Vlieg in de pot

Aan mijn linkerzijde leegt een sikh zijn blaas. Aan mijn rechterzijde doet een Amerikaan zijn behoefte. Onze blikken kruisen elkaar zonder de masculiene mengeling van gêne en nieuwsgierigheid die zich doorgaans boven urinoirs manifesteert. Hier, in een wc-ruimte van de luchthaven Schiphol, overheerst de verbazing. “There's a fly in the pot”, mompelt de yank. Door de taalbarrière heeft het antwoord van de Indiër een onduidelijke strekking, maar ook hij moet zijn oog én urinestraal hebben laten vallen op het insekt dat het keramiek onveilig maakt. Betrapt-lacherig ritsen drie culturen de gulp dicht.

Twee jaar terug, legt een voorlichter van het vliegveld uit, startte het toenmalig hoofd Schoonmaakbeheer Jos van Bedaf een "officieel toilettenproject'. De openbare waterplaatsen die een kleine honderdduizend keer per jaar werden gefrequenteerd door mannen bleken ondanks menige reinigingsbeurt te "ontaarden in smeerboelplekken'. Van Bedaf kwam op een idee: als de heren nu eens een "herkenbaar mikpunt' kregen voorgeschoteld? Zouden zij dan niet in staat zijn “hun plas op hygiënische wijze te lozen?”

Bij wijze van proef plakte men een plastic bromvlieg op het urinoirglazuur. Ofschoon “het reliëf van het dier gespetter in de hand werkte”, bleek het experiment zo succesvol (“In de spitstoiletten bij de tax free-winkels zag het er stukken cleaner uit”) dat de luchthavendirectie besloot definitieve maatregelen te nemen.

Sanitairfabrikant Sphinx kreeg opdracht urinoirs met ingebakken vliegen te produceren. Gevolg: in de toiletten tussen de paspoortcontrole en de slurven van Schiphol richten passagiers momenteel massaal het geslachtsdeel op een nauwelijks van echt te onderscheiden beest. Het vliegveld, constateert voorlichting opgelucht, “staat qua toiletreputatie niet langer in een kwade reuk”. Het Algemeen Dagblad zette de accommodatie zelfs op de eerste plaats van een lijst propere privaten.

P.W. Talpe, marketingmanager van de N.V. Koninklijke Sphinx, tekent aan dat het revolutionaire urinoir naar believen kan worden voorzien van molens, rode punten of bedrijfsemblemen. “Al heb ik twijfels over die laatste variant. Schiphol dacht een poosje dat het aanbrengen van KLM-vignetten een goede ingeving was, maar bij nader inzien sprak het weinigen aan dat onze nationale trots dagelijks door tallozen zou worden, eh, afgezeken.” Niet het winstoogmerk maar de ethiek moet prevaleren, zegt Talpe. “Zo zal de eigenaar van een seksclubketen die prijs stelt op een naakt vrouwtje in zijn potten bij ons nul op het rekest krijgen.”

Nederlandse woningen, meent de marketingmanager, moeten voortaan standaard moeten worden uitgerust met urinoirs. “Hoe groter de afstand tussen het punt waarop de urine het mannelijk lichaam verlaat en het punt waarop-ie het keramiek raakt, hoe ellendiger de effecten. De straal komt er namelijk draaiend, vernevelend en uitwaaierend uit. Zelfs secure mannen gaan dus in de fout als ze staand in een wc plassen: negen van de tien keer besprenkelen ze de closetbril.” Urinoirs bevinden zich dichter bij de plasser, maar - Talpe geeft het toe - de "ultieme toiletperfectie' is nog niet bereikt. “We hikken voortdurend tegen het uitkloppen aan”, zegt hij. Het uitkloppen? “Ja, onderzoek wijst uit dat vrijwel iedereen door slaan, schudden en trekken de laatste druppels uit de penis verwijdert. Dat veroorzaakt een hoop natte narigheid.”

Urologen hebben Sphinx uitgelegd dat “de mens als nadruppelende kraan een onuitroeibaar fenomeen” is. “Overstappen op het gebruik van een papiertje vergt een nationale mentaliteitsverandering”, beseft Talpe. “Voorlopig zullen we het moeten doen met het bekende uitstulpende stukje van de pot, dat de restanten opvangt.”

Ook vanuit financieel oogpunt zou een nieuwe vondst gunstig zijn. Grote bedrijven trekken volgens Talpe nu al flink profijt uit een keuze voor het vliegurinoir: het insekt (tegen een meerprijs van bijna zeventig gulden aan te brengen in de modellen 80 en 85, beide ƒ 251,30 ex btw) kan een besparing van twintig procent op de schoonmaakkosten van toiletten opleveren. Voor multinationals betekent dat op jaarbasis een bezuiniging van tienduizenden guldens.

Schiphol wist het al lang: vliegen zijn goedkoper dan je denkt.