Treindeuren zorgen voor groei Tebel Pneumatiek

LEEUWARDEN, 17 DEC. Tebel Pneumatiek in Leeuwarden, producent van pneumatische en elektrische aandrijfmechanismes voor trein-, tram- en busdeuren (300 werknemers, jaaromzet 57 miljoen), nam vorige week het Australische Beclawat Pty Ltd over. De overneming markeert vijf jaar van sterke groei. En met uitzicht op de grootste order in Tebels geschiedenis lijkt die ontwikkeling nog niet ten einde.

Beclawat (75 werknemers, jaaromzet 18 miljoen) maakt deuren, inclusief ramen, voor treinen, bussen, trams en luxe jachten. Met de overneming van dit bedrijf ziet algemeen directeur ing. J. Groenenboom van Tebels houdstermaatschappij T.B.L. Beheer één van zijn doelen gerealiseerd: voor 1995 een jaaromzet halen van 75 miljoen.

Tebel en Beclawat werkten al samen sinds 1987, in een project om 450 Australische treinwagons van binnen-, buiten- en nooddeuren te voorzien. Groenenboom: “Door de overneming zijn we in staat zelf een compleet systeem te leveren, inclusief deuren en beglazing. Het halffabrikaat wordt uit Australië gehaald en hier in elkaar gezet en gelakt.”

Tebel is een sterk groeiende onderneming. Vijf jaar geleden bedroeg haar omzet nog 8 miljoen gulden. Sindsdien is ze zeer actief geworden op exportmarkten; tweederde van de produktie gaat de grens over naar landen als Groot-Brittannië, Australië, Zwitserland, Spanje en Ierland. De entree op de Franse markt is een kwestie van enkele maanden.

Volgens Groenenboom staat Tebel - voor 99,9 procent zeker - voor de grootste order in haar geschiedenis: de produktie van 456 brandvrije deuren voor de wagons die straks vrachtwagen door de Kanaaltunnel vervoeren. Het bedrijf heeft hiervoor een gezamenlijke onderneming opgezet met de Britse firma Darchem Engineering, die brandbestendige panelen levert. De opdracht ter waarde van 60 miljoen gulden biedt werk tot begin 1994.

Groenenboom put veel voldoening uit de verwachte verwerving van de opdracht voor branddeuren, en niet alleen om de omvang ervan. Een eerdere order voor brandvrije deuren voor de personenauto-wagons ging namelijk aan Tebels neus voorbij. “Op politieke gronden werd voor een Frans produkt gekozen”, zegt hij. Maar een veiligheidscommissie oordeelde begin dit jaar dat de deuren niet betrouwbaar waren. “Toen moest er nog eens voor 30 miljoen aan verbeterd worden.”

Mede daardoor is Groenenboom zo zeker over de omvangrijke order voor het prestigieuze project. “We weten dat ons produkt het beste is, eenvoudig, betrouwbaar en concurrerend”.

Het succes voor Tebel begon vijftien jaar geleden. Na het verdwijnen van Werkspoor, Nederlands enige wagonbouwer, zochten de Nederlandse Spoorwegen bij de ontwikkeling van nieuwe treinmodellen onder meer steun bij de Leeuwarder onderneming. Die had haar eerder een snelheidsregelaar geleverd. Tebel was op dat moment vooral actief in de produktie van besturingen voor kaasbereidingsmachines.

Alle Nederlandse treinstellen hebben nu Tebel-deuren. Inmiddels zijn ook vele trams en metro's uitgerust met het Leeuwarder besturingssysteem. Drie jaar geleden produceerde het de elektrische deuren voor trams van het Gemeentelijk Vervoerbedrijf Amsterdam en de HTM.

Midden jaren tachtig ontstond ook belangstelling voor Tebel in het buitenland. Hoewel er aan het Friese produkt een pittig prijskaartje hangt, blijken veel buitenlandse spoorwegmaatschappijen Tebel te verkiezen boven een goedkoper fabrikaat uit eigen land. In 1988 leverde Tebel de besturingssystemen van nieuwe modellen van de Zwitserse en Australische Spoorwegen.

Groenenboom verklaart dat het succes mede te danken is aan de hoge veiligheidsnormen van de NS. “De NS stelden hoge eisen aan betrouwbaarheid, veiligheid, levensduur en storingsgevoeligheid van deursystemen. We hebben alle wensen van de spoorwegen kunnen realiseren.”

Dat is commercieel eenvoudiger dan een produkt op de markt brengen en dan nog eens klanten benaderen. Toch is het elke keer weer "knokken voor je produkt', verklaart de Tebel-directeur. “Je komt er alleen als je alert bent en ook een beetje ongevaarlijk. Dat wil zeggen dat je geen deel moet uitmaken van een groep die als een concurrent van je afnemer beschouwd kan worden. Dat geldt vooral voor je aanwezigheid op buitenlandse markten tussen lokale industrieën met hun eigen belang. Samenwerking met hen kan de sleutel zijn om de politieke voorkeur voor het produkt uit eigen land te omzeilen”.

T.B.L. Beheer, waaronder naast Tebel Pneumatiek ook Tebel PME (Philips) en TWE (Tebel Willee Electronics) ressorteren, legt zich nu toe op het fabriceren van "specials'. Groenenboom: “We zijn nu bijvoorbeeld bezig met de ontwikkeling van systemen voor lichte deuren van hogesnelheidstreinen. De transportwereld zoekt steeds meer lichtgewichtconstructies, die de wielen en remmen minder belasten”.

Op het gebied van remmen kwam Tebel met een doorbraak: de magneetrem, die aan de normale schijfrem wordt van een treinstel wordt toegevoegd. De magneet drukt tijdens het remmen op de rails en geeft extra remkracht. “Extra remcapaciteit is nodig omdat veel treinen harder gaan rijden. De remweg wordt daardoor langer, maar de reistijd mag dat niet worden”, legt Groenenboom uit.

Tebel hoopt de rem, die inmiddels is uitgetest op een intercity, binnen twee jaar in produktie te nemen. “Vooral in Duitsland is de vraag naar dit type rem groot, omdat het vrachtvervoer per trein met steeds hogere snelheden verloopt.” De weinige remfabrikanten die er zijn, vooral in Duitsland, opereerden nogal monopolistisch, stelt Groenenboom. “Dat vinden afnemers een onprettige situatie.”

Een even belangrijke factor voor de groeiende jaaromzet is volgens Groenenboom de inzet en motivatie van het personeel. Hij betrekt zijn werknemers dan ook zoveel mogelijk bij zijn streven om een in alle opzichten perfect produkt af te leveren. “Als er hier bezoek komt, gaat de vlag in top. Zo merken je mensen dat je bezig bent opdrachten binnen te halen.”