China heeft er drie nieuwe buren bij

PEKING, 18 DEC. China, het grootste buurland van de voormalige Sovjet-Unie heeft vooralsnog terughoudend gereageerd op de ontbinding van het intercontinentale rijk, terwijl het meer dan enig ander land met de repercussies geconfronteerd zal worden.

De woordvoerder van het ministerie van buitenlandse zaken zei dezer dagen dat China bereid is normale betrekkingen voort te zetten met Rusland, Oekraïne en Wit-Rusland, maar op de situatie in Centraal-Azië, waar China drie nieuwe buurlanden heeft gekregen heeft het nog geen commentaar gegeven.

China heeft een nauwelijks gedemarkeerde grens van 3.000 kilometer met Kazachstan, Kirgizië en Tadzjikistan, en de volkeren aan beide zijden van de grens zijn etnisch, religieus en cultureel nauw verwant. Grensonderhandelingen zullen in plaats van met een centrale Sovjet-regering voortaan met vier regeringen gevoerd moeten worden.

In Chinees Xinjiang (voorheen Chinees Turkistan) bestaat onder de zes miljoen Islamitische Oeigoeren een historisch onafhankelijkheidsstreven, dat veel hoop heeft geput uit de verzelfstandiging van de Turkse republieken aan de andere kant van de grens. Volgens onbevestigde berichten heeft China dan ook omvangrijke troepenversterkingen naar de noordwestelijke grensgebieden gestuurd. De Oeigoerse onafhankelijkheidsbeweging ontvangt financiële steun van ballingengroeperingen in Turkije en Saoedi-Arabië. Onlangs zijn in de hoofdstad van Xinjiang, Urumqi, nieuwe onafhankelijkheidsdemonstraties gehouden, die de "Han-Chinese plundering' van Xinjiangs bodemschatten, waaronder grote olievoorraden aan de kaak stelden en leuzen schreeuwden ter ondersteuning van de in 1989 afgezette partijleider Zhao Ziyang.

Een Pakistaanse bron in Peking onthulde dat China de vrije toegang van Pakistaanse handelaren tot Xinjiang uit het naburige Kasjmir drastisch ingeperkt heeft omdat het vreest dat zij agenten van islamitische bewegingen zijn. Een Westerse diplomaat die de islamitische wereld goed kent zei dat president Yang Shangkun de kwestie tijdens zijn recente bezoek aan Iran ook nadrukkelijk ter sprake heeft gebracht en dat Iran verzekerd heeft dat het geen enkele destabiliserende islamitische activiteiten in de regio zal steunen. Teheran vreest, net als China dat als er complete chaos in de voormalige centraal-Aziatische Sovjet-republieken zal uitbreken, het evenzeer met een vluchtelingenstroom zal worden opgezadeld als de andere landen.