MEDIAMACHT

Macht over media. Effectieve contacten met pers, radio en televisie door Frans van Lier 262 blz., De Management Bibliotheek 1991, f 109,50 ISBN 90 71475 67 0

Arrogantie, schutterigheid en paranoïa - geen opsomming om trots op te zijn. Maar het zijn volgens Frans van Lier passende adjectieven om te beschrijven hoe het Nederlands bedrijfsleven veelal reageert op vragen van journalisten. O hemel, de pers!' citeert hij de schrikreactie in menig directievertrek als een krant om inlichtingen komt. De machtigste captains of industry veranderen dan in verschrikte schooljongens of hufterige contactgestoorden. Kortom: Als ondernemingen juridisch of in hun investeringsbeleid fouten van hetzelfde kaliber zouden maken als ze zich soms op communicatief terrein veroorloven, was het met de meeste allang gedaan.'

Er bestaan al heel wat leerboekjes over de omgang met en de toegang tot de media. De journalist Van Lier is in Macht over media echter geen dorre docent of temende theoreticus. Schema's over de werking van communicatie komen in zijn boek niet voor. Hij vertelt zijn didactische verhaal met journalistieke middelen: interviews en reportages. Via uitlatingen van directeuren, voorlichters, pr-functionarissen en journalisten - meestal met naam en toenaam - reconstrueert hij de publicitaire kant van een uiteenlopend aantal recente praktijkgevallen, zoals de ABN-Amro-fusie, de Elsevier-aanval op Kluwer, de sluiting van de Ford-fabriek in Amsterdam en de tegenvallende bedrijfsresultaten bij Nedlloyd en Philips. Pas in de samenvattinkjes na iedere case history trekt hij de lering uit het voorgaande.

Intussen bieden al die verhalen een lezenswaardige, levendig geformuleerde reflectie op belangrijk bedrijfsnieuws van de laatste jaren. Waardoor koos de publieke opinie partij voor Kluwer? Door de verbale vaardigheid van president Alberdingk Thijm, die hier over zijn toenmalige tegenstrever zegt: Het is merkwaardig, maar ik denk dat Vinken de pest heeft aan de pers. Bij al zijn brille is dat dan zijn zwakke plek.' Waardoor doet Philips het zo slecht in de publiciteit? Door de interne angst voor pottenkijkerij, laat perschef Eef Brouwers doorschemeren. Waardoor wist de NMB toch nog garen te spinnen uit de acties tegen handel in Kruger-rands? Omdat alle andere banken krampachtig reageerden, terwijl de NMB met de actievoerders in discussie trad. En waardoor wist Nedlloyd ondanks slechte cijfers toch vertrouwen te wekken? Door de opstelling van president Rootliep: Mijn mentaliteit is niet: waarom zou ik het zeggen, maar waarom zou ik het niet zeggen? Daar zit een wereld van verschil tussen.'

De titel van het boek wekt journalistieke argwaan, want macht riekt naar manipulatie. Maar in de adviezen verloochent Van Lier zijn vak niet. De openheid die hij op overtuigende wijze bepleit - en waarvan hij het nut in de praktijkverhalen aantoont - is ook in het voordeel van de media. Tracht een wederzijds bruikbare modus te vinden tussen uw belang en dat van de journalist,' schrijft hij. Dat is geen pleidooi voor bedrog of het ophangen van mistgordijnen. Het is gewoon een oproep tot volwassen gedrag. Hoe nodig dat is, maakt hij meer dan duidelijk.