Mr. Philip Houben werd in 1941 in Den Haag ...

Mr. Philip Houben werd in 1941 in Den Haag geboren. Hij doorliep het gymnasium in Zeist en studeerde rechten aan de universiteit van Nijmegen. Houben volgde een stage bij de Europese Gemeenschappen in Brussel en werkte bij het ministerie van algemene en van binnenlandse zaken. Na een burgemeesterschap in de toenmalige Friese gemeente Haskerland fungeerde hij als voorzitter van het Gewest Twente. Vervolgens keerde hij terug naar het zuiden van het land, de streek waar hij opgroeide. Sinds 1985 is Houben burgemeester van Maastricht, waar deze week de EG-top werd gehouden.

Donderdag 5 december

Europa bouwen in Maastricht. Zó simpel is dat, zó spannend wordt het. De koppen in de krant worden korter. Niet: De Top een succes of mislukking', maar: Maastricht een top of een flop'. Net wakker lees ik een interview met de minister-president. Quote: We zitten vijf dagen voor Maastricht. Over alles moet nog onderhandeld worden. We zullen wel zien. Althans u zult wel zien. Ik weet het al.'' De voorzitter van de Europese Raad gaat met zijn Top-Twaalf hectische dagen tegemoet.

Intussen poetst Maastricht aan zijn straatbeeld en aan zijn imago. Vóór ik naar het stadhuis ga schrijf ik de eerste zinnen voor dit dagboek op, die ik - ongeacht de uitslag - niet meer zal veranderen. De Top wordt een succes. Dat oordeel is niet aan mij, maar ik zeg het wel graag. Ook aan buitenlandse (vooral Engelse) journalisten, die soms iets anders willen horen.

Als voorzitter van de VLG overleg over mijn oproep aan de Limburgse gemeenten om op 16 december a.s. in Den Haag een beargumenteerd protest te laten horen nu de minister van WVC de PNL-subsidies met ingang van 1 januari 1993 stopzet. Dat bezuinigd moet worden is correct, maar niet los van bestuursconvenanten' en bovendien zó onevenredig dat Limburg in vergelijking met andere landsdelen opnieuw in een achterstandssituatie dreigt terecht te komen. Het wegvallen alleen al van de WVC-PNL-gelden treft in Limburg 600 arbeidsplaatsen. De Tweede Kamer krijgt de boodschap mee: Houd Limburg bovengronds'.

Na een paar besprekingen komt een Duitse cameraploeg de burgemeesterskamer even verbouwen tot een studio. Ik doe intussen de post af op het kantoor van mevrouw Alken, mijn secretaresse, die hoogst efficiënt een paar voorzetten geeft. Terug in mijn kamer het tv-gesprek, daarna nog wat telefoontjes en op weg naar het Mecc (het Maastrichtse Expositie- en Congrescentrum) om met gouverneur Mastenbroek de 102e Bouwcompagnie van de Koninklijke Landmacht te prijzen om hun prestaties. In minder dan drie dagen hebben zij - in het kader van opleiding en oefening - 500 extra parkeerplaatsen rondom het Mecc gecreëerd. Twee kilometer stalen matten markeren een staaltje techniek en hard werken waarvoor de pet afgaat. In The Family' drinken we de operationeel commandant, de luitenant Bosse en zijn 30 manschappen dankbaar toe.

Het Mecc is de komende dagen het perscentrum voor zo'n 2.000 journalisten. De eersten zijn al aan het sfeerproeven. Ik heb maar één vraag, zegt een journaliste. Het worden er dus tien! Voor de organisatie van zondag de laatste hangpunten', zo noemt Leo de Bruyn ze, met hem en Louis Bastiaens doorgenomen bij een broodje kaas in The Family'. Twee stille werkers met veel verdiensten voor de logistieke Top-operatie. It is all in the family!

Terug op het stadhuis een snelle doorloop van een paar gesprekken die met het dagelijkse bestuurshandwerk te maken hebben. Daarna Driehoeksoverleg' met de hoofdofficier van justitie Fransen en de hoofdcommissaris van politie Van Schaik. De aangemelde demonstratiegroepen zijn veelkleurig en omvangrijk: Kroaten, landbouwers, Koerden, Marokkanen, Europese Federalisten, Italianen, Roemenen, Ethiopiërs, Greenpeace, Dierenbeschermers en de Socialistische Partij. Europa wordt gebouwd op vele meningen.

Het Europapaviljoen op het Vrijthof in opbouw verkend om 's avonds in het kader van het project: Wachtwoord: Europa' de try-out bij te wonen in de theaterwerkplaats het Kruis van Bourgondië. De try-out van het theaterstuk Gevecht van neger en honden', waarin het spanningsveld tussen verschillende culturen scherp wordt neergezet. Intens spel, sterk van dialoog en enscenering. Met als complementair element de tentoonstelling Humaniora', waar zes kunstenaars zijn samengebracht die in hun werken, zo schrijft de samensteller Ad Himmelreich, verwijzen naar bronnen van Europese cultuur: de antieke mythologie en het Griekse denken, de Romeinse organisatie, het judaïsme en het christendom. Een boeiende avond.

