Rusland wil door Washington worden erkend

MOSKOU, 16 DEC. Rusland wil door de Verenigde Staten worden erkend als onafhankelijke staat. De Russische minister van buitenlandse zaken, Andrej Kozyrev, heeft dit verzoek gisteren gedaan aan de Amerikaanse minister James Baker. De Amerikaanse regering wil daar vooralsnog niet op ingaan. “We zullen de suggestie onderzoeken”, aldus Baker gisteren na zijn gesprek met Kozyrev.

Kozyrev zei te begrijpen dat de VS zich in een “delicate” positie bevinden omdat ze zich niet willen “inmengen in de binnenlandse aangelegenheden”. Anderzijds is er volgens Kozyrev alle reden om de drie republieken, die vorige week zondag het Slavische Gemenebest hebben opgericht, als zelfstandige staten te erkennen omdat deze triple-alliantie de “desintegratie” van de Unie juist heeft vertraagd in plaats van versneld. En dat is ook in het belang van Amerika, aldus Kozyrev.

Baker ontmoet vandaag in Moskou de Russische president Boris Jeltsin en daarna Sovjet-staatshoofd Michail Gorbatsjov. Morgen vliegt hij door naar Kirgizië, waar hij in Bisjkek (het voormalige Froenze) besprekingen zal hebben met president Askar Akajev, en daarna naar Kazachstan voor overleg met de Kazachse president Noersoeltan Nazarbajev. Woensdag zal Baker de Slavische Gemenebest-republieken Wit-Rusland en de Oekraïne aandoen.

In Moskou, Alma Ata en Kiev zal de controle op de kernwapen-arsenalen het voornaamste thema van beraad zijn. In de Sovjet-Unie is momenteel nog steeds niet duidelijk wie controle heeft op de nucleaire wapens. Volgens Gorbatsjov berusten de sleutels nog altijd bij hem. Ook Jeltsin gaat uit van één oppercommando over de kernwapens, zij het dat hij nog niet heeft uiteengezet wie daarbij politiek het laatste woord heeft: de Russische president of het staatshoofd van de Unie.

Pag 5:

Controle

De Oekraïense president Leonid Kravtsjoek heeft een genuanceerder opvatting over het beheer van de atoomraketten. Volgens Kravtsjoek zal er weliswaar een eenhoofdig bevel over worden gevoerd, maar moet de politieke verantwoordelijkheid daarover uitgesmeerd worden over de drie presidenten van de Slavische kernstaten uit het gemenebest.

Kazachstan, het vierde land dat nucleaire wapens op zijn grondgebied heeft, heeft zich nog niet uitgelaten over deze kwestie. Nazarbajev heeft er slechts de nadruk op gelegd dat er wat hem betreft een éénkoppig beheer moet komen.

De Sovjet-leiders hebben het hierbij bovendien steeds over de “strategische arsenalen”. Of de tactische kernwapens hier ook bij horen, is niet altijd even helder. Hoewel daarover niets officieel bekend is, wordt verondersteld dat de lokale commandanten bij de inzet van tactische kernwapens een eigen verantwoordelijkheid hebben. Dat zou de politieke controle op die systemen compliceren. Bovendien zijn de tactische kernwapens over de hele Sovjet-Unie uitgesmeerd. Hoge militairen in Moskou hebben verklaard dat de wapens inmiddels uit de meest conflictieuze deelstaten in de Kaukasus en het Balticum zijn verwijderd. Maar formeel is daarover evenmin iets bekend.

De spreiding van het tactisch nucleaire materieel is mede daarom van belang omdat dit de wapens zijn die het dichtst bij de gewone infanteristen staan. De geruchten over onrust in het leger waren vorige week in intensiteit weer wat afgenomen, doch gisteren verklaarde Jeltsins vice-president Aleksandr Roetskoj dat de situatie in de krijgsmacht “explosief” is. Generaal Roetskoj verkeert de laatste weken op halve voet van oorlog met zijn president. Ze zijn het oneens over de prijsliberalisatie die Jeltsin op het oog zegt te hebben. Een belangrijker reden is echter dat Roetskoj zich door Jeltsin gepasseerd voelt. Jeltsin betrekt zijn vice-president-generaal nauwelijks in het politieke proces en heeft onlangs zelfs zijn kabinet verplaatst van het "witte huis' naar het gebouw van het voormalite centraal comité van de CPSU zonder Roetskoj als vice-president mee te nemen.