Timman komt tekort tegen nummer twee van de wereld; Stille opmars van Ivantsjoek

HILVERSUM, 17 DEC. De journaalomroeper die gisteren Vassili Ivantsjoek "de tweede speler van de wereld, achter Kasparov en Karpov' noemde, kon het misschien maar half geloven, maar Ivantsjoek is sinds juli van dit jaar inderdaad tweede op de ranglijst. Hij is Karpov gepasseerd en nu staat alleen nog Kasparov boven hem. Jan Timman heeft het in het verleden heel moeilijk met hem gehad. De onderlinge stand was 4-1 voor Ivantsjoek, drie overwinningen en twee remises. Gisteren verloor Timman in de eerste partij van de tiende en laatste KRO-tweekamp opnieuw.

Ivantsjoek had mogen kiezen met welke kleur hij deze partij speelde, omdat hij zondag een wedstrijd pijltjesgooien van Timman had gewonnen. Hij koos zwart. Timman stuurde aan op een scherpe damegambiet-stelling, die de laatste tijd erg in de belangstelling staat. Uit wetenschappelijke nieuwsgierigheid. Achteraf zei hij voor de radio dat hij de variant zowel met wit als met zwart zou hebben willen spelen. Het was inderdaad een interessante stelling, waarin één misstap fataal kon zijn. Timman beging er twee, op de zeventiende en op de twintigste zet. Daarna was zijn zaak verloren. Nog even was er een glimpje hoop toen Ivantsjoek in ernstige tijdnood kwam, maar Timmans positie was toen al te slecht om nog echte problemen te kunnen stellen.

Het is jammer dat Ivantsjoek is uitgeschakeld in de serie wedstrijden die de uitdager van de wereldkampioen moeten aanwijzen. Velen dachten dat hij de enige was die Kasparov kon bedreigen. Er wordt verteld dat het hem, na zijn nederlaag in de kandidatenmatch tegen Joesoepov, door zijn leermeester Botwinnik is verboden ooit nog zijn moeder naar een schaakwedstrijd mee te nemen. Of dat waar is weet ik niet. In Hilversum heeft Ivantsjoek alleen zijn coach Nekrasov meegenomen. Vroeger zijn schaaktrainer, nu meer een geestelijk leidsman, die hem door meditatieve oefeningen in geloof, hoop en liefde opvoedt.

Voor het eerst vertegenwoordigt Ivantsjoek, die in Lvov woont, niet de Sovjet-Unie, maar de Oekraïne. Op het gras voor de KRO-studio in Hilversum, waar de match gespeeld wordt, wappert de blauw-gele Oekraïense vlag. De match telt zes partijen, die om 13.00 uur beginnen, en duurt tot en met maandag. Donderdag en zondag zijn vrije dagen.

Wit Timman-zwart Ivantsjoek, eerste matchpartij.

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-e7 4. Pg1-f3 Pg8-f6 5. Lc1-f4 0-0 6. e2-e3 c7-c5 7. d4xc5 Le7xc5 8. Dd1-c2 Pb8-c6 9. a2-a3 Dd8-a5 10. 0-0-0 Lc8-d7 11. g2-g4 Tf8-c8. Een scherpe stelling, waarin beiden op koningsaanval kunnen spelen. Zowel Timman als Ivantsjoek zal thuis een ernstige studie hebben gemaakt van de fraaie partij Gelfand-Beljavski, dit jaar in Linares, waarin gespeeld werd 12. Kb1 b5! 13. cxb5 Pe7. Zwart won na felle strijd. 12. h2-h3. Een nieuwe zet. Ook nu kwam voor zwart 12...b5 in aanmerking, maar daar was Timman ongetwijfeld op voorbereid. 12...Ld7-e8 13. Pf3-d2 Lc5-f8 14. Lf1-e2 Pc6-e7. Schijnbaar terugtrekkende bewegingen, maar zwart staat klaar voor de aanval. 15. h3-h4 b7-b5! 16. g4-g5. Na 16. cxb5 Pg6 zou zwarts aanval zeer sterk zijn. 16...Pf6-e4 17. Pc3xe4? Veel beter was 17. Pdxe4 dxe4 18. Ld6 bxc4 19. Lb4 Db6 20. Pxe4 met een onduidelijke stelling. 17...d5xe4 18. Lf4-d6 Pe7-d5 19. Ld6xf8 Kg8xf8

20. Pd2xe4? De beste kans was waarschijnlijk 20. Pb3 Da4 21. c5 b4 22. Td4, hoewel het er na 22...Tab8 ook goed uitziet voor zwart. 20...b5xc4. Nu is zwarts aanval beslissend. Er dreigt vernietigend 21...c3. Na 21. Pc3 Pxc3 22. Dxc3 Dxc3+ 23. bxc3. Tab8 heeft zwart een gewonnen eindspel. 21. Td1xd5. Dit kwaliteitsoffer is een miserabele noodoplossing. 21...Da5xd5 22. f2-f3 Ta8-b8 23. Th1-d1 c4-c3 24. b2-b4 Dd5-f5 25. Td1-d4 a7-a5 26. Pe4-d6 Df5xc2+. Ook heel sterk was 26...De5 27. Pxc8 Txc8, om in de anval te winnen. 27. Kc1xc2 a5xb4 28. a3xb4.

Na 28. Pxc8 kan niet 28...La4+ 29. Kc1 b3 wegens 30. Td8+, maar na 28...bxa3 29. Lc4 Txc8 moet zwart gewonnen staan. 28...Le8-a4+ 29. Kc2-c1 e6-e5 30. Td4-e4 Tc8-d8 31. b4-b5 Td8xd6 32. Te4xa4 Td6-d2 33. Le2-c4 Tb8-c8 34. Lc4-a2 Tc8-b8. Aarzelend spel, hij had nog maar een minuut. 35. La2-c4 Td2-b2 36. Ta4-a7 Tb8-c8 37. Ta7xf7+. Verliest meteen, maar ook na 37. Lxf7 staat wit natuurlijk verloren. 37...Kf8-e8 38. Lc4-e6 Tc8-a8. Wit gaf op. (Bedenktijd wit 1.59, zwart 1.59).