Vrijdag

Op straat word ik door iemand aangesproken, die vraagt of ik kan organiseren, dat hij president Mitterrand een hand kan geven. Ik maak hem duidelijk, dat hij het deze keer nog met twee handen van mij zal moeten doen. Op het stadhuis aangekomen is men druk bezig mijn kamer te ontruimen voor het komende regeringsdiner. Gemeentesecretaris Lutters staat mij zijn kamer ruimhartig af.

Op verzoek van de Griekse professor Pappas, directeur van het EIB, onderneem ik een démarche richting Den Haag. Overleg over het bestuurlijke vernieuwingsproces in Zuid-Limburg en om 11.30 uur respectievelijk 13.00 uur staan twee televisieploegen klaar. Hoe is Maastricht de laatste tien jaar zo vernieuwd? Ik probeer mijn verhaal zakelijk te houden, maar laat mijn enthousiasme ook de vrije teugel. Het centrum van Europa, nee meneer. Een Europese stad dan? Ja meneer. De meest Europese stad van Nederland? Zeker meneer. Kijk maar rond. Vijfentwintig internationale instituten, internationale congresstad. Zie het te ontwikkelen Céramique-terrein, een nieuw stadsdeel aan de Maas gelegen op een internationale toplocatie. In het centrum van historisch Maastricht: een bijzondere combinatie van wonen, kantoren, winkels, hotels, parken en een museum voor moderne kunst. Maastricht zal het moeten hebben van uitbouw van onze kennisinfrastructuur en versterking van dienstverlening in een internationale context.

Nee meneer, niet vanwege status of alluredrang maar simpelweg omdat we tot 2.000 nog duizenden arbeidsplaatsen erbij moeten hebben. De historische stad benutten om een dynamische stad te zijn... Over Maastricht hoef je niet te praten, je kunt het met eigen ogen zien.

Op basis van de bij de politie binnengekomen informatie besluit ik een aantal extra veiligheidsmaatregelen te treffen. Het recht van demonstreren en het recht van (ongestoord) vergaderen moeten met elkaar in balans worden gebracht. Bezoek aan het politie-commandocentrum op de St. Pietersberg. De wijze van voorbereiding dwingt respect af. Surprises, pakjesavond, Sinterklaas. Ongemeen gezellig en na middernacht nog één telefoontje...

Zaterdag

Bij het opstaan ontdek ik dat een duif uit zijn kooi de kamer in is gevlogen. Ik probeer van alles, maar één fluitje van mijn vrouw is voldoende om aan het fladderen een einde te maken. De Europese Beweging houdt haar congres in het Mecc. Een sessie Europa op kwalitatief hoog niveau. Het democratisch deficit van Europa vormt naast de economische ontwikkeling in Oost-Europa een dreiging van formaat. Vandaag is ook de nationale vrijwilligersdag. In de Bonbonnière speelt een kamer-ensemble van het LSO minister d'Ancona Limburgs ongerustheid over haar Kunstenplan... en Mozart toe. Tegenover iedere twintig gulden rijkssubsidie voor podiumkunsten in de Randstad staan vijf Nederlandse guldens per Limburger. Waar blijven die vijftien?

Ik reik de gemeentelijke vrijwilligersprijzen uit aan mevrouw Wijler en de heer Bovens, de scoutinggroepen, de buurtraad Limmel, de Stedelijke Maaltijdvoorziening en de stichting Gered Gereedschap. Mensen die zich belangeloos inzetten. Er zouden zo'n 18.000 mensen voor de deur staan als we alleen al alle Maastrichtse vrijwilligers hadden uitgenodigd en die ook allemaal gekomen waren. Dat tekent de massale omvang van het onbetaalde vrijwilligerswerk in deze stad. En dit land...

Mevrouw d'Ancona reikt de nationale vrijwilligersprijzen en de Marga Klompéprijs uit, terwijl intussen Opéra Comique op geestige wijze een scène speelt uit The Mikado'. Over en uit. Op naar het overleg op het politiebureau. Daarna een bezoek aan alle locaties waar de regeringsleiders vergaderen en verblijven. Bij hotel Maastricht kom ik er niet in. Ik heb m'n pasje niet bij me en de dienstdoenden komen uit Eindhoven. Ik complimenteer de hoofdcommissaris met zijn mensen.

In het Vrijthofpaviljoen is een discussie aan de gang over Europa en de Euregio's'. Intussen zijn de heren Lubbers en Van den Broek in hotel Barbizon gearriveerd en druppelen de eerste delegaties binnen. Links en rechts de sfeer geproefd, gesprekken gevoerd en tevreden vastgesteld dat Maastricht er klaar voor is. Een gezellig etentje met een topcoureur' uit een van de landenploegen.

