Kibboetscrisis (2)

Overal zien we voorbeelden dat mensen zich sociaal opstellen als zij een levend ideaal hebben, er oorlogsdreiging is, economisch onzekerheid, dan wel sociale of religieuze afwijking ten opzichte van de omgeving.

En al deze randvoorwaarden kwamen deze eeuw bijeen, voor de naar het heilige land emigrerende joden. De kibboets schept de voorwaarden om in deze vijandige omgeving te overleven. En de kibboets zal verdwijnen, zodra die druk van buitenaf verdwijnt. Omdat de mens niet alleen een groepsdier is, maar ook een individu. Wanneer hij uniek wil zijn, of wil opgaan in de groep, bepaalt hij zelf, gedreven door slechts één principe, dat van zijn eigenbelang. De weinige uitzonderingen zijn de moeders Theresa en de ware oorlogshelden. Is dit streven naar eigenbelang ook niet de diepste reden dat het communisme en het socialisme geen kans maken in economische zin ten opichte van het (sociaal-) kapitalisme?

Oz (en Arad) noemen ook nog de spontane blijheid en het geluk als uitvloeisel van het gekozen economische systeem. Dat deze gevoelens er bij de eerste kibboetsniks waren, met de ellende van de Europese getto nog vers in het geheugen, zal ik niet willen bestrijden, maar deze gevoelens zouden zij ook gehad hebben als zij het sociaal kapitalisme hadden kunnen doorvoeren.

Niks Nieuwe Mens dus. De mens werd, wordt, en zal voorlopig worden geleid door zijn persoonlijke profijtstreven, dat hem soms sociaal doet zijn in de groep en dan weer drijft tot een individueel standpunt.