Fel debat in Israel over besluit voor het eerst Wagner te gaan spelen

TEL-AVIV, 17 DEC. Het besluit van het Israelisch Philharmonisch Orkest weer composities van Richard Wagner te spelen, heeft in Israel een emotioneel debat losgemaakt. Bij de Israelische staatsradio staat Wagner nog steeds op de zwarte lijst, maar de musici van het Philharmonisch Orkest besloten toch met 39 stemmen tegen 12 bij 9 onthoudingen zijn muziek te spelen.

In 1981 ontketende een overlevende van de holocaust tumult in de grote concertzaal in Tel-Aviv toen dirigent Zubin Metha een werk van deze door Adolf Hitler geliefde componist ten gehore wilde brengen. Stukken uit Wagners opera's Der fliegende Holländer en Tristan und Isolde zullen nu niet tijdens een abonnementsconcert, waar veel overlevenden van de holocaust naar toe gaan, maar tijdens een "open concert' worden gespeeld.

Ook nu klinken weer stemmen van protest. Dov Shilanski, de voorzitter van de Knesseth, heeft het Israelisch Philharmonisch Orkest gesmeekt "genade' te hebben met de overlevenden van Hitlers concentratiekampen. Ook de bestuursraad van Yad Vashem, het oorlogsmonument dat in Jeruzalem is opgericht ter nagedachtenis aan de moord op zes miljoen joden in het Hitler-tijdperk, heeft het Philharmonisch Orkest gevraagd van het spelen van Wagners muziek af te zien. “Voor veel overlevenden van de holocaust is het spelen van Wagner door het nationale orkest van Israel een slag voor hun gevoeligheid en het opnieuw naar voren brengen van verschrikkelijke herinneringen”, schreven de bestuurders in een aan het orkest gericht telegram.

Hun oproep heeft geen gehoor gevonden bij dirigent Daniel Barenboim, eveneens een van de overlevenden.

Kranten wijden pagina's aan deze kwestie. Volgens het blad Yedioth Achronoth van gisteren droeg Theodor Herzl, de eerste president van Israel, deze Duitse componist op handen. Adolf Hitler liet volgens deze krant op zijn verjaardag geen werken van Richard Wagner spelen, maar de Negende symfonie van Beethoven.

Paul Belsberger, een overlevende die in de directie van het Philharmonisch Orkest zit, zei gisteren tegen Yedioth Achronoth dat het niet waar is dat de joden met begeleiding van muziek van Wagner naar de gaskamers werden geleid. “In de concentratiekampen werd tweederangs muziek gespeeld,” zei hij. “Wie het tegendeel beweert liegt of kan geen onderscheid maken tussen Wagner en Léhar. Het was in de kampen verboden Wagner te spelen. Moet ik hier in Israel leven met een historische leugen?”

De laatste keer dat hier een compositie van Wagner werd gespeeld, was in 1938 in het voormalige Palestina, gedirigeerd door Arturo Toscanini.