Zondag

Om 09.45 uur bij de O.L. Vrouwe Basiliek om de heer Delors op te vangen, die de Hoogmis bijwoont. Prachtige Gregoriaanse mis, waarin voor Europa en zijn leiders wordt gebeden. Met de minister-president naar het congres van de Europese Federalisten. Een levendig ontmoetingspunt van enthousiaste Europese jongeren. De M.P. schouwt' het Gouvernement (de conferentielocatie) en het Mecc (perscentrum). De komende dagen samen goed voor een werkplek van 2.500 mensen. Inmiddels stadhuis bomvrij maar bomvol: een feestelijk moment waarin de M.P. van mij de stadssleutel krijgt en ik van hem de eerste Europese ambtsketen, geschonken door ereburgers' van Maastricht. Een zilveren sterrenketen met het keurmerk van edelsmid Rob Smit, waarin hij tevens schitterende kunstwerkjes van collegae uit de overige elf landen heeft verwerkt.

Maastricht is deze middag uitgelopen om de opening door de M.P. van de Europese manifestaties rondom de Top mee te maken. Mijn chauffeur Nico Mordang, steeds alert, loodst via een zij-ingang de heer Delors binnen, waar het intussen dringen is geblazen. De heren Andriessen, Van den Broek en Dankert voegen zich bij het gezelschap. De fotograferende en filmende pers persen ons fijn. Maastricht kan niet meer stuk... zingt iemand in m'n oor.

Het Vrijthof overgestoken naar de St. Janskerk voor de inauguratie van de Jacques Delors-wisselleerstoel voor Euregionale Studies. Een kleurrijke stoet van 115 hoogleraren volgt op de voet. De wissel-leerstoel' is door de vijf universiteiten in de Euregio Maas-Rijn gezamenlijk ingesteld: Aken, Luik, Hasselt, Heerlen en Maastricht. De academische zitting, muzikaal opgeluisterd door de Mastreechter Staar', is van kwaliteit. Europees saamhorig! Receptie in het oud-Gouvernement en tussendoor te veel om in weinig woorden te melden.

Maandag

Op het tijdstip dat de Europese Raad zijn vergadering opent (9.00 uur) komt het bevoegd' gezag bijeen op het politiebureau. Ons trio werkt prima samen. Het natuurlijke spanningsveld tussen de positionering van zowel een gastvrije als veilige stad is juist in de functie van burgemeester goed te balanceren.

Zevenduizend Kroaten demonstreren in het MVV-stadion. Voor iedere demonstratiegroep een andere looproute. Kruising van wegen, belangrijk voor Europa, moet worden vermeden. H.M. de Koningin ontvangt haar gasten voor het déjeuner in Château Neercanne. Topconferentie hervat beraad. Het internationale perscentrum gonst volop. Journalisten zijn enthousiast over accommodatie en faciliteiten. Vergadering B en W. Quorum niet aanwezig. Gouvernement gebeld. Melding: vier wethouders onderweg van topberaad naar basis. Voor vandaag ligt alleen de Maas daartussen. De twaalf apostelen van Lubbers zitten aan de overkant. Cobus van der Velden is op beide Maasoevers tegelijk. Nico en Nicole proberen nog even de dinerstoelen uit en merken dat uitgerekend de stoel van bonskanselier Kohl zwakke pootjes heeft. Ruilen dus met de stoel van Cavaco Silva. Het stadhuis staat er stralend bij.

De hal, in de volksmond het plein genoemd, wordt voor de tweede keer in de geschiedenis van Maastricht het Europese forum van ontmoeting. Met dit keer ook naast de ministers van buitenlandse zaken de ministers van financiën. En hun topadviseurs. Met Europese ambtsketen de vrieskou tegemoet voor begroeting van staatshoofd François Mitterrand en de regeringsleiders. De door de gasten zo ervaren feeërieke ambiance draagt bij tot vruchtbare gesprekken. Bij vertrek signeren de Europese leiders een speciaal daarvoor vervaardigd tableau.

Dinsdag

Overleg van bevoegd gezag op politiebureau. Belgische landbouwers staan met ruim honderd tractoren klaar om naar Maastricht op te trekken. Van Nederlandse kant zijn er 2.000 aangemeld. Het blijken er minder. Goede afspraken zijn gemaakt voor het houden van een demonstratie. Na het aanbieden van een petitie voor het stadhuis voegen de Belgen, die bij de grens zijn tegengehouden en te voet naar de Markt zijn getrokken, zich bij hen. Als de tegels eruit gaan grijpt de politie in. Met de staatssecretaris van Europese Zaken Anne Marie Lizin en gouverneur Mastenbroek een Waalse delegatie op het stadhuis gesproken.

De tijd tikt en de koorts loopt op in Gouvernement en Mecc. Geen akkoord, wel een akkoord. Verdrag van MaastrEEG? Na middernacht de opluchting. Ze zijn eruit. Nog maar 51 woorden beschikbaar voor dit dagboek. Het Nederlands voorzitterschap met Lubbers, Van den Broek en Kok heeft binnen andermans grenzen een topprestatie geleverd.

Lovende woorden van gasten over perfecte organisatie plus pluim voor politie. Maastricht heeft een gezicht gekregen in de internationale pers.

Woensdag 11 december

Maastricht terug naar de basis... top down.