Finale van München schaadt proftennis; “Ik weet dat dit geen Wimbledontitel is, maar wat niet is kan nog wel komen”

MÜNCHEN, 16 DEC. De twee miljoen dollar die de 22-jarige Amerikaan David Wheaton gisteravond verdiende met zijn overwinning in de Grand Slam Cup in München liet de organisatie van het duurste tennisgala ter wereld met enkele prangende vragen achter. Want voor de uitstraling van het proftennis was het alles behalve een verkoopbare zaak dat twee spelers als David Wheaton en Michael Chang, die niet eens bij de beste tien van de wereld staan, in de finale drie miljoen dollar mochten verdelen. Wheaton legde de basis voor zijn kwalificatie met een halve finale op Wimbledon. Hij won verder geen enkel toernooi in 1991. Changs beste prestatie in de Grand Slam-toernooien dit jaar was de kwartfinale in Parijs.

Het flinterdunne supreme court in München waarop de ballen nauwelijks opkomen en eerder worden versneld dan afgeremd, bleek een ideale piste voor een service-volleyspeler bij uitstek als Wheaton. Maar het besef dat de hoofdprijs niet meer dan een surrogaat was voor een echte Grand Slamtitel bracht hem al snel tot de conclusie: “Ik had eigenlijk hetzelfde gevoel toen ik de trofee omhoog hield als twee jaar geleden bij mijn eerste toernooizege in Brazilië. Na de eerste opwinding dacht ik tien minuten later: "is dit nou alles?' Het enige verschil was dat er indertijd 10.000 dollar op het spel stond en nu twee miljoen.”

Zelfs door spelers van het tweede echelon wordt het geld tegenwoordig zo gemakkelijk verdiend dat iedere discussie erover bij voorbaat tot mislukken is gedoemd. Wat is ten slotte twee miljoen dollar helemaal als Michael Stichs persoonlijke manager Marc Biver uitroept: “Ik denk dat de Wimbledontitel ons dit jaar alles bij elkaar zes miljoen dollar heeft opgeleverd.” De president van de ITF, Brian Tobin, maakte gisteren bekend dat de prijsontwikkeling in Melbourne, Roland Garros, Wimbledon en de US-Open volgend jaar nauwlettend in de gaten zal worden gehouden. Tobin: “Momenteel is er geen reden het prijzengeld hier te verhogen. Maar als we daartoe worden gedwongen omdat de beloning op de Grand Slams omhoog schiet, zullen we niet lijdzaam toezien.”

München blijft ook de komende jaren het decor van de Grand Slam Cup, die eventueel nog wordt uitgebreid met een toernooi voor de vrouwen. De Women Tennis Association (WTA) is een prijzengeld van 3,5 miljoen dollar aangeboden voor een toernooi met de acht beste speelsters. Maar de WTA heeft dat geweigerd. Zij wil een gelijke honorering als voor de mannen. Mark Meles, de president van de ATP, hoorde het in München deze week allemaal met verbijstering aan. Ook vernam hij dat een fusie tussen de ATP en de ITF, om gezamenlijk een finale aan het einde van het jaar voor de beste zestien spelers te organiseren, bij het Grand Slam Comité geen hoge prioriteit heeft.

Daardoor was de praktijk dit jaar dat de spelersvakbond ATP in Frankfurt een finale kon houden waar, uitgezonderd de geblesseerde Edberg, de hele wereldtop aan meedeed. Dat was wel het laatste waar de Grand Slam Cup op kon bogen. Spelers arriveerden ongeïnspireerd (Courier), geestelijk volslagen uitgeput (Stich en Forget) of deden wegens blessures (Edberg en Becker) niet eens mee in München. Wil het toernooi enige kans van slagen hebben dan zal een datum in oktober moeten worden gezocht. Maar dat levert een oorlogssituatie op met de grote concurrent de ATP, die de eigen toernooien beheert en die maand geen vrije week op de kalender heeft staan om de ITF tegemoet te komen met de organisatie van de Grand Slam Cup.

Het is een lastig dilemma dat ook de spelers voor problemen stelt. Verliezend finalist Chang: “De Grand Slam Cup zou meer moeten zijn dan alleen maar de gedachte dat je als speler hier veel geld kunt verdienen. Door de opzet en de selectie van spelers heeft het toernooi alles in zich om zich tot een prestigieus evenement te ontwikkelen.” De ongelooflijk snelle Amerikaan vergat erbij te vertellen dat de Grand Slam Cup voor spelers van zijn kaliber praktisch de enige gelegenheid is nog een toptoernooi te winnen. Dit jaar won Chang in Birmingham alleen de finale. Als jongste winnaar van Roland Garros in '89 heeft de nu 18-jarige Chang de grootste moeite om zich staande te houden tegen het tegenwoordige service-volleygeweld.

Chang: “Dat was ook vandaag de sleutel in de wedstrijd tegen Wheaton. Wanneer zijn eerste service goed loopt is het moeilijk voor mij.” Een dag eerder had Chang in de Olympiahalle de beste wedstrijd van het toernooi gespeeld. Voor Lendl voltrok zich na twee gewonnen sets en 4-4 de derde set hetzelfde drama als twee jaar geleden in Parijs tegen Chang, toen de Amerikaan eveneens uit verslagen positie terugkwam. Lendl sloeg zelfs op matchpoint een ogenschijnlijke forehand-winner, maar Chang passeerde hem.

Wat Lendl verzuimde, voerde Wheaton perfect uit. Hij was veel vaker bij het net te vinden tegen Chang dan Lendl een dag daarvoor. De Tsjechoslowaak ging te vaak de rallys aan met Chang die dat spelletje beter beheerst. In een partij die bijna vijf uur in beslag nam ging Lendl in vijf sets (6-2, 6-4, 4-6, 6-7, 7-9) ten onder. Wheaton, die zaterdag in de halve eindstrijd tegen Stich tot ver na middernacht op de baan stond, maakte in de finale niet de fout te veel te willen slaan met Chang. Hij steunde voornamelijk op zijn service, produceerde aces wanneer hij wilde en gebruikte de tweede opslag van Chang om zijn breaks te forceren. Met 7-5, 6-2, 6-4 duurde de partij volgens de klok drie uur maar de zuivere speeltijd bedroeg niet meer dan veertien minuten.

Wheaton is na Pete Sampras vorig jaar de tweede Amerikaanse winnaar van de Grand Slam Cup. Met dit verschil dat zowel Sampras als zijn tegenstander van gisteren, Michael Chang, al eens een Grand Slamtoernooi heeft gewonnen en hij nog niet. “Ik weet dat dit geen Wimbledontitel is”, besefte Wheaton nog. “Maar wat niet is kan nog komen. Ik denk dat de mensen mij na dit toernooi toch met andere ogen zullen bekijken.”