.Ke3 T8d2, hoewel het probleempaard op a5 niet al te hoopvol stemt. 26.Pf6-g4 f7-f5 27.Pg4-f2 Td6-g6 28.Th1-g1 f5-f4 29.Pf2-h3 Tg6-f6 30.Tg1-d1 Kb7-c7 31.Ke2-d2! Tb5-c5 32.Td1-c1? De bekroning van de vorige zet was 32.Kc3! geweest, waarop 32...Pb7 33.Te2! wit een totaal gewonnen stelling had gegeven. 32...Tf6-f8 33.Kd2-e1 Kc7-b6 34.Ph3-f2 Tc5-g5 35.Ke1-f1 Kb6-b5 36.Pf2-d1 Tf8-g8 37.h2-h3 Kb5-b4? Dapper, maar de zwarte koning rukt op naar zijn eigen graf. Timman had 37...Td8 moeten proberen. 38.Tc1-b1+ Kb4-a4 Er is geen uitweg meer. Na 38...Kc5 speelt wit 39.Td2! met de bedoeling Pc3 en Pa4 mat. 39.Pd1-b2+ Ka4-a3 40.Pb2xc4+ Pa5xc4 41.Tb1-b3+ Ka3-a4 42.Tc2xc4+ Ka4-a5 43.Tc4-c2 Tg8-g6 44.Tb3-b7 Zwart geeft het op.