Au Courant

Wist u dat in België een driewekelijkse krant voor slechtlezenden verschijnt onder de titel Wablieft? Volgens de uitgever Hugo van Nieuwenbergh is de uitgave bedoeld om slechtlezende analfabeten, die alleen maar tv kijken, ook vertrouwd te maken met een geschreven medium.

En interesseert het u ook? Dan is het sinds ruim vijf jaar verschijnende driemaandelijkse tijdschrift van de vereniging van Kranten- en Tijdschriftenverzamelaars Au Courant de moeite van het inkijken waard. In het stukje over Wablieft permitteert de schrijver zich de opmerking dat deze titel eerder aan slechthorenden dan aan slechtzienden doet denken maar de toon van Au Courant is over het algemeen afstandelijk.

Dat is niet zo gek want de grappige, bizarre en curieuze informatie die de redactie bij elkaar sprokkelt spreekt voor zichzelf. De abonnees, tevens leden van de vereniging, lijken geen belangstelling voor opiniërende artikelen te hebben. Ze zijn zo druk met verzamelen en conserveren - het compenseren of substitueren van een dwangneurose zou Freud zeggen - dat het echte reflecteren op wat in die oude kranten staat er grotendeels bij inschiet.

De verzamelaar wil compleet zijn en als die doelstelling volbracht is, moet er snel een ander verzamelterrein gevonden worden. Daarom staat het tijdschrift vol met advertenties als: “Bod gevraagd op ingenaaide jaargangen Tijdschriften Eigen Erf”.

Je ziet het voor je. De verzamelaar is zeven jaar beziggeweest om alle nummers van Eigen Erf bij elkaar te kopen. Hij heeft er veel geld voor over gehad. Altijd heeft hij zijn best gedaan om een rationele verklaring voor zijn verzameldrift te vinden. “Verzamelen is een obsessie”, bleek de meest rationele te zijn.

Verzamelaars gaan niet prat op hun afwijking'. Zo gauw ze toegeven aan de belangstelling die buitenstaanders voor hun verzameldrift tonen, hebben ze hun ziel verkocht. De zogenoemde excentrieke verzamelaars die vroeger in het televisieprogramma Showroom optraden om te vertellen hoe gek en bijzonder hun collectie was en daarmee een compromis met de buitenwereld sloten, werden door echte verzamelaars verafschuwd.

Een echte verzamelaar is als een verslaafde die moet scoren. Ik heb eens het voorrecht gehad van een vriendschap met een spotter, iemand die al zijn vrije tijd opofferde om vliegtuigen te tellen, te rubriceren en te fotograferen. Regelmatig werd hij lastiggevallen door de Binnenlandse Veiligheidsdienst en enkele van zijn buitenlandse zusterorganisaties. Onbedoeld beschikte hij nu eenmaal over informatie die voor de spionagebranche belangrijk kan zijn. Hij vond dat eerder vervelend dan spannend.

Toen hij eens op een door hem gemaakte foto van een overgespoten Iraans vliegtuig de originele benummering had geschreven, bleek hij informatie uit zijn archief te hebben getrokken waar de BVD en diverse Europese vliegvelddirecties al weken naar op zoek waren.

Doordat ik hem daarop wees, werd ik ontmaskerd als iemand die niet echt in het spotten geïnteresseerd is maar in de neveneffecten ervan. In een poging zijn irritatie weg te nemen, kocht ik voor hem een groot boek waarin wel duizend vliegtuigen stonden afgebeeld. Hij legde het achteloos terzijde. De foto's in dat boek waren niet door hem gemaakt, bovendien wilde hij alleen afbeeldingen van vliegtuigen die nèt met de wielen vrij van de landingsbaan waren gekomen in zijn verzameling hebben.

Als dergelijke foto's zó in de winkel te koop zouden liggen, was er voor de verzamelaar geen lol aan.

De imaginaire verzamelaar van Ons Erf streeft een minder omvattend doel na, zijn verzameling is namelijk eindig. Nadat alle jaargangen compleet waren, heeft hij ze in de auto geladen, ze keurig laten inbinden en toen die mooie banden in zijn werkkamer waren bijgezet' drong het pas tot hem door. Het verzamelen is voorbij. Daarom moet zo vlug mogelijk en desnoods tegen elke prijs Eigen Erf de deur uit en de libido op iets anders worden gericht. Want zoals een echte verslaafde betaamt zal hij zijn verzamelkoorts eerder relativeren dan er de aandacht op vestigen.

Vanaf het begin ben ik een ijverig lezer van Au Courant. Niet dat alle clubnieuwtjes zo interessant zijn, maar ze intrigeren wel. Hoe kan iemand de energie opbrengen om alle kranten en tijdschriften uit de Tweede Wereldoorlog te verzamelen en te catalogiseren? En wat is het nut van een complete dagbladenlijst van Zweden', vraag ik me alle titels hardoplezend af. Soms lees je dat de leden van de vereniging een dagje naar het Dagbladmuseum in Antwerpen of naar een ruilbeurs in Baarn zijn geweest. Regelmatig worden lezers attent gemaakt op een jubileumeditie van een krant. Zoals toen de Amersfoortse courant vier jaar geleden zijn honderdjarig bestaan vierde en Au Courant nog tweetalig was: “Have you already applied for a copy of their jubilee edition?

In het laatstverschenen nummer staat een vrij lang uitgesmeerd bericht dat me verbaasde. Het heeft al diverse keren in de geïllustreerde familiebladen' gestaan, namelijk het sensationele bericht dat John F. Kennedy nog leeft. Omdat het Canadese Weekly World News als zoveelste in de rij met veel foto's opgetuigd verhaal over deze mythe schreef, heeft Au Courant er ook maar eens drie pagina's voor ingeruimd, voornamelijk gestoffeerd met getruqueerde foto's van een oude' Kennedy. De redactie brengt het veilig als sensatie' maar intussen plaatst ze het wél.

Kennedy zou al achtëntwintig jaar lang geheim adviseur van de Amerikaanse regering zijn en nu brandt de grote vraag op ieders lippen: “Will he run for president in 1992?”

Au Courant heeft even toegegeven aan het Showroomeffect, maar gelukkig is verder alles bij het oude gebleven en kunnen we lezen dat Ann Londers van de Chicago Tribune in 1987 haar column in twaalfhonderd kranten publiceerde waardoor ze negentig miljoen lezers had en dat C.P. Scott 's werelds langste ononderbroken redacteurschap (57 jaar bij The Manchester Guardian) heeft volbracht.

Maar of nog ooit het advies gegeven kan worden om vuile oude kranten schoon te maken door er met zacht brood op te deppen, zonder te denken aan het hilarische effect dat die mededeling ongetwijfeld op de buitenwereld heeft? Daarvoor moet Au Courant die buitenwereld niet teveel aanhalen.

Au Courant, Postbus 137, 8300 AC Emmeloord, jaarabonnement 35 gulden