Boeren eisen vergoeden schade door genetische besmetting van oogst

MIDDELBURG, 18 DEC. Zes boeren uit het Zeeuwse Rilland eisen een miljoen gulden schadevergoeding van het zaadveredelingsbedrijf Van der Have bv. Volgens de boeren is het bedrijf verantwoordelijk voor het uitbreken van een plaag van vergelingsziekte in de omgeving van zijn proefkassen in de Zimmermanpolder bij Rilland.

Vooral in 1987 ondervonden de boeren in de omtrek van Van der Have daarvan grote schade; de opbrengsten van de suikerbietpercelen liepen sterk terug. Van der Have bood een schadevergoeding aan, maar de zes vonden die veel te laag. Elf andere landbouwers uit de omgeving namen er wel genoegen mee.

De zes landbouwers bonden eerder dit jaar ook al de strijd aan met Van der Have. Het bedrijf deed deze zomer voor het eerst proeven in het open veld met genetisch gemanipuleerde mais, suikerbieten en koolzaad. De boeren zijn daar falikant tegen, omdat ze bang zijn dat hun akkers opnieuw worden besmet: dit keer met de veel gevaarlijker gemanipuleerde gewassen. Tot nu toe slaagden zij er niet in de proefnemingen stop te laten zetten. Tegen nieuwe vergunningaanvragen van het veredelingsbedrijf hebben zij bezwaar aangetekend.

De boeren willen de claim voor de schade aan de suikerbietenoogst zo snel mogelijk bij de rechter aankaarten. Volgens M. Boonman, een van de zes boeren, was de Zimmermanpolder vroeger zeer geschikt voor de teelt van suikerbieten. “De boeren hadden opbrengsten die ver uitkwamen boven het gemiddelde van de streek.” Vanaf 1964 kwam daar volgens hen plotseling de klad in. “Eerst zochten de boeren de schuld bij zichzelf, maar gaandeweg werd duidelijk dat het met de kassen van Van der Have te maken had.”

In 1987 sloeg de epidemie echt toe: de gemiddelde opbrengst per hectare lag bij de boeren rondom Van der Have ongeveer vijftien ton lager dan het gemiddelde van de streek, ruim vierenveertig ton. Volgens Boonman liepen de boeren alleen al in dit jaar duizenden guldens schade per bedrijf op. Van der Have stelde zich volgens hen bij de afhandeling van de schadeclaims zeer onredelijk op.

De zes hebben inmiddels ook hun vertrouwen verloren in het Zeeuwse landbouwschap. Dit orgaan bemiddelde tijdens het conflict tussen de boeren en Van der Have. Volgens Boonman liet het schap zich volledig “voor het karretje spannen” van het bedrijf. “Je denkt altijd: het landbouwschap is er om ons te helpen. Maar dat bleek niet zo te zijn. Keer op keer deed het voorstellen die tegen ons belang waren.”