Merkel opvolger van De Maizière, Kohl sust strijd "Ossi's en Wessi's'

BONN, 16 DEC. Het tweede CDU-congres sinds de Duitse eenwording heeft Angela Merkel, de 37-jarige Duitse minister voor familiezaken, gisteravond in Dresden gekozen als vice-voorzitter van de partij.

Mevrouw Merkel, die (als enige kandidate) 621 stemmen (86 procent) kreeg, volgt als vice-voorzitter Lothar de Maizière op, die in september al zijn CDU-functies neerlegde na aanhoudende geruchten dat hij voor de Oostduitse omwenteling in 1989 langdurig medewerker van de gehate DRR-staatsveiligheidsdienst (Stasi) zou zijn geweest.

De uitslag was ook een succes voor Helmut Kohl, kanselier en partijvoorzitter van de CDU, die de uit de DDR afkomstige mevrouw Merkel als kandidate naar voren had geschoven. Zij verklaarde na haar verkiezing dat zij streeft naar een betere verstandhouding tussen West- en Oostduitse CDU'ers. In Oost-Duitsland wil zij meewerken aan vernieuwing van de Ost-CDU, die vóór de Wende in de DDR met het SED-regime samenwerkte als zogenoemde Blockflöte-partij. Tegelijkertijd wil zij in West-Duitsland begrip wekken voor de moeilijke situatie waarin vele Ost-CDU'ers zich destijds bevonden, zei zij.

Enkele weken geleden prefereerde de regionale partij-afdeling in de Oostduitse deelstaat Brandenburg in Potsdam de “linkse” CDU'er Ulf Fink, bestuurslid van de overkoepelende Duitse vakbond DGB, nog als opvolger van De Maizière als regionaal partijvoorzitter met een stemverhouding 2-1 boven Angela Merkel, hoewel zij ook bij die gelegenheid heel krachtig door Kohl en de CDU-centrale in Bonn werd gesteund. Haar nederlaag werd toen mede in verband gebracht met het feit dat zij door oudere Ost-CDU'ers in Brandenburg vrij algemeen werd gezien als representante van de harde vernieuwingskoers die partijsecretaris Volker Rühe in Oost-Duitsland voorstaat.

Intussen lijkt de CDU-top te hebben besloten om het wat kaler aan te doen in de partij-interne conflicten tussen Ossi's en Wessi's, die voor een belangrijk deel óók generatieconflicten zijn. Zij moet in Oost-Duitsland, waar de twee afgelopen jaren een kwart van de 1.300.00 leden bedankte, vaak laveren tussen kritische jongeren en vele oudere, al dan niet door het verleden “besmette”, partijfunctionarissen. Van het Oostduitse ledenbestand stamt tachtig procent uit DDR-tijd. Behalve Angela Merkel en oud-minister Wolfgang Schäuble, de nieuwe fractieleider van de CDU in de Bondsdag, sprak Helmut Kohl zich gisteren in zijn anderhalf uur durende rede voor duizend afgevaardigden uit voor harmonie in plaats van conflict. Of die oproep succes heeft moet wat de “officiële” CDU-koers betreft in Dresden nog blijken, namelijk als een van de honderden ontwerp-congresresoluties (morgen) in stemming komt. Daarin heet het dat alle Ost-CDU'ers zich persoonlijk op hun vroegere politieke verleden dienen te bezinnen, ook als hem of haar in juridisch opzicht niets te verwijten valt.

Kohl beklemtoonde dat hij, als hij ook had moeten leven onder een SED-dictatuur, niet zou hebben geweten of hij met een verzetshouding een verblijf zou hebben geriskeerd in de Stasi-gevangenis in Bautzen. Misschien zou ik ook wel naar een compromis, of naar een leven in politieke en maatschappelijke afzondering in een Oostduitse Nische hebben gezocht, aldus Kohl. Ook partijsecretaris Rühe nuanceerde zijn tot nu toe harde positie enigszins door te zeggen dat de CDU zowel de partijgenoten die in de DDR een verzetshouding kozen als degenen die in de Ost-CDU een vluchthaven buiten de SED hadden gezien, attractief moet zijn. Rühe zei dat het debat over gerechtigheid belangrijker is dan de discussie over het welvaartsniveau in Duitsland. Aan de huidige “open CDU-discussie” kunnen andere partijen een voorbeeld nemen, vond hij. Het “manifest van Dresden” van de CDU moet normen geven voor haar vernieuwing, haar werkwijze en de vorm die zij aan haar grote manifestaties geeft, meent Rühe.

Westduitsers moeten niet Besserwessi's spelen maar terughoudend zijn en niet generaliseren maar de vraag of iemand geloofwaardig is als hij ooit in de DDR plaatselijke of regionale verantwoordelijkheid droeg overlaten aan het debat dat dáár moet worden gevoerd. Dat is ook de beste weg naar “interne” Duitse eenwording, zei Kohl, die er daarna onder luid applaus voor pleitte die te zien als een onderdeel van het Europese eenwordingsproces.

Kohl vroeg in zijn rede nadrukkelijk om waardering voor De Maizière. Hij waarschuwde, zonder de hoge looneisen van de vakbeweging met zoveel worden te noemen, er echter tegelijkertijd voor dat Duitsland bezig is als industrieel producent en exporteur om kansen op de aanstaande vrije Europese binnenmarkt te bederven. Het verwerkelijken van de "interne' Duitse eenheid, de verdere Europese integratie én aandacht voor de “dramatisch veranderde” situatie in Oost-Europa noemde hij als belangrijkste taken voor de CDU. Volgens Kohl maakt de toestand in Oost-Europa “een ingrijpende herbezinning” nodig aangaande de huidige Duitse politieke prioriteiten.